by Chaered
This is a translation of Frank Baum's 1900 book "The Wonderful Wizard of Oz", which is now in the public domain.
Retrieved 2024-04-19, minus pictures.
Title: The Wonderful Wizard of Oz
Author: L. Frank Baum
Release Date: February, 1993 [eBook 55]
The Wonderful Wizard of Oz, by L. Frank Baum
For the Esperanto version:
Translator: Donald Broadribb
Release date: February 22, 2010 [eBook
Most recently updated: January 6, 2021
Language: Esperanto
Credits: Produced by Robert L. Read, James Gilmore, and Bruce Crisp
This is a (partially unreviewed) translation into Quenya by Chaered (version 1.745).
Note: The author does not wish that this Quenya text be used to train AI.
Name translations:
Aunt Em = Voriël Peramil (vor- + -iel, from Latin Aemilia meaning "industrious"
Boq = Poco "bag" (...of money)
Cowardly Lion = Úverya Rauro
Dorothy = Valanna (from realelvish.net)
Gayelette = Alanette (ala- + nette), from French Gaye (Lat. Gaius) "cheerful" + -ette (fem.) "little"
Glinda = Failissë (faila + -isse), from Welsh Glinda meaning "fair, good"
King Crow = Aran-Corco
Quelala = Cellala (cel(u)- + lala-), he is a source of laughter
Scarecrow = Corcurco (corco + urco), "bogeyman to the crows"
Tin Woodman = Latúcen Ornendur
Toto = Ilwë (il- + -we), from Latin toto meaning "all-encompassing"
Uncle Henry = Martar Peratar (Martar from realelvish.net)
Wicked Witch of the East = Olca Curuni Rómeno
Wicked Witch of the West = Olca Curuni Númeno
Kalidah = Calindat/ak- (cal(i)- + ndak), kills what is bright ?
Munchkin = Nauco
Quadling = Quatalino (quat- + lin-), they are plump and prosperous
Winged Monkey = Rámaitë Maimun
Winkie = Malwince (mal(-wa?)- "yellow" + -ince [diminutive])
Oz = Óþ
Great Oz = Túra Óþ
Wizard of Oz = Istyar Ózwa
Land of Oz = Nóre Óþwa; Óþnór/nor- (Óþ + -nór)
Emerald City = Laimarilinon (laimaril + -non)
Kansas = Hyarveästa (hyar- + vea + -sta), from Kanza-Sioux Kansas meaning "(south) wind people"; also play on Q veasta "comparison"
Omaha = Hansiriën (han- + sir- + -ien(d)), from Omaha-tribe Omaha meaning "(those who) go against the current"
I Elmendea Istyar Óþua
--
Ranta 1. I hwinwaiwa
Ranta 2. I yomenie ó i Naucor
Ranta 3. Manen Valanna rehtane i Corcurco
Ranta 4. I tie ter i taure
Ranta 5. I rehtie i Latúcen Ornenduro
Ranta 6. I úverya rauro
Ranta 7. I lenda i Túra Óþonna
Ranta 8. I qualmea lórelot palar
Ranta 9. I tári i palar-nyarrincion
Ranta X. I varno i Andondo
Ranta Y. I elmendea osto Óþo
Ranta 10. I ceþie i Olca Curuni
Ranta 11. I rehtie
Ranta 12. I rámaiti maimuni
Ranta 13. I avatupie Óþ, i Rúcima
Ranta 14. I sairina curu i Túra Cuptamo
Ranta 15. I pusulpeo orosta
Ranta 16. Enera hyarmenna
Ranta 17. Nalantaine ló i mahtale-aldar
Ranta 18. I netya silcemna nóre
Ranta 19. I Rauro ola i hravanion aran
Ranta 1X. I nóre i Quatalinóron
Ranta 1Y. Failisse i Mane Curuni amaquate Valanno merme
Ranta 20. Marye ata
The Wonderful Wizard of Oz
--
I. The Cyclone
II. The Council with the Munchkins
III. How Dorothy Saved the Scarecrow
IV. The Road Through the Forest
V. The Rescue of the Tin Woodman
VI. The Cowardly Lion
VII. The Journey to the Great Oz
VIII. The Deadly Poppy Field
IX. The Queen of the Field Mice
X. The Guardian of the Gate
XI. The Wonderful City of Oz
XII. The Search for the Wicked Witch
XIII. The Rescue
XIV. The Winged Monkeys
XV. The Discovery of Oz, the Terrible
XVI. The Magic Art of the Great Humbug
XVII. How the Balloon Was Launched
XVIII. Away to the South
XIX. Attacked by the Fighting Trees
XX. The Dainty China Country
XXI. The Lion Becomes the King of Beasts
XXII. The Country of the Quadlings
XXIII. Glinda The Good Witch Grants Dorothy’s Wish
XXIV. Home Again
[Esperanto]
La Mirinda Sorĉisto de Oz
--
Ĉapitro I. La ciklono.
Ĉapitro II. Konsiliĝo kun la Manĝtuloj.
Ĉapitro III. Kiel Doroteo savis la Birdotimigilon.
Ĉapitro IV. La vojo tra la arbaro.
Ĉapitro V. Ili savas la Stanan Lignohakiston.
Ĉapitro VI. La Malkuraĝa Leono.
Ĉapitro VII. La vojo al la Granda Oz.
Ĉapitro VIII. La mortiga papavokampo.
Ĉapitro IX. La Reĝino de la kampomusoj.
Ĉapitro X. La Pordogardisto.
Ĉapitro XI. La Mirinda Smeralda Urbo de Oz.
Ĉapitro XII. Serĉante la Fian Sorĉistinon.
Ĉapitro XIII. Kiel la kvar rekuniĝis.
Ĉapitro XIV. La Flugantaj Simioj.
Ĉapitro XV. Ili malmaskas Ozon la Teruran.
Ĉapitro XVI. La magia arto de la Granda Ĉarlatano.
Ĉapitro XVII. Kiel la balono lanĉiĝis.
Ĉapitro XVIII. For al la sudo.
Ĉapitro XIX. Atakataj de la batalantaj arboj.
Ĉapitro XX. La delikata Porcelana Lando.
Ĉapitro XXI. La Leono fariĝas la Reĝo de la Bestoj.
Ĉapitro XXII. La Lando de la Kveluloj.
Ĉapitro XXIII. La Bona Sorĉistino plenumas la deziron de Doroteo.
Ĉapitro XXIV. Denove hejme.
Valanna marne mitta i velce Hyarveastave altavasti, ó Martar Peratar, ye náne cemendur, ar Voriel Peramil, ye náne i cemenduro veri. Mardinta náne níca, pan maune cole i toa na ampanaitas raxanen line lárillon. Enger rambar canta, talan, tópa, carner þambe min; ar sina þambe camyane aumatina nemesto urna, hauro i venin, paluhta, hanwar nelde hya canta, caimat. Martar Peratar ar Voriel Peramil sámer alta caima neltesse min, ar Valanna sáme níca caima enta neltesse. Úne ea aite oroþan, yola sampo—hequa níca sapta, sapina hunesse, estaina hwinwaiwa-sampo, yasse ece i orenden mene quiquie min tane velce hwinwaiwaron oronye, faren turwa nancarien aite ampano menyasse. Ece anya sa lantalattanen talamo endesse, yallo rantala menne tal mina i níca, lilómea sapta.
Yá Valanna tarne i fendassesse ar ostirne, polles cene alla hequa i velca þinda altavas ilya pelmasse. Ú alda yola coa pustane i palda latie palwa restasseo ya ananye menelo cimbanna ilye mentiennar. Anar ásiéne i hyarina nór þinda ermanna, ó níce cirisseli latile ter sa. Éta i salque láne laica, pan Anar urtaniéne i ande linquíva ingar mennai sámer i ovea þinda quile cenina ildome. Néya i mar cóliéne quilma, mal Anar þíþiéne i quilma ar uloli ausóver sa, ar sí i mar náne talle quéliéla ar þinda ve hyana ilqua.
Yá Voriel Peramil tulle mare tanna, nánes vinya, netya veri. Anar ar súre vistaniéner arye sé. Haitaniénette i tintilie henduryallo ar ahiénette tu úcalima þinda quilenna; haitaniénette i carne carannaryalto ar peuryallo, ar tai náner þinde arye. Nánes ninde ar nerca, ar allume raine sí. Yá Valanna, ye náne nostarenca, minya tulle senna, Voriel Peramil talle rucariéne ló i híno lalda i holtunes ar nirnes márya homyanna quie Valannava neþya óma ananye hlarurya; ar hinna tirnes i nette elmendanen i ece hyen tuve aima yan lala.
Martar Peratar allume lande. Mótanes ricíte amaurello lómenna ar úne ista mana ná tyalie. Isse arye þinda, anda fangaryallo ráquat saiporyanta, ar nemnes norna ar aiamberya, ar hraia quente.
Náne Ilwe ye laltane Valanna, ar rehtane se oliello ta þinda ve hyane ossieryar. Ilwe láne þinda; nánes níca morna roa, ó anda pasta loxe ar níca more hendu yai tintilane neþya yúyu permetse laltaula, titta nengwiryo. Ilwe tyalle quanna resse, ar Valanna tyalle óse, ar mirtane se meldave.
Síra, aimanen, únette tyale. Martar Peratar hande se i fenda ar þossea tirne i menel, ya náne éta anþinda epe senya. Valanna tarne i fennasse ó Ilwe rancuryasse, ar arye tirne menel. Voriel Peramil sóvane i veni.
Haira formello hlasselte tumba yaime vaileo, ar Martar Peratar ar Valanna poller cene yasse i anda salque cúve soltaila pó i tulila vangwe. Sí tulle maica þimpise i vilyasse hyarmello, ar lan quernelte hendeltar tanna, cennelte soltie i salquesse tulila tana mentiello arye.
Martar Peratar tolune rincanen.
“Hwinwaiwa túla, Voriel,” holtunes veriryanna. “Menuvan tire i lamnare.” Tá nornes i coannar yasse hemper i yaxi ar roccor.
Voriel Peramil pustane mólerya ar tulle i fennanna. Tihte min apantane sen i raxe area an.
“Lintie, Valanna!” holtunes. “Á nore i samponna!”
Ilwe campe Valannavat rancullo ar cúve inse nu i caima, ar i vende yesente ate se. Voriel Peramil, lai þossea, rihtane panta i lantalat i talamesse ar rente tal i rantala mina i níca, lilómea sapta. Valanna ante Ilwe teldave ar yesente hilya peramilya. Yá ananyes i þambeo ende, alta naraca láma tulle i vailello, ar i mar quanþe talle vercála i talurya litinye ar harunes alahorina i talamenna.
Tá aia nat tullune.
I mar osquerne yullume hya nellume ar oronye lenca ter i vilya. Nemne Valannan vequi amavílanes pusulpesse.
I forna ar hyarna vailet omenner yasse i mar tarne, ar carner sa ná i hwinwaiwo poica ende. I hwinwaiwo endesse vilya sitináve rua, mal i vaileo níríte þanga ilya palmesse i mardo ortane sa casta orwa en anorwa, mennai nánes hwinwaiwo nanwa ingasse; ar tás lemenyes ar colle sa oa ter line lári ta aþcare ve mo pole cole quesse.
Náne lilómea, ar i vaile ñaunane naira os se, mal Valanna túve i háranes faren aþcare. Ep' i minye mance osquerdali, ar enta lú min yá i mar pendane urra, nemne sen vequi cárane se tanta moicave, ve vinimo quammasse.
Ilwe úne tyase sa. Nornes os i þambe, sí sira, sí tara, huila romyave; mal Valanna hande faren rua i talamesse ar laranye na cene ya tullúvane.
Ellume Ilwe menne acca area ar' i láta lantalat, ar lanante mir; ar minya i nette sanne i róviénesses. Mal ron cennes hlaruryo min tyultaila ter i assa, pan i visto turca þanga tuluhteáne se ama tall' en únes pole lanta. Hlinces i assanna, antes Ilwe hlaresse, ar luncesses mina i þambe ata, cato þances i lantalat itan uiúvane ece enta útulman tullue.
Lúme pó lúme oante, ar lencave Valanna orturne þosserya; mal felles faren eressea, ar i vaile laustane talle romya illo os se i harive olanes lahlaraite. Minyave intinyes i nai hatúvane se mi luppulinnar yá i mar lantúvane ata; mal lan i lúmi váner ar munta rúcima tullune, pustanes ñorie ar þantane larya calaina ar cene ya i évea tulyauvane. Teldave lolócanes lanna i tantaila talan caimaryanna, ar cainunes sasse; ar Ilwe hilyane ar cainune ara se.
Ehehtie i mardo tantie ar i vaileo yaime, Valanna ron holtane hendurya ar lorune núra.::
Dorothy lived in the midst of the great Kansas prairies, with Uncle Henry, who was a farmer, and Aunt Em, who was the farmer’s wife. Their house was small, for the lumber to build it had to be carried by wagon many miles. There were four walls, a floor and a roof, which made one room; and this room contained a rusty looking cookstove, a cupboard for the dishes, a table, three or four chairs, and the beds. Uncle Henry and Aunt Em had a big bed in one corner, and Dorothy a little bed in another corner. There was no garret at all, and no cellar—except a small hole dug in the ground, called a cyclone cellar, where the family could go in case one of those great whirlwinds arose, mighty enough to crush any building in its path. It was reached by a trap door in the middle of the floor, from which a ladder led down into the small, dark hole.
When Dorothy stood in the doorway and looked around, she could see nothing but the great gray prairie on every side. Not a tree nor a house broke the broad sweep of flat country that reached to the edge of the sky in all directions. The sun had baked the plowed land into a gray mass, with little cracks running through it. Even the grass was not green, for the sun had burned the tops of the long blades until they were the same gray color to be seen everywhere. Once the house had been painted, but the sun blistered the paint and the rains washed it away, and now the house was as dull and gray as everything else.
When Aunt Em came there to live she was a young, pretty wife. The sun and wind had changed her, too. They had taken the sparkle from her eyes and left them a sober gray; they had taken the red from her cheeks and lips, and they were gray also. She was thin and gaunt, and never smiled now. When Dorothy, who was an orphan, first came to her, Aunt Em had been so startled by the child’s laughter that she would scream and press her hand upon her heart whenever Dorothy’s merry voice reached her ears; and she still looked at the little girl with wonder that she could find anything to laugh at.
Uncle Henry never laughed. He worked hard from morning till night and did not know what joy was. He was gray also, from his long beard to his rough boots, and he looked stern and solemn, and rarely spoke.
It was Toto that made Dorothy laugh, and saved her from growing as gray as her other surroundings. Toto was not gray; he was a little black dog, with long silky hair and small black eyes that twinkled merrily on either side of his funny, wee nose. Toto played all day long, and Dorothy played with him, and loved him dearly.
Today, however, they were not playing. Uncle Henry sat upon the doorstep and looked anxiously at the sky, which was even grayer than usual. Dorothy stood in the door with Toto in her arms, and looked at the sky too. Aunt Em was washing the dishes.
From the far north they heard a low wail of the wind, and Uncle Henry and Dorothy could see where the long grass bowed in waves before the coming storm. There now came a sharp whistling in the air from the south, and as they turned their eyes that way they saw ripples in the grass coming from that direction also.
Suddenly Uncle Henry stood up.
“There’s a cyclone coming, Em,” he called to his wife. “I’ll go look after the stock.” Then he ran toward the sheds where the cows and horses were kept.
Aunt Em dropped her work and came to the door. One glance told her of the danger close at hand.
“Quick, Dorothy!” she screamed. “Run for the cellar!”
Toto jumped out of Dorothy’s arms and hid under the bed, and the girl started to get him. Aunt Em, badly frightened, threw open the trap door in the floor and climbed down the ladder into the small, dark hole. Dorothy caught Toto at last and started to follow her aunt. When she was halfway across the room there came a great shriek from the wind, and the house shook so hard that she lost her footing and sat down suddenly upon the floor.
Then a strange thing happened.
The house whirled around two or three times and rose slowly through the air. Dorothy felt as if she were going up in a balloon.
The north and south winds met where the house stood, and made it the exact center of the cyclone. In the middle of a cyclone the air is generally still, but the great pressure of the wind on every side of the house raised it up higher and higher, until it was at the very top of the cyclone; and there it remained and was carried miles and miles away as easily as you could carry a feather.
It was very dark, and the wind howled horribly around her, but Dorothy found she was riding quite easily. After the first few whirls around, and one other time when the house tipped badly, she felt as if she were being rocked gently, like a baby in a cradle.
Toto did not like it. He ran about the room, now here, now there, barking loudly; but Dorothy sat quite still on the floor and waited to see what would happen.
Once Toto got too near the open trap door, and fell in; and at first the little girl thought she had lost him. But soon she saw one of his ears sticking up through the hole, for the strong pressure of the air was keeping him up so that he could not fall. She crept to the hole, caught Toto by the ear, and dragged him into the room again, afterward closing the trap door so that no more accidents could happen.
Hour after hour passed away, and slowly Dorothy got over her fright; but she felt quite lonely, and the wind shrieked so loudly all about her that she nearly became deaf. At first she had wondered if she would be dashed to pieces when the house fell again; but as the hours passed and nothing terrible happened, she stopped worrying and resolved to wait calmly and see what the future would bring. At last she crawled over the swaying floor to her bed, and lay down upon it; and Toto followed and lay down beside her.
In spite of the swaying of the house and the wailing of the wind, Dorothy soon closed her eyes and fell fast asleep.::
[Esperanto]
Doroteo loĝis en la mezo de la granda kamparo de Kansas, kun Onklo Henriko, kiu estis kultivisto, kaj Onklino Em, kiu estis la edzino de la kultivisto. Ilia domo estis malgranda, ĉar la ligno per kiu ĝi estis konstruita devis esti portita multajn mejlojn per ĉaro. La domo havis kvar murojn, plankon, kaj tegmenton, kiuj kune konsistigis la solan ĉambron; kaj en tiu ĉambro estis rustaspekta kuirforno, ŝranko por la teleroj, tablo, tri aŭ kvar seĝoj, kaj la litoj. Onklo Henriko kaj Onklino Em havis grandan liton en unu angulo, kaj Doroteo malgrandan liton en alia angulo. Tute ne estis mansardo, nek kelo-- kvankam ja estis malgranda truo en la tero, kiun oni nomis ciklonkelo, en kiu la familio povis kaŝi sin kiam iu el la grandaj kirloventegoj blovadis sufiĉe forte por detrui ĉiun konstruaĵon renkontitan. Oni atingis tiun kaŝejon per klapohava luko en la mezo de la planko, de ĝi ŝtupetaro subenkondukis en la malgrandan, senluman truon.
Kiam Doroteo staris en la pordejo kaj ĉirkaŭrigardis, ŝi povis vidi nur la grandan grizan kamparon ĉiuflanke. Neniu arbo kaj neniu domo interrompis la larĝan ebenaĵon de la glata tereno kiu atingis la randojn de la ĉielo en ĉiu direkto. La suno bakis la kultivitan teron por fari el ĝi grizaĵon tra kiu estis fendetoj. Eĉ la herbaro ne verdis, ĉar la suno bruligis la pintojn de la longaj folioj ĝis ili estis egale grizaj kiel ĉio alia videbla. Iam oni farbis la domon, sed la suno vezikigis la farbon kaj la pluvoj forglitigis ĝin, kaj nun la domo estis egale senbrila kaj griza kiel ĉio alia.
Kiam Onklino Em venis loĝi tie ŝi estis juna, bela edzino. La suno kaj la vento ankaŭ ŝin ŝanĝis. Ili forrabis de ŝi la brilon de la okuloj kaj lasis ilin sobre grizaj. Ŝi estis maldika kaj marasma, kaj nun ŝi neniam ridetis. Kiam Doroteo, kiu estis orfino, unue venis al ili, Onklino Em estis tiom alarmita de la ridado de la infano ke ŝi kriis kaj premis sian manon sur sian koron kiam ajn la gaja voĉo de Doroteo atingis ŝiajn orelojn; kaj ŝi ankoraŭ rigardis la knabineton mirante ke Doroteo povas trovi ion pri kio ridi.
Onklo Henriko neniam ridis. Li laboregis de la mateno ĝis la nokto, kaj ne sciis kio estas ĝojo. Li ankaŭ estis griza, de la longa barbo ĝis la krudaj botoj, kaj li aspektis severa kaj senŝercema, kaj malofte li parolis.
Toto ridigis Doroteon, kaj protektis ŝin kontraŭ griziĝo simila al tiu de ĉio alia. Toto ne estis griza; li estis malgranda nigra hundo, kun longaj silkecaj haroj kaj malgrandaj nigraj okuloj kiuj briletis gajoplene ĉiuflanke de lia komika nazeto. Toto ludis dum la tuta tago, kaj Doroteo ludis kun li, kaj elkore amis lin.
Tamen hodiaŭ ili ne ludis. Onklo Henriko sidis sur la sojlo kaj rigardis maltrankvile la ĉielon, kiu estis eĉ pli griza ol kutime. Doroteo staris en la pordejo kun Toto en la brakoj, kaj ankaŭ rigardis la ĉielon. Onklino Em lavadis la pladojn.
El la malproksima nordo ili aŭdis malaltatonan muĝadon de la vento, kaj Onklo Henriko kaj Doroteo povis vidi la longan herbaron ondiĝi pro la venanta ŝtormo. Nun el la sudo venis akra fajfado en la aero, kaj dum ili turnis siajn okulojn tiudirekten ili vidis ondetojn ankaŭ en la herbaro tiudirekta.
Subite Onklo Henriko ekstaris.
“Venas ciklono, Em,” li vokis al sia edzino. “Mi prizorgos la brutojn.”
Onklino Em ĉesis labori kaj venis al la pordo. Rigardeto sufiĉis por informi ŝin pri la proksima danĝero.
“Ek, Doroteo!” ŝi kriegis; “kuru en la kelon!”
Toto eksaltis de la brakoj de Doroteo kaj kaŝis sin sub la lito, kaj la knabino iris repreni lin. Onklino Em, timoplena, malfermis la lukoklapon en la planko kaj malsuprengrimpis la ŝtupetaron en la malgrandan, senluman truon. Doroteo fine kaptis Toton, kaj eksekvis sian onklinon. Kiam ŝi transpaŝis nur duonon de la ĉambro aŭdiĝis granda kriĉo de la vento, kaj la domo skuiĝis tiom forte ke ŝi ekfalis kaj subite trovis sin sidanta sur la planko.
Io stranga okazis.
La domo ĉirkaŭturniĝis du- aŭ tri-foje kaj malrapide leviĝis en la aeron. Al Doroteo la sento similis supreniron en balono.
La norda kaj la suda ventoj renkontiĝis tie, kie staris la domo, kaj tie estiĝis la preciza centro de la ciklono. En la centro de ciklono la aero kutime estas kvieta, sed la granda premo de la vento ĉiuflanke de la domo levis ĝin pli kaj pli alten, ĝis ĝi estis ĉe la plejsupro de la ciklono; kaj tie ĝi restis kaj forportiĝis multegajn kilometrojn tiel facile kiel oni portas plumon.
Estis tre senlume, kaj la vento hurlis timige ĉirkaŭe, sed Doroteo trovis sin facile veturanta. Post la unuaj kelkaj ĉirkaŭturniĝoj, kaj unufoja kruta ekkliniĝo de la domo, ŝi sentis kvazaŭluladon tre mildan, kian sentas bebo en lulilo.
Al Toto tio ne plaĉis. Li ĉirkaŭkuris en la ĉambro, jen tien, jen ĉi tien, laŭte bojante; sed Doroteo sidis tute senmove sur la planko kaj atendis por trovi kio okazos.
Unufoje Toto tro proksimiĝis al la malfermita luko, kaj enfalis; kaj unue la knabineto kredis lin perdita. Sed baldaŭ ŝi vidis unu orelon lian etendiĝantan supren tra la truo, ĉar la forta aeropremo tenis lin tiel ke li ne povis fali. Ŝi rampis al la truo, kaptis orelon de Toto, kaj retiris lin en la ĉambron, poste ŝi fermis la lukoklapon por ke neniu plia akcidento okazu.
Forpasis horoj post horoj, kaj iom post iom Doroteo perdis sian timon; sed ŝi estis tre solsenta, kaj la vento kriĉis tiom laŭte ĉirkaŭ ŝi ke ŝi preskaŭ surdiĝis. Unue ŝi demandis al si ĉu ŝi disbatiĝos kiam la domo refalos; sed dum la forpasado de la horoj kaj la manko de katastrofoj, ŝi perdis sian maltrankviliĝon kaj decidis atendi kviete por trovi kio okazos. Fine ŝi rampis trans la skuiĝantan plankon al sia lito, kaj kuŝiĝis sur ĝin; kaj Toto sekvis kaj kuŝiĝis apud ŝin.
Malgraŭ la skuiĝado de la domo kaj la hurlado de la vento, Doroteo baldaŭ fermis siajn okulojn kaj profunde endormiĝis.
Eccuinune se hoa rinca, talle alahorina ar turca i quíta Valanna uiéne caita i malaqua caimasse, nai harnaniénesses. Nanwave, i rinca tyarne se sere nefieryasse ar intya mana tulluyéne; ar Ilwe sestane ringa pitya nengwirya mina antarya ar miune únave. Valanna harune ama ar tuntane í mar uine leve; yola sa náne lúna, pan i calina áre tulle ter i lattin, luitaila i níca þambe. Campes caimaryallo ar, ó Ilwe rastulcuryasse, nornes ar latyanes i fenna.
I nette carne áyo holle ar tirne os inse, hendurya apantaila amb' en ambe panta i elmendie ehtellin yai cennes.
I hwinwaiwa sestaniéne i mar tal lai moicave—hwinwaiwo—vanimelda nóreo endesse. Palistion vanime latseli enger ildome rimbi, ó túre aldar colile lissi ar pirine yávi. Maire lottelion rávali enger rimni, ar aiwi ó aia ar calima pilintele liruner ar náner vilve imbe i aldar ar tussar. Nit au, níca nelle enge, hyastaila ar miriéla are enel laicat rávat, ar nurruila ómanen lai maitulya netten ye coiniéne talle anda i þisin, þinde altavastissen.
Lan tarnes tirila mína i aie ar vanime ehtelli, tuntanes tulile senna lie, anaie ep' ilquen ye oi céniénes. Lánelte ta alte ve i olanwe lie i illume sítuyénes, mal arye lánelte anþenne. Naitie nemnelte harive ta halla ve Valanna, ye náne alwa hína árasaryasse, anahtai nánelte, pá nemesta, line loainen anyáre.
Nánelte neri nelde ar nille min, ar ilyar náner aiave vaimatiéle. Collelte corna carpe ya oronye níca tillenna talo andenen or carinta, ó indyelli os i hrímar yai cilintyaner lindave quie lévelte. I nerion carpi náner luini; i nillo carpe náne fána, ar colles fána hlappo ya lingane naccainen almoryallo. Or sa, falaryaine pitye eleni enger yai mirilyaner i árisse ve tinwíri. I neri coller luine, i ovea quileo ve carperyar, ar coller mai-ruñgalda saipor ó yána luine rimpe i ingasse. Valanna sanne, í neri náner harive ta enwina ve Martar Peratar, pan inteo atta sámer fanga. Mal i nille tancave náne lai ambe anyára. Antarya tupina helmunquelínen, finderya amna fána, ar patanes faren lenca.
Yá sine lie tuller area ar' i mar yasse Valanna tárane i fendassesse, sérelte ar hlussanelte imíca inte, ve þossie pá tule area. Mal i enwina nille patane Valannanna, carne núra cungorda ar eque, lisse ómanen:
“Nalye maitulya, anarta Luhtalle, i Naucoron nóresse. Nalme talle hantaiti lyen i aqualtaniel i Olca Curuni Rómeno, ar i eleryaniel lielma nasquello.”
Valanna lastane sina pahta elmendanen. Mana i nille nai tenge, estaila se ve luhtalle, ar quetila i aqualtanies i Olca Curuni Rómeno? Valanna náne cámalóra, alaraxea nette, ye hwinwaiwa ocólie line lári maryallo; ar allume aqualtanies aima quanna coivieryasse.
Mal i nille nemestea merne i se hanquete; epetai Valanna eque, lemyula, “Nalye lai naþima, mal é ea aite loima. Uienye qualta aima.”
“Mardelya carne, annún,” hanquente i enwina nille, ó lalda, “ar ta ná imma. Á cene!” cacarranes, leptentaila i mardua nelte. “Tás ea talurya, tensi rasila undu tuo ronwallo.”
Valanna tirne, ar carne þosseo níca holle. Tasse, é, vin nu i nelte i velca rambo yasse i mar sére, tál atta rasina, colila telpina hyapatu ó mixe tillet.
“A, horro! A, horro!” holtune Valanna, yantaila máryat uo aitaina. “I mar é alantie senna. Mana aima caruvalve?”
“Ui ea aima cárima,” eque i nille calaina.
“Mal man nánes?” maquente Valanna.
“Nánes i Olca Curuni Rómeno, ve quenten,” hanquente i nille. “Ahápies ilye Naucor nasquesse ter line loar, ar carnes te móta sen ilya lómesse ar auresse. Sí illi lehte, ar hantaiti lyen i máno.”
“Man nár i Naucor?” maquente Valanna.
“Nalte i lie i marir sina nóresse Rómeno, yasse i Olca Curuni cunyane.”
“Elye ná Nauco?” maquente Valanna.
“Lá, mal nanye málonta, anahtai marin i formeno nóresse. Yá cennelte í Curuni Rómeno náne qualin, i Naucor leltaner linta menta-colindo ninna, ar tullen ú-pusto. Nanye i Curuni Formeno.”
“A, ainasse!” holtune Valanna. “Ma nalye nanwa curuni?”
“Náto, é,” hanquente i nille. “Mal inye ná mane curuni, ar i lie nilir ni. Lanye ta turwa ve i Olca Curuni náne ye cunyane sinome, hyaqui inye leriévane i lie.”
“Mal sannen i ilye curunir olce,” eque i vende, ye nice þóreáne neve nanwa curuni. “A, fó, ta ná velca loima. Enger curunir rie canta i quanna Óþua Nóresse, ar inteo atta, tanu i marir formesse ar hyarmesse, natte manu curunit. Istanye i si ná naite, pan inye ná tuo min, ar alande sanan loica. Tanat i marner rómesse ar númesse náner, naitie, olce curunir; mal sí yá aqualtanielye tuo min, ea rie erya Olca Curuni i quanna Nóresse Óþua—i mo ye mare númesse.”
“Mal,” eque Valanna, apa þenwo sanwe, “Voriel Peramil anyárie nin í curunir náner ilye vanwe—né line loar.”
“Man ná Voriel Peramil?” maquente i enwina nille.
“Nás peramilinya ye mare Hyarveastasse, yallo tullen.”
I Curuni Formeno nemne sana ter lúmincili, ó cuvina carya ar hendurya hunenna. Tá ortanes anta ar eque, “Uin ista yasse Hyarveasta ná, pan allume ahlárien pententale tana nóreo fai. Mal á nyare nin, nás empatyelleo nóre?”
“A, náto,” hanquente Valanna.
“San ta anta cahta i nattun. I empatyelleo nóressen, savin, curunir uir hinna ea, yola istyari, yola luhtaller, yola saironi. Mal, é hanyal, empatyelle allume ánie i Nóre Óþua, pan nalme cirine satye ara aqua hyana ambaro. Saro tensi samilme curunir ar istyari imíca me.”
“Man i istyari?” maquente Valanna.
“Óþ inse ná i Túra Istyar,” hanquente i Curuni, nihtaila ómarya hlussenna. “Nás anturwa epe meo ilye hyanar uo. Maris i Ostosse Laimarílo.”
Valanna maquetúvane enta maquetta, mal talume i Naucor, i táriéner area quildave, áner romya yello ar leptentaner i mardua nelte yasse i Olca Curuni cainiéne.
“Mana sa ná?” maquente i enwina nille, ar tirne, ar yesente lala. I qualin Curunívat talu aqua vániene, ar alla vórane hequa i telpina hyapatu.
“Nánes talle enwina,” rastane i Curuni Formeno, “í áre auparahtane se lintie. Ta ná seo tel. Mal i telpina hyapatu ná elyeo, ar samuvalyet colien.” Racantes tal ar nampes i hyapatu, ar epeni quáþiénes i asto et tu, aránesset Valannan.
“I Curuni Rómeno náne valatea pá tana telpina hyapatu,” eque mo i Naucoron, “ar ea aite luhtu yantaina ótu; mal mana nás, allume sintelme.”
Valanna colle i hyapatu mina i mar ar sestane tai i paluhtasse. Tá ettulles ata i Nauconnar ar eque:
“Ñormerin nanwene peramilinyanna ar peratarinyanna, pan nanye tanca i ñormeruvalte ni. Ma ece len alya ni tuve meninya?”
I Naucor ar i Curuni minya tirner mo hyen, ar tá Valanna, ar tá quanþer carinta.
“Rómenna, ú haire sio,” eque mo, “ea velca erume, ar alquen pole coita lan lahta sa.”
“Ná ovea hyarmesse,” eque hye, “pan anaien tasse ar ecénien sa. Hyarmen ná i nóre i Quatalinóron.”
“Quetir nin,” eque i neldea nér, “i nás ovea númesse. Ar tana nóre, yasse i Malwinci marir, ná cunina ló i Olca Curuni Númeno, ye caruva lye mólya qui lelyal menyasse.”
“Formen ná mardinya,” eque i enwina heri, “ar hrímaryasse ea i imya velca erume ya oscaita sina Nóre Óþua. Þoryan, moinanya, i mauva lyen mare óme.”
Valanna yesente níta pá si, pan felles eressea imíca ilye sine aie lie. Nieryar nemner lue i hondolauce Naucor, pan ú-pusto etenampelte miwalanneltar ar yesentelte níta arye. Pá i enwina nille, haitanes carperya ar sestanes i tilleo ende to nengwiryo mente, lan nontes “Min, atta, nelde” sanwelunga ómanen. Ú-pusto i carpe virinye palonna, yasse tecina alte, fáne tehtalínen ninteccondo:
“Á VALANNA LELYA I OSTONNA LAIMARÍLO”
I enwina nille haitane i palon nengwiryallo, ar tengwiéla i quettar sasse, maquente, “Ma essetya Valanna, moinanya?”
“Náto,” hanquente i hína, cenila amba ar parahtaila nieryar.
“San moa lyen lelya i Ostonna Laimarílo. Nai Óþ alyauva lye.”
“Masse ná sina osto?” maquente Valanna.
“Sa ná poicave i nóreo endesse, ar cunya sa Óþ, i Túra Istyar pá ye quenten lyen.”
“Ma nás mane nér?” maquente i vende þossea.
“Nás mane Istyar. Quima nás nér hya lás, uinye ista quete, pan allume ecénienyes.”
“Manen ece nin mene tar?” maquente Valanna.
“Moa lyen pata. I lenda ná anda, ter restasse ya ná umallume fastima ar umallume ulca ar rúcima. Aimanen, yuhtauvan ilye sairine curuvi yai istan varien lye anat harnale.”
“Ma menuvalye onye?” i vende mence, ye yesentiéne name i enwina nille ve rea málorya.
“Vá, ui ece nin care ta,” hanquentes, “mal antauvanye lyen miquenya, ar alquen veryauva harna quén ye i Curuni Formeno imíquie.”
Tuldes area Valannanna ar minque se moicave i timbaresse. Yasse peurya appaniéner i vende, resse tullo corna, silila tehta, san Valanna túve rongo cato.
“I malle i Ostonna Laimarílo ná vaina malde tesarínen,” eque i Curuni, “san ui ece lyen loita sa. Yá ániéval Óþ, válye þorya sé, mal á quete nyárelya ar á cesta sé alya lye. Namárie, moinanya.”
I Naucor nelde cúver núra issen ar merner sen fastima lenda, epta patanelte oa imbe i aldar. I Curuni áne Valannan nilda níca cascuvie, quirne inse hyarya rastulceryasse nellume, ar ú-pusto nannemne, lio aitaila níca Ilwe, ye hunge senna faren romya yá oantiénes, pan þóriénes yarra hya ambe lan isse tarne area.
Mal Valanna, istaila i hye ná curuni, nóquistaniéne i hye autúvane poicave talle, ar aqua láne aitaina.::
She was awakened by a shock, so sudden and severe that if Dorothy had not been lying on the soft bed she might have been hurt. As it was, the jar made her catch her breath and wonder what had happened; and Toto put his cold little nose into her face and whined dismally. Dorothy sat up and noticed that the house was not moving; nor was it dark, for the bright sunshine came in at the window, flooding the little room. She sprang from her bed and with Toto at her heels ran and opened the door.
The little girl gave a cry of amazement and looked about her, her eyes growing bigger and bigger at the wonderful sights she saw.
The cyclone had set the house down very gently—for a cyclone—in the midst of a country of marvelous beauty. There were lovely patches of greensward all about, with stately trees bearing rich and luscious fruits. Banks of gorgeous flowers were on every hand, and birds with rare and brilliant plumage sang and fluttered in the trees and bushes. A little way off was a small brook, rushing and sparkling along between green banks, and murmuring in a voice very grateful to a little girl who had lived so long on the dry, gray prairies.
While she stood looking eagerly at the strange and beautiful sights, she noticed coming toward her a group of the queerest people she had ever seen. They were not as big as the grown folk she had always been used to; but neither were they very small. In fact, they seemed about as tall as Dorothy, who was a well-grown child for her age, although they were, so far as looks go, many years older.
Three were men and one a woman, and all were oddly dressed. They wore round hats that rose to a small point a foot above their heads, with little bells around the brims that tinkled sweetly as they moved. The hats of the men were blue; the little woman’s hat was white, and she wore a white gown that hung in pleats from her shoulders. Over it were sprinkled little stars that glistened in the sun like diamonds. The men were dressed in blue, of the same shade as their hats, and wore well-polished boots with a deep roll of blue at the tops. The men, Dorothy thought, were about as old as Uncle Henry, for two of them had beards. But the little woman was doubtless much older. Her face was covered with wrinkles, her hair was nearly white, and she walked rather stiffly.
When these people drew near the house where Dorothy was standing in the doorway, they paused and whispered among themselves, as if afraid to come farther. But the little old woman walked up to Dorothy, made a low bow and said, in a sweet voice:
“You are welcome, most noble Sorceress, to the land of the Munchkins. We are so grateful to you for having killed the Wicked Witch of the East, and for setting our people free from bondage.”
Dorothy listened to this speech with wonder. What could the little woman possibly mean by calling her a sorceress, and saying she had killed the Wicked Witch of the East? Dorothy was an innocent, harmless little girl, who had been carried by a cyclone many miles from home; and she had never killed anything in all her life.
But the little woman evidently expected her to answer; so Dorothy said, with hesitation, “You are very kind, but there must be some mistake. I have not killed anything.”
“Your house did, anyway,” replied the little old woman, with a laugh, “and that is the same thing. See!” she continued, pointing to the corner of the house. “There are her two feet, still sticking out from under a block of wood.”
Dorothy looked, and gave a little cry of fright. There, indeed, just under the corner of the great beam the house rested on, two feet were sticking out, shod in silver shoes with pointed toes.
“Oh, dear! Oh, dear!” cried Dorothy, clasping her hands together in dismay. “The house must have fallen on her. Whatever shall we do?”
“There is nothing to be done,” said the little woman calmly.
“But who was she?” asked Dorothy.
“She was the Wicked Witch of the East, as I said,” answered the little woman. “She has held all the Munchkins in bondage for many years, making them slave for her night and day. Now they are all set free, and are grateful to you for the favor.”
“Who are the Munchkins?” inquired Dorothy.
“They are the people who live in this land of the East where the Wicked Witch ruled.”
“Are you a Munchkin?” asked Dorothy.
“No, but I am their friend, although I live in the land of the North. When they saw the Witch of the East was dead the Munchkins sent a swift messenger to me, and I came at once. I am the Witch of the North.”
“Oh, gracious!” cried Dorothy. “Are you a real witch?”
“Yes, indeed,” answered the little woman. “But I am a good witch, and the people love me. I am not as powerful as the Wicked Witch was who ruled here, or I should have set the people free myself.”
“But I thought all witches were wicked,” said the girl, who was half frightened at facing a real witch. “Oh, no, that is a great mistake. There were only four witches in all the Land of Oz, and two of them, those who live in the North and the South, are good witches. I know this is true, for I am one of them myself, and cannot be mistaken. Those who dwelt in the East and the West were, indeed, wicked witches; but now that you have killed one of them, there is but one Wicked Witch in all the Land of Oz—the one who lives in the West.”
“But,” said Dorothy, after a moment’s thought, “Aunt Em has told me that the witches were all dead—years and years ago.”
“Who is Aunt Em?” inquired the little old woman.
“She is my aunt who lives in Kansas, where I came from.”
The Witch of the North seemed to think for a time, with her head bowed and her eyes upon the ground. Then she looked up and said, “I do not know where Kansas is, for I have never heard that country mentioned before. But tell me, is it a civilized country?”
“Oh, yes,” replied Dorothy.
“Then that accounts for it. In the civilized countries I believe there are no witches left, nor wizards, nor sorceresses, nor magicians. But, you see, the Land of Oz has never been civilized, for we are cut off from all the rest of the world. Therefore we still have witches and wizards amongst us.”
“Who are the wizards?” asked Dorothy.
“Oz himself is the Great Wizard,” answered the Witch, sinking her voice to a whisper. “He is more powerful than all the rest of us together. He lives in the City of Emeralds.”
Dorothy was going to ask another question, but just then the Munchkins, who had been standing silently by, gave a loud shout and pointed to the corner of the house where the Wicked Witch had been lying.
“What is it?” asked the little old woman, and looked, and began to laugh. The feet of the dead Witch had disappeared entirely, and nothing was left but the silver shoes.
“She was so old,” explained the Witch of the North, “that she dried up quickly in the sun. That is the end of her. But the silver shoes are yours, and you shall have them to wear.” She reached down and picked up the shoes, and after shaking the dust out of them handed them to Dorothy.
“The Witch of the East was proud of those silver shoes,” said one of the Munchkins, “and there is some charm connected with them; but what it is we never knew.”
Dorothy carried the shoes into the house and placed them on the table. Then she came out again to the Munchkins and said:
“I am anxious to get back to my aunt and uncle, for I am sure they will worry about me. Can you help me find my way?”
The Munchkins and the Witch first looked at one another, and then at Dorothy, and then shook their heads.
“At the East, not far from here,” said one, “there is a great desert, and none could live to cross it.”
“It is the same at the South,” said another, “for I have been there and seen it. The South is the country of the Quadlings.”
“I am told,” said the third man, “that it is the same at the West. And that country, where the Winkies live, is ruled by the Wicked Witch of the West, who would make you her slave if you passed her way.”
“The North is my home,” said the old lady, “and at its edge is the same great desert that surrounds this Land of Oz. I’m afraid, my dear, you will have to live with us.”
Dorothy began to sob at this, for she felt lonely among all these strange people. Her tears seemed to grieve the kind-hearted Munchkins, for they immediately took out their handkerchiefs and began to weep also. As for the little old woman, she took off her cap and balanced the point on the end of her nose, while she counted “One, two, three” in a solemn voice. At once the cap changed to a slate, on which was written in big, white chalk marks:
“LET DOROTHY GO TO THE CITY OF EMERALDS”
The little old woman took the slate from her nose, and having read the words on it, asked, “Is your name Dorothy, my dear?”
“Yes,” answered the child, looking up and drying her tears.
“Then you must go to the City of Emeralds. Perhaps Oz will help you.”
“Where is this city?” asked Dorothy.
“It is exactly in the center of the country, and is ruled by Oz, the Great Wizard I told you of.”
“Is he a good man?” inquired the girl anxiously.
“He is a good Wizard. Whether he is a man or not I cannot tell, for I have never seen him.”
“How can I get there?” asked Dorothy.
“You must walk. It is a long journey, through a country that is sometimes pleasant and sometimes dark and terrible. However, I will use all the magic arts I know of to keep you from harm.”
“Won’t you go with me?” pleaded the girl, who had begun to look upon the little old woman as her only friend.
“No, I cannot do that,” she replied, “but I will give you my kiss, and no one will dare injure a person who has been kissed by the Witch of the North.”
She came close to Dorothy and kissed her gently on the forehead. Where her lips touched the girl they left a round, shining mark, as Dorothy found out soon after.
“The road to the City of Emeralds is paved with yellow brick,” said the Witch, “so you cannot miss it. When you get to Oz do not be afraid of him, but tell your story and ask him to help you. Good-bye, my dear.”
The three Munchkins bowed low to her and wished her a pleasant journey, after which they walked away through the trees. The Witch gave Dorothy a friendly little nod, whirled around on her left heel three times, and straightway disappeared, much to the surprise of little Toto, who barked after her loudly enough when she had gone, because he had been afraid even to growl while she stood by.
But Dorothy, knowing her to be a witch, had expected her to disappear in just that way, and was not surprised in the least.
[Esperanto]
Subita ŝoko vekis ŝin, tiom subite kaj severe ke se Doroteo ne kuŝus sur la mola lito, ŝi eble estus damaĝita. Eĉ malgraŭ tio la batego senspirigis ŝin kaj instigis ŝin demandi al si pri kio okazis; kaj Toto voĉetis morne. Doroteo sidiĝis kaj rimarkis ke la domo ne plu moviĝas; nek estis mallume, ĉar la hela sunbrilo envenis tra la fenestro kaj inundis la malgrandan ĉambron. Ŝi eksaltis de sia lito kaj kun Toto ĉe ŝiaj kalkanoj ŝi kuris kaj malfermis la pordon.
La knabineto ekkriis mirigate kaj rigardis ĉirkaŭ sin, ŝiaj okuloj fariĝis pli kaj pli grandaj pro la mirindaj vidaĵoj kiujn ŝi vidas.
La ciklono estis malsupren metinta la domon, tre delikate--nu, delikate por ciklono--en la mezon de mirinde bela lando. Videblis belaj herbaroj ĉiuflanke, kun elegantaj arboj sur kies branĉoj estis riĉaj kaj allogaj fruktoj. Aroj da belegaj floroj estis ĉie videblaj, kaj birdoj kun maloftaj kaj brilantaj plumaroj kantadis kaj flirtadis en la arboj kaj arbustoj. Ne malproksime estis rivereto, rapide fluanta kaj scintilanta inter verdaj bordoj, kaj murmuranta per voĉo tre plaĉa al knabineto kiu tiom longe loĝis sur la seka griza kamparo.
Dum ŝi staris fervore rigardante la strangajn kaj belajn vidaĵojn, ŝi rimarkis veni direkte al ŝi grupon de la plej kuriozaj personoj kiujn iam ŝi vidis. Ili ne estis altaj kiel la plenkreskuloj al kiuj ŝi kutimis; sed ankaŭ ili ne estis malaltaj. Efektive, ili aspektis proksimume tiom altaj kiom Doroteo, kiu estis altekreska por infano de ŝia jaraĝo, kvankam ili estis, laŭaspekte, multe pli aĝaj.
Tri estis viroj kaj unu estis virino, kaj ĉiuj estis kurioze vestitaj. Ili surportis rondajn ĉapelojn kiuj pintiĝis dekon da centimetroj super la kapoj, kun sonoriletoj ĉirkaŭ la randoj, kiuj sonetis dolĉe dum ili moviĝis. La ĉapeloj de la viroj estis bluaj; tiu de la virineto estis blanka, kaj ŝi surportis blankan robon kiu pendis en plisoj de ŝiaj ŝultroj; super ĝi estis ŝutitaj steletoj kiuj brilis kiel diamantoj en la sunlumo. La viroj estis blue vestitaj, samkolore kiel la ĉapeloj, kaj sur la piedoj estis bone poluritaj botoj kun larĝa blua faldo ĉe la supro. La viroj, pensis Doroteo, estis proksimume samaĝaj kiel Onklo Henriko, ĉar du el ili havis barbojn. Sed la virineto estis sendube multe pli aĝa; ŝian vizaĝon kovris faltoj; ŝiaj kapharoj estis preskaŭ blankaj, kaj ŝi marŝis iom rigide.
Kiam tiuj personoj proksimiĝis al la domo kie Doroteo staris en la pordejo ili haltis kaj flustris inter si kvazaŭ timante pliproksimiĝi. Sed la maljunulineto marŝis al Doroteo, malalten klinis sin, kaj diris per dolĉa voĉo:
“Vi estas bonvena, plej nobla Sorĉistino, al la lando de la Manĝtuloj. Ni dankegas vin ĉar vi mortigis la Fian Sorĉistinon de la Oriento kaj vi tiel liberigis nian popolon.”
Doroteo aŭskultis tiun parolon miregante. Kial la virineto nomis ŝin sorĉistino, kaj diris ke ŝi mortigis la Fian Sorĉistinon de la Oriento? Doroteo estis senkulpa, neniun damaĝinta knabineto, kiu estis portita de ciklono multajn kilometrojn for de sia hejmo; kaj ŝi neniam mortigis ion ajn dum sia tuta vivo.
Sed la virineto evidente atendis respondon, do Doroteo diris, heziteme, “Vi estas tre afabla; sed klare okazis ia eraro. Mi nenion mortigis.”
“Nu, via domo mortigis ŝin,” respondis la virineto, ridante, “do estas tutegale. Vidu!” ŝi pludiris, indikante la angulon de la domo. “Jen ŝiaj du piedpintoj, ankoraŭ etenditaj sub ligna bloko.”
Doroteo rigardis, kaj time krietis. Jen ja, sub la angulo de la granda trabo sur kiu kuŝis la domo, estis du etenditaj piedoj, portantaj arĝentajn ŝuojn kun pintoj.
“Ho ve! Ho ve!” kriis Doroteo, kunmetante la manojn konsternite. “La domo falis sur ŝin. Kion ni faru?”
“Nenio farindas,” diris la virineto trankvile.
“Sed kiu ŝi estis?”
“Ŝi estis la Fia Sorĉistino de la Oriento, kiel mi diris,” respondis la virineto. “Ŝi sklavigis la Manĝtulojn dum multaj jaroj, ili devis servadi ŝin nokte kaj tage. Nun ili liberiĝis, kaj ili dankas vin pro tiu komplezo.”
“Kiuj estas la Manĝtuloj?” demandis Doroteo.
“Ili estas la homoj kiuj loĝas en ĉi tiu lando de la Oriento, kie la Fia Sorĉistino regis.”
“Ĉu vi estas Manĝtulo?” demandis Doroteo.
“Ne, sed mi estas ilia amikino, kvankam mi loĝas en la lando de la Nordo. Kiam ili trovis ke la Sorĉistino de la Oriento estas morta la Manĝtuloj sendis rapidan mesaĝiston al mi, kaj mi tuj venis. Mi estas la Sorĉistino de la Nordo.”
“Ho, mirige!” kriis Doroteo. “Ĉu vi estas vera sorĉistino?”
“Jes ja,” respondis la virineto. “Sed mi estas bona Sorĉistino, kaj la popolo amas min. Mi ne estas tiom potenca kiom la Fia Sorĉistino kiu regis ĉi tie; se mi kapablus, mi mem liberigus la popolon.”
“Sed mi kredis ke ĉiuj sorĉistinoj estas fiaj,” diris la knabino, kiun iom timigis renkonti veran sorĉistinon. “Ho, ne, tio estas grava eraro. Ekzistis nur kvar Sorĉistinoj en la Lando Oz, kaj du el ili, kiuj loĝas en la Nordo kaj la Sudo, estas bonaj Sorĉistinoj. Mi scias tion, ĉar mi mem estas unu el ili, kaj mi ne povas erari. La loĝantinoj en la Oriento kaj la Okcidento ja estis fiaj sorĉistinoj; sed nun vi mortigis unu el ili, do restas nur unu Fia Sorĉistino en la tuta Lando Oz--ŝi loĝas en la Okcidento.”
“Sed,” diris Doroteo, post momento da pensado, “Onklino Em diris al mi ke la sorĉistinoj ĉiuj jam mortis--antaŭ multege da jaroj.”
“Kiu estas Onklino Em?” demandis la maljunulineto.
“Ŝi estas mia onklino kiu loĝas en Kansas, el kie mi venis.”
La Sorĉistino de la Nordo ŝajnis pensadi, kun la kapo klinita kaj la okuloj rigardantaj la teron. Post tio ŝi levis la kapon kaj diris, “Mi ne scias kie estas Kansas, ĉar neniam antaŭe mi aŭdis la nomon de tiu lando. Sed diru al mi, ĉu ĝi estas civilizita lando?”
“Ho, jes,” respondis Doroteo.
“Do jen la kialo. Mi kredas ke en la civilizitaj landoj ne plu ekzistas sorĉistinoj, nek sorĉistoj, nek magiistinoj nek magiistoj. Sed, necesas kompreni ke la Lando Oz neniam civiliziĝis, ĉar ni estas apartigitaj for de la resto de la mondo. Tial ni ankoraŭ havas sorĉistinojn kaj sorĉistojn inter ni.”
“Kiuj estas la sorĉistoj?” demandis Doroteo.
“Oz mem estas la Granda Sorĉisto,” respondis la Sorĉistino, flustrigante sian voĉon. “Li estas pli potenca ol ĉiuj ni aliaj kune. Li loĝas en la Urbo de Smeraldoj.”
Doroteo intencis pli demandi, sed ĝuste tiam la Manĝtuloj, kiuj silente apudstaris, ekkriis laŭte kaj indikis la angulon de la domo kie kuŝadis la Fia Sorĉistino.
“Kio okazis?” demandis la maljunulineto; kaj ŝi rigardis kaj komencis ridi. La piedoj de la morta Sorĉistino estis plene malaperintaj kaj restis nur la arĝentaj ŝuoj.
“Tiom aĝa ŝi estis,” klarigis la Sorĉistino de la Nordo, “ke ŝi rapide elsekiĝis en la sunlumo. Ŝi ne plu ekzistas. Sed la arĝentaj ŝuoj estas por vi, kaj vi surportos ilin.” Ŝi klinis sin kaj prenis la ŝuojn, kaj elskuinte la polvon ŝi transdonis ilin al Doroteo.
“La Sorĉistino de la Oriento multe fieris pri tiuj arĝentaj ŝuoj,”
Doroteo portis la ŝuojn en la domon kaj metis ilin sur la tablon. Poste ŝi reelvenis al la Manĝtuloj kaj diris:
“Mi multe volas reiri al miaj onklino kaj onklo, ĉar mi certas ke ili sentos malesperon pri mi. Ĉu vi povas helpi min trovi la vojon?”
La Manĝtuloj kaj la Sorĉistino unue rigardis unu la alian, kaj poste Doroteon, kaj skuis la kapon nee.
“Ĉe la Oriento, ne malproksime de ĉi tie,” diris unu, “estas grandega dezerto, kaj neniu povus transiri ĝin vivante.”
“Estas same ĉe la Sudo,” diris alia, “ĉar mi mem estis tie kaj vidis ĝin. La Sudo estas la lando de la Kveluloj.”
“Oni diris al mi,” diris la tria viro, “ke estas same ĉe la Okcidento. Kaj tiu lando, kie la Palpbrumoj loĝas, estas regata de la Fia Sorĉistino de la Okcidento, kiu sklavigus vin se vi irus tien.”
“La Nordo estas mia hejmo,” diris la maljunulino, “kaj ĉe ĝia rando estas la sama granda dezerto kiu ĉirkaŭas ĉi tiun Landon Oz. Neeviteble, mia karulino, vi devos loĝi ĉe ni.”
Doroteo komencis plori pro tio, ĉar ŝi estis solsenta inter tiuj strangaj homoj. Ŝiaj larmoj ŝajne malgajigis la bonkorajn Manĝtulojn, ĉar ili tuj elprenis siajn poŝtukojn kaj ankaŭ komencis plori. Kaj la maljunulineto, nu ŝi deprenis sian ĉapon kaj ekvilibrigis la pinton sur la pinto de sia nazo, dum ŝi kalkulis “Unu, du, tri,” solenavoĉe. Tuj la ĉapo fariĝis ardeza tabuleto, sur kiu estis skribite per grandaj, blankaj kreto-signoj:
“DOROTEO IRU AL LA URBO DE SMERALDOJ.”
La maljunulineto prenis la ardezan tabuleton de sia nazo, kaj leginte la vortojn sur ĝi, demandis, “Ĉu vi nomiĝas Doroteo, karulino?”
“Jes,” respondis la infano, suprenrigardante kaj sekigante siajn okulojn.
“Do vi devos iri al la Urbo de Smeraldoj. Eble Oz helpos vin.”
“Kie estas tiu Urbo?” demandis Doroteo.
“Precize en la centro de la lando, kaj ĝin regas Oz, la Granda Sorĉisto pri kiu mi parolis.”
“Ĉu li estas bona homo?” demandis la knabino maltrankvile.
“Li estas bona Sorĉisto. Ĉu li estas homo, mi ne scias, ĉar mi neniam vidis lin.”
“Kiel mi iru?” demandis Doroteo.
“Vi devos marŝi. Estas malproksime, kaj necesos iri tra regiono kelkfoje agrabla kaj kelkfoje malluma kaj timiga. Tamen, mi uzos ĉiun magian arton kiun mi konas por protekti vin kontraŭ danĝeroj.”
“Ĉu vi bonvolos akompani min?” pledis la knabino, kiu jam komencis rigardi la maljunulineton kiel sian solan amikon.
“Ne, mi ne povos,” ŝi respondis, “sed mi donos al vi mian kison, kaj neniu kuraĝos damaĝi personon kisitan de la Sorĉistino de la Nordo.”
Ŝi proksimiĝis al Doroteo kaj kisis ŝian frunton delikate. Kie ŝiaj lipoj tuŝis la knabinon ili lasis rondan, brilan marketon, kiel sciiĝis Doroteo nelonge post tiam.
“La vojo al la Urbo de Smeraldoj estas pavimita per flavaj brikoj,” diris la Sorĉistino, “do vi ne maltrafos ĝin. Veninte al Oz, ne timu lin, sed rakontu al li vian historion kaj petu lin helpi vin. Adiaŭ, karulino.”
La tri Manĝtuloj profunde riverencis antaŭ ŝi kaj deziris por ŝi plaĉan veturon, kaj post tio ili formarŝis tra la arboj. La Sorĉistino amike skuetis sian kapon al Doroteo, ĉirkaŭturnis sin trifoje sur sia maldekstra kalkano, kaj tuj malaperis, kio surprizegis malgrandan Toton, kiu bojis je ŝi tre laŭte post ŝia foriro, ĉar li timis eĉ brueti dum ŝi apude staris.
Sed Doroteo, kiu sciis ke ŝi estas sorĉistino, anticipis ke ŝi malaperos precize tiel, kaj tute ne estis surprizita.
Yá Valanna náne lemba er, yesentes fele maita. Epetai mennes i hauronna ar hócirne insen massa, ya tumpes manyanen. Ánes ma Ilwen. Nampes calpa i palustallo, collesses i níca nellenna ar quantanesses liquistea, itaila nenanen. Ilwe norne ener i aldannar ar yesente hue i aiwelin i háraner tasse. Valanna menne na ñete se, ar cennes taite matse yáveli lingaile i olbassen i hostanes taio umalca, ar túves i sa poicave náne ya yestanes ritien arinwatyo.
Tá nannes i mardenna, ar epeni tuliénes insen ar Ilwen mára yulda i ringince, liquistea neno, yesentes ferya i lendan i Ostonna Laimarílo.
Valanna sáme hyana hlappo rie min, mal ta yotulmanen náne poica ar lingeáne lingilesse ara caimarya. Nánes larrimpeo, lincantilda fána yó helwa; ar anahtai i helwa nit þintaniéne lina soviénen, hinna nánes netya hlappo. I vende sóve inse cimbailave, vaimatane i poica larrimpenen, ar nunte néca-carne niltelmerya caryasse. Nampes níca vircolca, quantanesses massanen i haurollo, ar caitanes fána lanne ve túpo. Tá tirnes tal taluryanna ar tuntanes yalle yáru ar yerna náne hyapaturya.
“Tu tancave allume faryuva anda lendan, Ilwe,” eques. Ar Ilwe tirne ama antaryanna pitya more henduryanen ar quequerne pimperya na tana i sintes ya hye tenge.
Talume Valanna cenne i paluhtasse i telpina hyapatu yat naiéne i Curuníva Rómeno.
“Ceþya nin quima natte hoassenyo,” eques Ilwen. “É nauvatte i téra nat yanen care anda patie, pan úvatte yerya.”
Haitanes yernu aluo hyapaturya ar vaimatanes i telpina hyapatu, ya canante sesse ta mai vequi mo fintaniéne tu issen.
Teldave nampes vircolcarya.
“Á tule are, Ilwe,” eques. “Menuvanque Laimarilinonna ar maquetuvanque i Túra Óþen manen nanwene Hyarveastanna ata.”
Holtanes i fenna, carnesses holma, ar cimbula sestanes i latil i hlapporyo pocollenna. Ar san, ó Ilwe ener liquisinda cata se, yesentes lendaryanna.
Enger nótime arie malleli, mal úne maura anda lúme na tuve tana ya vaina malde tesarínen. Rongo páteánes lintie Laimarilinonna, telpina hyapaturya alasseáve cilintyaila i sarda, malda malle-palmesse. Anar calde calina ar i aiwi liruner lindave, ar Valanna úne fele amna talle urra ve elye nai sauva i nette felúvane ye naiéne vercálave mapina oa véra nóreryallo ar sestaina endesse aia nóreo.
Lan patanes ener, cennes elmendanen í restasse náne talle vanima os inse. Enger poice peltaxeli i mallevat pelmatse, mi quilma finda luine quileo, ar pella tai enger úmie restar orion ar quearon. Nembave i Naucor náner curwe cemenduri ar sinter ala hoe yaustar. Umallume mennes are mar, ar i lie ettuller tire se ar cúver núra lan lendes are; pan ilquen sinter i isse naiéne i carma nancariéno i Olca Curuni ar seniéno te nasquello. I Naucoron mardi náner mardi ó aia nemesta, pan ilya náne corna, ó alta telluma ve tópa. Illi náner mi luine quilma, pan sina nóresse Rómeno luine náne i ammelda quile.
Lómenna, yá Valanna lumbariéne anda vantaryanen ar yesente sana yasse serúvanes ter i lóme, tulles mardenna faren anhoa ep' i hyanar. I laica palistesse pó sa, line neri ar nissi lilteáner. Níce cungandari lempe tyaller ta romya ve cárima, ar i lie láleáner ar líruáner; alta area paluhta náne quanta matse yávelínen ar peccolínen, mindormalínen ar mastalínen, line hyane máre natelínen matien.
I lie suilaner Valanna nildave, ar naþyaller se ahtumáten ar serien i lóme óte; pan si náne i mar mo arherenye Naucoron i nóresse, ar máloryar ócómiéner óse na merenya lérienta i nasquello i Olca Curunio.
Valanna mante lárea ahtumat ar i herenya Nauco, yeva esse Poco, inse veune se. Tá harunes landahanwasse ar cendanes i lie lilta.
Yá Poco cenne telpina hyapaturya, eques, “É nalye túra luhtalle.”
“Maro?” maquente i vende.
“Pan colilye telpina hyapatu ar aqualtaniel i Olca Curuni. Arye, samil fána hlappolyasse, ar rie curunir ar luhtaller colir fána.”
“Hlapponya ná lincantilda helwa ar fána,” eque Valanna, pastaila i helmunqui sasse.
“Nalye faila i colil ta,” eque Poco. “Luine ná i Naucoron quile, ar fána ná i curuníron quile. Epetai istalve i nalye naþima curuni.”
Valanna úne ista quete mana pá si, pan ilye lie nemner save i se ná curuni, ar sintes lai mai i nánes rie sitina nette ye utúlie hwinwaiwo ecestanen mina aia nór.
Yá lumbariénes tiriénen i liltie, Poco tulyane se mina i mar, yasse ánesse sen þambe ó netya caima sasse. I talati náner luine lanneo, ar Valanna lorne málea mitta tai tenna amaure, ó Ilwe lóciéla i luine farmasse ara se.
Mantes lárea arinwat, ar cendanes titta Nauco vinimo, ye tyalle ó Ilwe ar tunce pimperya ar carne corcoláma ar lande lénen ya lio laltane Valanna. Ilwe náne lúcearwa ceþyarea ilye lien, pan allume céniénelte roa fai.
“Malle anda Laimarilinonna?” i vende maquente.
“Uin ista,” hanquente Poco valdeáve, “pan allume anaien tanome. Ná arya lien i voruhtalte Óþ, laqui samilte nattur óse. Mal nás anda men Laimarilinonna, ar mauruvas lyeo line rí. I nóre sisse ná herenya ar fastima, mal lelelyuvalye ter horne ar raxie nómeli nó anyuval i lendalyo metta.”
Valanna ñormerne nice pá si, mal sintes i rie ece i Túra Óþen alya se nanwene Hyarveastanna ata, epetai veryave þantanes ui nanquere.
Quentes máloryain namárie, ar ata yesentes are i malle malde tesarion. Yá léliénes láréli, sannes i hautuvas na sere, ar epta rentes casta i hahto inganna ar' i malle ar harunes. Enge velca porisalquenor pella i hahta, ar ú háya cennes Corcurco, sestaina orwa andulesse na hepe i aiwi au i marina porisalquello.
Valanna niryane ventaryanen márya ar tirne i Corcurco sánula. Carya náne níca poco þañquanta þardenen, ó hendu, nengwe, anto embaine sasse na eme anta. Yerna, tildea luine carpe, ya Nauco aunie, hárane caryasse, ar i tolio lemma náne luine ohampe, yerna ar þintane, ya arye þañquanta þardenen. I talusse enge yerna saipot ó luine quíne, taite ve ilya nér colle sina nóresse, ar i toli náne ortaina or porisalqueo þirpi i andulmen mittaina amba cattaryasse.
Lan Valanna tírane holmo i aia, embaina antanna i Corcurcuva, nánes aitaina cenien i min i henduo lencave pirne sen. Minya sannes i é awáries, pan alla i corcurqui Hyarveastasse ummanan pire; mal silume i toli quanþe carya sen naþima lénen. Tá rentes tal i hahtallo ar patane sanna, lan Ilwe norne os i andul ar hunge.
“Alya aure lyen,” eque i Corcurco, litsea ómanen.
“Ma elye pacante?” maquente i vende, elmendanen.
“Tancave,” hanquente i Corcurco. “Alaryan omene ó lye.”
“Nanye mára, hantanyel,” hanquente Valanna rundave. “Alaryan omene ó lye.”
“Uinye fele málea,” eque i Corcurco, reonen, “pan lingie sís orþa lómesse ar auresse na au-þosta corcor ná lai sapsarrima.”
“Ma uilye pole núya?” maquente Valanna.
“Fó, pan sina andul ná tacina ama cattanyasse. Mecin, qui haitauval i andul, san nauvan annauta lyen.”
Valanna amaracante yúyu rancunen ar ortane i toli i andullo, pan, nála þañquanta þardenen, nánes faren vilina.
“Laca hantanyel,” eque i Corcurco, yá séruyéla i hunesse. “Félan ve sinya nér.”
Si hwininte Valanna, pan nemne aia i hlasses þañquanta nér quete, ar cénanes hye cuve ar pata ara se.
“Man nalye?” maquente i Corcurco yá ráciénes inse ar háciénes. “Ar manna lélialye?”
“Essenya Valanna,” eque i vende, “ar lélianye Laimarilinonna, itan iquirya i Túra Óþen nanwenta ni Hyarveastanna.”
“Masse Laimarilinon?” maquentes. “Ar man ná Óþ?”
“A, uilye ista?” hanquentes, eandenen.
“Fó, é. Uin ista aima. É hanyal, nanye þañquanta, san aqua penin sanar,” hanquentes luite.
“A,” eque Valanna, “Nanye annairea rá lye.”
“Savilye,” maquentes, “qui lelyuvan Laimarilinonna olye, en Óþ antauva nin sanar?”
“Uinye ista quete,” hanquentes, “mal lertalye tule onye, qui tyasil. Quíta Óþ úva anta lyen sanar, en lauva lyen urra epe yalle sí.”
“Ta ná naite,” eque i Corcurco. “É hanyal,” cacarranes oholima, “uinye teve i telcunya ar rancunya ar pulconya nár þañquanta, pan ui pole hyane ni. Qui mo pate pirenyassen hya ehta ni pirindanen, ui valda, pan uinye pole appa sa. Mal munin i lie quetir i nanye aut, ar qui carinya oi nauva þañquanta þardenen minome sanarmen, ve elyeo, manen ailume istuvan aima?”
“Hanyan yalle felilye,” eque i nette, ye naitie ofelle sen. “Qui tuluvalye onye, san maquetuvan Óþ care ilqua ya polis lyen.”
“Hantanyel,” hanquentes hantaite.
Patanette nan i mallenna. Valanna alyane se olla i hahta, ar yesentette pelas i malle malde tesarion Laimarilinonna.
Minyave Ilwe úne tyase sina yantie i olien. Nusses os i þañquanta nér vequi naunes i nai ea nyarrolion hausta i þardesse, ar lillume yarranes cotya i Corcurquen.
“Vá þorya Ilwe,” eque Valanna sinya máloryan. “Allume nacis.”
“A, uinye þorya,” hanquente i Corcurco. “Uisse pole hyane i þarde. Ánye cole tana vircolca rá lye. Úvan teve sa, pan uinye pole ola lumba. Nyaruvan lyen véra ma,” cacarranes, lan patanes are. “Ea rie erya nat ambaresse ya þoryan.”
“Mana ná ta?” maquente Valanna; “i Nauco cemendur ye carne lye?”
“Fó,” hanquente i Corcurco; “nás nartaina tusturin.”
When Dorothy was left alone she began to feel hungry. So she went to the cupboard and cut herself some bread, which she spread with butter. She gave some to Toto, and taking a pail from the shelf she carried it down to the little brook and filled it with clear, sparkling water. Toto ran over to the trees and began to bark at the birds sitting there. Dorothy went to get him, and saw such delicious fruit hanging from the branches that she gathered some of it, finding it just what she wanted to help out her breakfast.
Then she went back to the house, and having helped herself and Toto to a good drink of the cool, clear water, she set about making ready for the journey to the City of Emeralds.
Dorothy had only one other dress, but that happened to be clean and was hanging on a peg beside her bed. It was gingham, with checks of white and blue; and although the blue was somewhat faded with many washings, it was still a pretty frock. The girl washed herself carefully, dressed herself in the clean gingham, and tied her pink sunbonnet on her head. She took a little basket and filled it with bread from the cupboard, laying a white cloth over the top. Then she looked down at her feet and noticed how old and worn her shoes were.
“They surely will never do for a long journey, Toto,” she said. And Toto looked up into her face with his little black eyes and wagged his tail to show he knew what she meant.
At that moment Dorothy saw lying on the table the silver shoes that had belonged to the Witch of the East.
“I wonder if they will fit me,” she said to Toto. “They would be just the thing to take a long walk in, for they could not wear out.”
She took off her old leather shoes and tried on the silver ones, which fitted her as well as if they had been made for her.
Finally she picked up her basket.
“Come along, Toto,” she said. “We will go to the Emerald City and ask the Great Oz how to get back to Kansas again.”
She closed the door, locked it, and put the key carefully in the pocket of her dress. And so, with Toto trotting along soberly behind her, she started on her journey.
There were several roads nearby, but it did not take her long to find the one paved with yellow bricks. Within a short time she was walking briskly toward the Emerald City, her silver shoes tinkling merrily on the hard, yellow road-bed. The sun shone bright and the birds sang sweetly, and Dorothy did not feel nearly so bad as you might think a little girl would who had been suddenly whisked away from her own country and set down in the midst of a strange land.
She was surprised, as she walked along, to see how pretty the country was about her. There were neat fences at the sides of the road, painted a dainty blue color, and beyond them were fields of grain and vegetables in abundance. Evidently the Munchkins were good farmers and able to raise large crops. Once in a while she would pass a house, and the people came out to look at her and bow low as she went by; for everyone knew she had been the means of destroying the Wicked Witch and setting them free from bondage. The houses of the Munchkins were odd-looking dwellings, for each was round, with a big dome for a roof. All were painted blue, for in this country of the East blue was the favorite color.
Toward evening, when Dorothy was tired with her long walk and began to wonder where she should pass the night, she came to a house rather larger than the rest. On the green lawn before it many men and women were dancing. Five little fiddlers played as loudly as possible, and the people were laughing and singing, while a big table near by was loaded with delicious fruits and nuts, pies and cakes, and many other good things to eat.
The people greeted Dorothy kindly, and invited her to supper and to pass the night with them; for this was the home of one of the richest Munchkins in the land, and his friends were gathered with him to celebrate their freedom from the bondage of the Wicked Witch.
Dorothy ate a hearty supper and was waited upon by the rich Munchkin himself, whose name was Boq. Then she sat upon a settee and watched the people dance.
When Boq saw her silver shoes he said, “You must be a great sorceress.”
“Why?” asked the girl.
“Because you wear silver shoes and have killed the Wicked Witch. Besides, you have white in your frock, and only witches and sorceresses wear white.”
“My dress is blue and white checked,” said Dorothy, smoothing out the wrinkles in it.
“It is kind of you to wear that,” said Boq. “Blue is the color of the Munchkins, and white is the witch color. So we know you are a friendly witch.”
Dorothy did not know what to say to this, for all the people seemed to think her a witch, and she knew very well she was only an ordinary little girl who had come by the chance of a cyclone into a strange land.
When she had tired watching the dancing, Boq led her into the house, where he gave her a room with a pretty bed in it. The sheets were made of blue cloth, and Dorothy slept soundly in them till morning, with Toto curled up on the blue rug beside her.
She ate a hearty breakfast, and watched a wee Munchkin baby, who played with Toto and pulled his tail and crowed and laughed in a way that greatly amused Dorothy. Toto was a fine curiosity to all the people, for they had never seen a dog before.
“How far is it to the Emerald City?” the girl asked.
“I do not know,” answered Boq gravely, “for I have never been there. It is better for people to keep away from Oz, unless they have business with him. But it is a long way to the Emerald City, and it will take you many days. The country here is rich and pleasant, but you must pass through rough and dangerous places before you reach the end of your journey.”
This worried Dorothy a little, but she knew that only the Great Oz could help her get to Kansas again, so she bravely resolved not to turn back.
She bade her friends good-bye, and again started along the road of yellow brick. When she had gone several miles she thought she would stop to rest, and so climbed to the top of the fence beside the road and sat down. There was a great cornfield beyond the fence, and not far away she saw a Scarecrow, placed high on a pole to keep the birds from the ripe corn.
Dorothy leaned her chin upon her hand and gazed thoughtfully at the Scarecrow. Its head was a small sack stuffed with straw, with eyes, nose, and mouth painted on it to represent a face. An old, pointed blue hat, that had belonged to some Munchkin, was perched on his head, and the rest of the figure was a blue suit of clothes, worn and faded, which had also been stuffed with straw. On the feet were some old boots with blue tops, such as every man wore in this country, and the figure was raised above the stalks of corn by means of the pole stuck up its back.
While Dorothy was looking earnestly into the queer, painted face of the Scarecrow, she was surprised to see one of the eyes slowly wink at her. She thought she must have been mistaken at first, for none of the scarecrows in Kansas ever wink; but presently the figure nodded its head to her in a friendly way. Then she climbed down from the fence and walked up to it, while Toto ran around the pole and barked.
“Good day,” said the Scarecrow, in a rather husky voice.
“Did you speak?” asked the girl, in wonder.
“Certainly,” answered the Scarecrow. “How do you do?”
“I’m pretty well, thank you,” replied Dorothy politely. “How do you do?”
“I’m not feeling well,” said the Scarecrow, with a smile, “for it is very tedious being perched up here night and day to scare away crows.”
“Can’t you get down?” asked Dorothy.
“No, for this pole is stuck up my back. If you will please take away the pole I shall be greatly obliged to you.”
Dorothy reached up both arms and lifted the figure off the pole, for, being stuffed with straw, it was quite light.
“Thank you very much,” said the Scarecrow, when he had been set down on the ground. “I feel like a new man.”
Dorothy was puzzled at this, for it sounded queer to hear a stuffed man speak, and to see him bow and walk along beside her.
“Who are you?” asked the Scarecrow when he had stretched himself and yawned. “And where are you going?”
“My name is Dorothy,” said the girl, “and I am going to the Emerald City, to ask the Great Oz to send me back to Kansas.”
“Where is the Emerald City?” he inquired. “And who is Oz?”
“Why, don’t you know?” she returned, in surprise.
“No, indeed. I don’t know anything. You see, I am stuffed, so I have no brains at all,” he answered sadly.
“Oh,” said Dorothy, “I’m awfully sorry for you.”
“Do you think,” he asked, “if I go to the Emerald City with you, that Oz would give me some brains?”
“I cannot tell,” she returned, “but you may come with me, if you like. If Oz will not give you any brains you will be no worse off than you are now.”
“That is true,” said the Scarecrow. “You see,” he continued confidentially, “I don’t mind my legs and arms and body being stuffed, because I cannot get hurt. If anyone treads on my toes or sticks a pin into me, it doesn’t matter, for I can’t feel it. But I do not want people to call me a fool, and if my head stays stuffed with straw instead of with brains, as yours is, how am I ever to know anything?”
“I understand how you feel,” said the little girl, who was truly sorry for him. “If you will come with me I’ll ask Oz to do all he can for you.”
“Thank you,” he answered gratefully.
They walked back to the road. Dorothy helped him over the fence, and they started along the path of yellow brick for the Emerald City.
Toto did not like this addition to the party at first. He smelled around the stuffed man as if he suspected there might be a nest of rats in the straw, and he often growled in an unfriendly way at the Scarecrow.
“Don’t mind Toto,” said Dorothy to her new friend. “He never bites.”
“Oh, I’m not afraid,” replied the Scarecrow. “He can’t hurt the straw. Do let me carry that basket for you. I shall not mind it, for I can’t get tired. I’ll tell you a secret,” he continued, as he walked along. “There is only one thing in the world I am afraid of.”
“What is that?” asked Dorothy; “the Munchkin farmer who made you?”
“No,” answered the Scarecrow; “it’s a lighted match.”
[Esperanto]
Kiam Doroteo denove estis sola ŝi komencis senti malsaton. Do ŝi iris al la ŝranko kaj tranĉis por si iom da pano, sur kiun ŝi ŝmiris buteron. Ŝi donis iom al Toto, kaj preninte sitelon de la breto, ŝi portis ĝin al la rivereto kaj plenigis ĝin per klara, scintilanta akvo. Toto kuris al la arboj kaj komencis boji je la birdoj kiuj sidadis tie. Doroteo iris revenigi lin, kaj vidis tiom allogajn fruktojn sur la branĉoj ke ŝi deprenis kelkajn, ĉar ili estis ĝuste kion ŝi volis por pligrandigi sian matenmanĝon.
Post tio ŝi reiris al la domo, kaj doninte al si kaj al Toto grandan trinkon de la frideta, klara akvo, ŝi komencis pretigi sin por la veturo al la Urbo de Smeraldoj.
Doroteo posedis nur unu alian robon, sed ĝi estis pura kaj pendadis de hoko apud ŝia lito. Ĝi estis el katuno blank- kaj blu-plejda; kaj kvankam la bluo estis iomete fadinta pro multaj laviĝoj, ĝi ankoraŭ estis bela robo. La knabino zorge lavis sin, vestis sin per la pura katuna robo, kaj ligis sian palruĝan sunkufon al sia kapo. Ŝi prenis malgrandan korbon kaj plenigis ĝin per pano el la ŝranko, kaj metis blankan tukon sur la supron. Post tio ŝi rigardis siajn piedojn kaj rimarkis kiom malnovaj kaj trivitaj estas ŝiaj ŝuoj.
“Certe ili ne taŭgas por multa marŝado, Toto,” ŝi diris. Kaj Toto suprenrigardis al ŝia vizaĝo per siaj nigraj okuletoj kaj skuis sian voston por indiki ke li komprenas kion ŝi celas diri.
Tiumomente Doroteo vidis kuŝantajn sur la tablo la arĝentajn ŝuojn kiuj antaŭe apartenis al la Sorĉistino de la Oriento.
“Ĉu eble ilia grando taŭgos por miaj piedoj?” ŝi diris al Toto. “Ili estus tute ĝustaj por longa marŝado, ĉar ili ne triviĝus.”
Ŝi deprenis siajn malnovajn ledajn ŝuojn kaj provis la arĝentajn, kiuj estis tute ĝustadimensiaj por ŝiaj piedoj, kvazaŭ farite specife por ili.
Laste, ŝi prenis sian korbon.
“Venu, Toto,” ŝi diris. “Ni iros al la Smeralda Urbo kaj demandos al la Granda Oz kiel ni povos reiri al Kansas.”
Ŝi fermis la pordon, ŝlosis ĝin, kaj zorge metis la ŝlosilon en la poŝon de sia robo. Kaj tiel, dum Toto trotadis sobre malantaŭ ŝi, ŝi komencis sian marŝadon.
Pluraj vojoj estis proksimaj, sed ŝi ne bezonis longan tempon por trovi la vojon pavimitan per flavaj brikoj. Post nelonge ŝi marŝadis vigle direkte al la Smeralda Urbo, dum ŝiaj arĝentaj ŝuoj klakadis gaje sur la malmola, flava vojsurfaco. La suno briladis kaj la birdoj dolĉe kantadis, kaj Doroteo tute ne estis tiom malfeliĉa kiom oni supozus pri malgranda knabino kiu estis subite forblovita el sia propra lando kaj surterigita en la mezon de fremda lando.
Ŝin surprizis, dum ŝi marŝadis, vidi kiom bela estas la pejzaĝo ĉirkaŭ ŝi. Bonaspektaj bariloj, pentritaj delikate blukolore, staris laŭlonge de la flankoj de la vojo, kaj preter ili estis abundaj kampoj de greno kaj legomoj. Evidente la Manĝtuloj estis bonaj kultivistoj kaj sukcesis kreskigi abundajn rikoltaĵojn. Kelkfoje ŝi marŝis preter domon, kaj la loĝantoj elvenis por rigardi ŝin kaj klinis sin malalten dum ŝi preteriris; ĉar ĉiuj sciis ke ŝi estas la detruinto de la Fia Sorĉistino kaj liberigis ilin. La domoj de la Manĝtuloj estis kuriozaspektaj loĝejoj, ĉar ĉiu estis ronda, kun granda kupolforma tegmento. Ĉiuj estis blukoloraj, ĉar en ĉi tiu lando de la Oriento bluo estis la plej amata koloro.
Kiam proksimiĝis la vespero, kaj Doroteo lacis pro sia longa marŝado, kaj komencis demandi al si kie ŝi tradormos la nokton, ŝi atingis domon iom pli grandan ol la aliaj. Sur la verda gazono antaŭ ĝi estis multaj dancantaj viroj kaj virinoj. Kvin violonludantetoj ludadis kiel eble plej laŭte kaj la homoj ridadis kaj kantadis; granda apuda tablo estis plene kovrita per bongustegaj fruktoj kaj nuksoj, tortoj kaj kukoj, kaj multaj aliaj bonaj manĝaĵoj.
Oni afable salutis Doroteon, kaj invitis ŝin manĝi kaj tradormi la nokton tie; ĉar ĉi tiu estis la hejmo de unu el la plej riĉaj Manĝtuloj en la lando, kaj liaj amikoj vizitis lin por festi sian liberiĝon el la sklavigo farita de la Fia Sorĉistino.
Doroteo ĝissate manĝis kaj ŝin servis la riĉa Manĝtulo mem, kiu nomiĝis Boq. Post tio ŝi sidiĝis sur kanapon kaj rigardis dum la homoj dancadis.
Kiam Boq vidis ŝiajn arĝentajn ŝuojn li diris, “Klare ke vi estas grava sorĉistino.”
“Kial?” demandis la knabino.
“Ĉar vi surhavas arĝentajn ŝuojn kaj mortigis la Fian Sorĉistinon. Krome, via robo estas parte blanka, kaj nur magiistinoj kaj sorĉistinoj vestas sin per blankaĵoj.”
“Mia robo estas blu- kaj blank-plejda,” diris Doroteo, glatigante la faltojn en ĝi.
“Vi tre kompleze surportas ĝin,” diris Boq. “Bluo estas la koloro de la Manĝtuloj, kaj blanko estas la koloro de sorĉistinoj; tial ni scias ke vi estas amika sorĉistino.”
Doroteo ne sciis respondi, ĉar ĉiuj ŝajne opiniis ŝin sorĉistino, kaj ŝi tute bone sciis ke ŝi estas nur ordinara knabineto kiu tute hazarde estis portita de ciklono al fremda lando.
Kiam ŝi laciĝis pro tiom da rigardo al la dancado, Boq kondukis ŝin en la domon, kie li donis al ŝi ĉambron en kiu estis bela lito. La tukoj estis el blua ŝtofo, kaj Doroteo profunde dormis inter ili ĝis la mateno, dum Toto kuŝadis sur la blua tapiŝo apud ŝi.
Ŝi ĝissate manĝis, kaj rigardis etan Manĝtulan bebon, kiu ludis kun Toto kaj tiris lian voston kaj voĉetis kaj ridis tiel ke multe amuzis Doroteon. Toto estis vera kuriozaĵo laŭ la homoj tie, ĉar ili antaŭe neniam vidis hundon.
“Kiom distanca estas la Smeralda Urbo?” la knabino demandis.
“Mi ne scias,” respondis Boq, tre serioze, “ĉar mi neniam iris tien. Estas pli bone ke oni restu distance de Oz, krom se vere necesas. Sed la vojo al la Smeralda Urbo estas longa, kaj vi bezonos multajn tagojn. La lando ĉi tie estas riĉa kaj agrabla, sed vi devos trairi krudajn kaj danĝerajn lokojn antaŭ ol atingi la finon de via marŝado.”
Tio iomete timigis Doroteon, sed ŝi sciis ke nur la Granda Oz povos helpi ŝin reiri al Kansas, do ŝi kuraĝe decidis ne retroiri.
Ŝi adiaŭis siajn amikojn, kaj rekomencis marŝadi laŭ la vojo el flavaj brikoj. Post kiam ŝi iris plurajn kilometrojn ŝi decidis halti por ripozi, do ŝi grimpis ĝis la supro de la barilo apud la vojo kaj sidiĝis. Granda maizkampo estis aliflanke de la barilo, kaj ŝi vidis ke ne tre distanca estas Birdotimigilo, metita alte sur stangon por forpeli la birdojn de la matura maizo.
Doroteo apogis sian mentonon per mano kaj penseme rigardis la Birdotimigilon. Ĝia kapo estis malgranda sako plenigita per pajlo; surpentritaj sur ĝi estis okuloj, nazo, kaj buŝo, por simili vizaĝon. Malnova, pinta blua ĉapelo, kiu antaŭe apartenis al iu Manĝtulo, estis metita sur lian kapon, kaj la cetero de la figuro estis blua vestokompleto, multe uzita kaj paliĝinta, kiu ankaŭ estis plenigita per pajlo. Sur la piedoj estis paro da malnovaj botoj kun bluaj supraĵoj, kiajn portas ĉiu viro en tiu lando, kaj la figuro estis altigita super la maiztigojn per stango kiu estis puŝita en lian kolon.
Dum Doroteo rigardis atentoplene la kuriozan, pentritan vizaĝon de la Birdotimigilo, ŝin surprizis vidi ke unu el la okuloj malrapide palpebrumas al ŝi. Unue ŝi supozis ke sendube ŝi eraris, ĉar neniam iu el la Birdotimigiloj en Kansas palpebrumas; sed baldaŭ la figuro amikeme skuetis sian kapon al ŝi. Tiam ŝi malsupren grimpis de la barilo kaj marŝis al la Birdotimigilo, dum Toto ĉirkaŭkuradis la stangon bojante.
“Bonan tagon,” diris la Birdotimigilo, per iom raŭka voĉo.
“Ĉu vi parolis?” demandis la knabino, mirante.
“Certe,” respondis la Birdotimigilo; “kiel vi fartas?”
“Sufiĉe bone, dankon,” respondis Doroteo, ĝentile. “Kiel vi fartas?”
“Mi ne fartas bone,” diris la Birdotimigilo ridetante, “ĉar estas tre tede stari ĉi tie nokte kaj tage por fortimigi korvojn.”
“Ĉu vi ne povas malsupreniri?” demandis Doroteo.
“Ne, ĉar ĉi tiu stango estas puŝita en mian dorson. Se vi bonvolos forpreni la stangon, mi estos multe dankema al vi.”
Doroteo etendis ambaŭ brakojn kaj delevis la figuron de la stango; ĉar, estante plenigita per pajlo, ĝi estis malmultepeza.
“Tre grandan dankon,” diris la Birdotimigilo, kiam li estis metita sur la teron. “Mi sentas min kvazaŭ vere novan.”
Doroteon perpleksigis aŭdi tion, ĉar ŝajnis al ŝi strange aŭdi viron plenigitan per pajlo paroli, kaj vidi lin riverenci kaj marŝadi apud ŝi.
“Kiu vi estas?” demandis la Birdotimigilo, kiam li estis sin streĉinta kaj oscedinta. “Kaj kien vi iras?”
“Mi nomiĝas Doroteo,” diris la knabino, “kaj mi iras al la Smeralda Urbo, por peti la Grandan Ozon resendi min al Kansas.”
“Kie estas la Smeralda Urbo?” li demandis; “kaj kiu estas Oz?”
“Ĉu vi ne scias?” ŝi respondis, surprizite.
“Tute ne. Mi nenion scias. Komprenu, mi estas plenigita per pajlo, do al mi tute mankas cerbo,” li respondis malĝoje.
“Ho,” diris Doroteo, “min multe bedaŭrigas tio.”
“Ĉu vi kredas,” li demandis, “Ke se mi iros al la Smeralda Urbo kun vi, la granda Oz donos al mi ioman cerbon?
“Mi ne scias,” ŝi respondis, “sed vi rajtos akompani min, se vi deziras. Se Oz ne donos al vi cerbon, vi ne estos pli malbonfortuna ol vi estas nun.”
“Estas vere,” diris la Birdotimigilo. “Komprenu,” li pludiris, iom sekreteme, “ne ĝenas min ke miaj kruroj kaj brakoj kaj korpo estas plenigitaj per pajlo, ĉar mi ne povas esti vundita. Se iu paŝas sur miajn piedfingrojn aŭ puŝas pinglon en min, ne gravas, ĉar mi ne povas sentas ĝin. Sed mi ne volas ke oni nomu min stulta, kaj se mia kapo restos plena de pajlo anstataŭ de cerbo, kian havas vi, kiel mi iom povos scii ion ajn?”
“Mi komprenas vian senton,” diris la knabineto, kiu vere kunsentis kun li. “Se vi venos kun mi, mi petos al Oz ke li faru ĉion eblan por vi.”
“Dankon,” li respondis dankeme.
Ili reiris al la vojo, Doroteo helpis lin transgrimpi la barilon, kaj ili komencis marŝadi laŭ la vojo el flavaj brikoj cele la Smeraldan Urbon.
Al Toto ne plaĉis la nova akompananto, unue. Li flaradis ĉirkaŭ la pajloplenigito kvazaŭ suspektante ke eble estas nesto de ratoj en la pajlo, kaj li ofte bojetis malamikeme kontraŭ la Birdotimigilon.
“Ne vin ĝenu Toto,” diris Doroteo, al sia nova amiko; “li neniam mordas.”
“Ho, li ne timigas min,” respondis la Birdotimigilo. “Li ne povos damaĝi la pajlon. Permesu ke mi portu tiun korbon por vi. Ne ĝenos min, ĉar mi ne povas laciĝi. Mi diros al vi sekreton,” li pludiris, dum li kunmarŝadis. “Nur unu aferon en la tuta mondo mi timas.”
“Kion?” demandis Doroteo; “ĉu la Manĝtulan kultiviston kiu faris vin?”
“Ne,” respondis la Birdotimigilo; “flamantan alumeton.”
Apa lúmeli i malle olane horna, ar i patie olane talle hraia í Corcurco lillume talante i malde tesarínen, yai náner sís anhorne. Umallume, é, tai náner rácine hya aqua vanwe, cáriéle lattali lanna yai Ilwe campe ar os yai Valanna patane. I Corcurco penne sanar, patanes térave nóva, ar san pantes i lattalinnar ar lanante quanna anderyanen i sarde tesarinnar. Sa allume malde se, aimanen, ar Valanna nampe ar sestane se talusse ata, lan yantanes hye alassea lalieryasse pá véra útulmarya.
I pelmari láner amna talle mai-cimbaine sinome ve tane ambe fai. Enger mance mardeli ar mance yáve-aldar, ar yalle lendelte ener talle i restasse olane lumba ar eressea.
Endauresse harunelte i malleo rénasse, area ara níca nelle, ar Valanna apantane vircolcarya ar etenampe massa. Yances nihta i Corcurquen, mal aptanes.
“Inye allume maita,” eques, “ar nás alme i lanye, pan antonya ná rie embaina, ar quíta cirin assa sasse i polin mate, i þarde yanen nanye þañquanta ettuluva, ar ta hastauva carinyo canta.”
Valanna cenne ú-pusto i si naite, epetai rie cascúves ar an mante massarya.
“Á nyare nin má pá imle ar i nóre yallo tullelye,” eque i Corcurco, yá hye teliéne þinyematya. San nyarnes sen ilqua pá Hyarveasta, ar yalle þinda ilqua sanome, ar yanen i hwinwaiwa cóliéne se sina aia Nórenna Óþua.
I Corcurco ancimbaila lastane, ar eque, “Uinye pole hanya yaro yestal auta sina vanima nórello ar nane i þisin, þinda nómenna ya estal Hyarveasta.”
“Ta ná pan uilye same sanar” hanquente i vende. “Ui valda yalle marelmar sapsarrime ar þinde, elme, lie hráveo ar sercio, írenen maruvar tanome hyano ep' ilya hyana nóresse, equi anvanima. Ui ea hyana nóme ve marye.”
I Corcurco sinque.
“Aþahanye uinye pole hanya sa,” eques. “Quíta carelda þañquanta þardenen, ve niva, san auve ilye marilde i vanime nómelissen, ar san Hyarveasta aqua ui same lie. Ná alme Hyarveastan i samil sanar.”
“Ma nai nyaruval nin nyarna, lan séranque?” maquente i hína.
I Corcurco tirne se varin, ar hanquente:
“Coivienya anaie talle þenna i naitie istanye aqua munta. Carne ni vin resse nó noa. Mana tullune ambaresse nó tana lúme aqua ná laistima nin. Almeve, yá i cemendur carne carinya, ma imbe i minye nati yai carnes náne i embanes hlarunya, tall' en hlassen ita tulluáne. Enge enta Nauco óse, ar i minya nat ya hlassen náne í cemendur quente, “Malle nemil tana hlaru?”
“ “Latte térat,” ” hanquente hye.
“ “Ui valda,” ” eque i cemendur. “ “Aive natte hlaru,” ” ya náne faren naite.
“ “Sí caruvan i hendu, ” ” eque i cemendur. Epta embanes forma hendinya, ar éya sa teltaina tíranen se ar ilqua os ni lai ceþuláve, pan si náne minya tihtenya ambaro.
“ “Ta faren netya hen,” ” eque i Nauco ye cendeáne i cemendur. “ “Luine ná mára quile meter hendi.”
“ “Sanan i caruvan etwa ambe alta,” ” eque i cemendur. Ar yá acárie i attea hen, pollen cene lio arya epe fai. Tá carnes nengwinya ar antonya. Mal únen quete, pan tana lúmesse únen ista anto induinen. Alassea tirnen tu care pulconya ar rancunya ar telcunya; ar yá tancette carinya, teldave, fellen lai valatea, pan sáven i nanye oveáve mára nér ve mó.
“ “Sina náve þostauva i corcor faren lintie,” eque i cemendur. “Nemis oveáve nér.”
“ “A, nás nér,” eque hye, ar faren náquenten sen. I cemendur colle ni nu rancurya i porisalquenorenna, ar sestane ni to halla þamna, yasse túvelyen. Isse ar málorya ron cato pataner au ar lonyer ni erinqua.
“Únenye tyase ná hehtaina sille. Epetai rincen pata cata te. Mal talunya úne appa i hún, ar þahtanessen reþe tana andulesse. Nánes eressea coivie, pan pennen aima úvien, lútiéla talle nice carienyallo. Line corcor ar hyane aiwi viller mina i porisalquenor, mal éya cennelten, villelte oa ata, savile i nanye Nauco; ar si fasante ni ar carne ni fele i nánen valdea quén. Teldave enwina corco ville area ara ni, ar epeni tirnessen ancimbaila, harunes almonyasse ar eque:
“ “Sánean quima nai tana cemendur sáve cupta ni sina úmaite lénen. Ilya senya corco é cene i nalye rie þañquanta þardenen.” Tá lapanes tal talunyasse ar mante porisalque íreryan. I hyane aiwi cenner ni ui hyane se, ar arye tuller mate i porisalque, san apa þenna lúme enge teo alta umba os ni.
“Fellen colonda sisse, pan sa apantane i lánen talle mára Corcurco virdasse; mal i enwina corco tiutane ni, quetila, “Au samilye sanar carelyasse, nai nauval ta mára nér ve teo aiquen, ar arya nér epe teo mo. Sanar ná i rie auvie-inye nati sina ambaresse, ui valda quima mo ná corco hya atan.”
“Epeni i corcor oantiéner, sannen os si, ar þantane i ricuvan níríte ñete sanar. Almenen tullelye are ar luncelyen i tulwello, ar tallo ya quentel, savin i tancave i Túra Óþ antauva nin sanar éya tuluvalve Laimarilinonna.”
“Merin san,” eque Valanna holmo, “pan nemilye ñormere samien sa.”
“A, ná; ñormerin,” hanquente i Corcurco. “Istie i imni ná aut, ná talle auqua felie.”
“Mára,” eque i vende, “Ánque mene.” Ar arantanes i vircolca i Corcurquen.
Aqua úner ea hahtar i malleo rénasse sí, ar i nór náne horna ar ú hyaro. Undómesse tullelte velca tauresse, yasse i aldar óleáner talle alte ar arie uo i olbantar oménier or i malle malde tesarion. Náne amna lómea nu i aldar, pan i olbar samaner i aure; mal i ranyaru úne hauta, ar lende enera mina i taure.
“Qui sina malle mene mir, san é ettuluvas,” eque i Corcurco, “ar pan Laimarilinon ná i malleo etwa mentesse, moa inquen lelya ainomenna yanna sa tulyauva vet.”
“Ilquen é ista ta,” eque Valanna.
“Tancave; ta ná yaro istanyes,” hanquente i Corcurco. “Quíta maurane úvie sanarmen, allume quétiévanenyes.”
Apa lúme hya amba i cala quelle, ar talteánelte enera lómesse. Valanna aqua úne pole cene, mal Ilwe polle, pan huoli cenir lai mai lómesse; ar i Corcurco etequente i polis cene ta mai ve auresse. Epetai nampes rancurya ar polles mene faren mai.
“Íqua cenil coa, hya nóme yasse ece inquen sere lómesse,” eques, “moa lyen quete nin; pan patie lómesse anauqua.”
Ron cato, i Corcurco haune.
“Cenin níca coa foryanquanna,” eques, “ampanina rambelínen ar olbalínen. Ma menuvalve tanna?”
“Þá, é,” hanquente i hína. “Inye aqua lumba.”
Epetai i Corcurco tulyane se ter i aldar mennai ananyette i coa, ar Valanna menne mir ar túve caima parce lasselion neltesse. Cainunes ú-pusto, ar ó Ilwe ara se ron lorunes málea sérenna. I Corcurco, ye allume náne lumba, tolune enta neltesse ar laranye cólemaina mennai amaure tulle.::
After a few hours the road began to be rough, and the walking grew so difficult that the Scarecrow often stumbled over the yellow bricks, which were here very uneven. Sometimes, indeed, they were broken or missing altogether, leaving holes that Toto jumped across and Dorothy walked around. As for the Scarecrow, having no brains, he walked straight ahead, and so stepped into the holes and fell at full length on the hard bricks. It never hurt him, however, and Dorothy would pick him up and set him upon his feet again, while he joined her in laughing merrily at his own mishap.
The farms were not nearly so well cared for here as they were farther back. There were fewer houses and fewer fruit trees, and the farther they went the more dismal and lonesome the country became.
At noon they sat down by the roadside, near a little brook, and Dorothy opened her basket and got out some bread. She offered a piece to the Scarecrow, but he refused.
“I am never hungry,” he said, “and it is a lucky thing I am not, for my mouth is only painted, and if I should cut a hole in it so I could eat, the straw I am stuffed with would come out, and that would spoil the shape of my head.”
Dorothy saw at once that this was true, so she only nodded and went on eating her bread.
“Tell me something about yourself and the country you came from,” said the Scarecrow, when she had finished her dinner. So she told him all about Kansas, and how gray everything was there, and how the cyclone had carried her to this queer Land of Oz.
The Scarecrow listened carefully, and said, “I cannot understand why you should wish to leave this beautiful country and go back to the dry, gray place you call Kansas.”
“That is because you have no brains” answered the girl. “No matter how dreary and gray our homes are, we people of flesh and blood would rather live there than in any other country, be it ever so beautiful. There is no place like home.”
The Scarecrow sighed.
“Of course I cannot understand it,” he said. “If your heads were stuffed with straw, like mine, you would probably all live in the beautiful places, and then Kansas would have no people at all. It is fortunate for Kansas that you have brains.”
“Won’t you tell me a story, while we are resting?” asked the child.
The Scarecrow looked at her reproachfully, and answered:
“My life has been so short that I really know nothing whatever. I was only made day before yesterday. What happened in the world before that time is all unknown to me. Luckily, when the farmer made my head, one of the first things he did was to paint my ears, so that I heard what was going on. There was another Munchkin with him, and the first thing I heard was the farmer saying, ‘How do you like those ears?’
“‘They aren’t straight,’” answered the other.
“‘Never mind,’” said the farmer. “‘They are ears just the same,’” which was true enough.
“‘Now I’ll make the eyes,’” said the farmer. So he painted my right eye, and as soon as it was finished I found myself looking at him and at everything around me with a great deal of curiosity, for this was my first glimpse of the world.
“‘That’s a rather pretty eye,’” remarked the Munchkin who was watching the farmer. “‘Blue paint is just the color for eyes.’
“‘I think I’ll make the other a little bigger,’” said the farmer. And when the second eye was done I could see much better than before. Then he made my nose and my mouth. But I did not speak, because at that time I didn’t know what a mouth was for. I had the fun of watching them make my body and my arms and legs; and when they fastened on my head, at last, I felt very proud, for I thought I was just as good a man as anyone.
“‘This fellow will scare the crows fast enough,’ said the farmer. ‘He looks just like a man.’
“‘Why, he is a man,’ said the other, and I quite agreed with him. The farmer carried me under his arm to the cornfield, and set me up on a tall stick, where you found me. He and his friend soon after walked away and left me alone.
“I did not like to be deserted this way. So I tried to walk after them. But my feet would not touch the ground, and I was forced to stay on that pole. It was a lonely life to lead, for I had nothing to think of, having been made such a little while before. Many crows and other birds flew into the cornfield, but as soon as they saw me they flew away again, thinking I was a Munchkin; and this pleased me and made me feel that I was quite an important person. By and by an old crow flew near me, and after looking at me carefully he perched upon my shoulder and said:
“‘I wonder if that farmer thought to fool me in this clumsy manner. Any crow of sense could see that you are only stuffed with straw.’ Then he hopped down at my feet and ate all the corn he wanted. The other birds, seeing he was not harmed by me, came to eat the corn too, so in a short time there was a great flock of them about me.
“I felt sad at this, for it showed I was not such a good Scarecrow after all; but the old crow comforted me, saying, ‘If you only had brains in your head you would be as good a man as any of them, and a better man than some of them. Brains are the only things worth having in this world, no matter whether one is a crow or a man.’
“After the crows had gone I thought this over, and decided I would try hard to get some brains. By good luck you came along and pulled me off the stake, and from what you say I am sure the Great Oz will give me brains as soon as we get to the Emerald City.”
“I hope so,” said Dorothy earnestly, “since you seem anxious to have them.”
“Oh, yes; I am anxious,” returned the Scarecrow. “It is such an uncomfortable feeling to know one is a fool.”
“Well,” said the girl, “let us go.” And she handed the basket to the Scarecrow.
There were no fences at all by the roadside now, and the land was rough and untilled. Toward evening they came to a great forest, where the trees grew so big and close together that their branches met over the road of yellow brick. It was almost dark under the trees, for the branches shut out the daylight; but the travelers did not stop, and went on into the forest.
“If this road goes in, it must come out,” said the Scarecrow, “and as the Emerald City is at the other end of the road, we must go wherever it leads us.”
“Anyone would know that,” said Dorothy.
“Certainly; that is why I know it,” returned the Scarecrow. “If it required brains to figure it out, I never should have said it.”
After an hour or so the light faded away, and they found themselves stumbling along in the darkness. Dorothy could not see at all, but Toto could, for some dogs see very well in the dark; and the Scarecrow declared he could see as well as by day. So she took hold of his arm and managed to get along fairly well.
“If you see any house, or any place where we can pass the night,” she said, “you must tell me; for it is very uncomfortable walking in the dark.”
Soon after the Scarecrow stopped.
“I see a little cottage at the right of us,” he said, “built of logs and branches. Shall we go there?”
“Yes, indeed,” answered the child. “I am all tired out.”
So the Scarecrow led her through the trees until they reached the cottage, and Dorothy entered and found a bed of dried leaves in one corner. She lay down at once, and with Toto beside her soon fell into a sound sleep. The Scarecrow, who was never tired, stood up in another corner and waited patiently until morning came.
[Esperanto]
Post kelkaj horoj la vojo komencis krudiĝi, kaj la marŝado fariĝis tiom malfacila ke la Birdotimigilo ofte stumblis pro la flavaj brikoj, kiuj tie estis tre malglataj. Efektive, kelkfoje ili estis rompitaj aŭ tute mankis, tiel ke restis nur truoj kiujn Toto transsaltis kaj Doroteo ĉirkaŭmarŝis. Sed la Birdotimigilo, pro manko de cerbo, antaŭenmarŝis senpaŭze, kaj tial paŝis en la truojn kaj sterniĝis sur la malmolajn brikojn. Tamen tio neniam vundis lin, kaj Doroteo relevis lin kaj restarigis lin sur la piedoj, dum li gaje ridis kun ŝi pro la akcidento.
La kultivitaj kampoj tute ne estis tiel bone prizorgataj ĉi tie kiel en la antaŭaj lokoj. Troviĝis malpli da domoj kaj malpli da fruktarboj, kaj ju pli ili marŝis, des pli senbela kaj solsentiga fariĝis la tereno.
Je la tagmezo ili sidiĝis apud la vojo, proksime al rivereto, kaj Doroteo malfermis sian korbon kaj elprenis panon. Ŝi proponis pecon al la Birdotimigilo, sed li rifuzis.
“Mi neniam malsatas,” li diris, “kaj estas oportune ke estas tiel, ĉar mia buŝo estas nur pentrita, kaj se mi tondus truon en ĝi por ke mi povu manĝi, la pajlo kiu plenigas min elfalus, kaj tio ruinigus la formon de mia kapo.”
Doroteo tuj vidis ke tio estas vera, do ŝi nur kapjesis kaj plu manĝis sian panon.
“Rakontu al mi iom pri vi mem, kaj pri la lando el kiu vi venis,” diris la Birdotimigilo, kiam ŝi estis fininta sian manĝon. Do ŝi parolis al li pri Kansas, kaj kiom griza estas ĉio tie, kaj kiel la ciklono portis ŝin al ĉi tiu kurioza Lando Oz.
La Birdotimigilo atente aŭskultis, kaj diris, “Mi ne komprenas kial vi volas foriri el ĉi tiu bela lando kaj reiri al la seka, griza loko kiun vi nomas Kansas.”
“Vi ne komprenas ĉar vi ne havas cerbon,” respondis la knabino. “Ne grave kiom mizeraj kaj grizaj estas niaj hejmoj, ni karno- kaj sango-homoj preferas loĝi tie ol en iu alia lando, negrave kiom bela. Nenio egale bonas kiel la hejmo.”
La Birdotimigilo ĝemis.
“Kompreneble mi ne povas kompreni,” li diris. “Se viaj kapoj estus plenaj de pajlo, kiel la mia, verŝajne vi ĉiuj loĝus en la belaj lokoj, kaj sekve tute mankus homoj en Kansas. Estas bonsorte por Kansas ke vi havas cerbon.”
“Bonvolu rakonti al mi, dum ni ripozas,” petis la infano.
La Birdotimigilo rigardis ŝin riproĉe, kaj respondis,
“Mia vivo ĝis nun estis tiom mallonga ke efektive mi scias tute nenion. Mi fariĝis nur antaŭhieraŭ. Mi tute ne scias kio okazis en la mondo antaŭ tiam. Bonfortune, kiam la kultivisto faris mian kapon, li unue pentris miajn orelojn, tiel ke mi aŭdis kio okazas. Apudestis alia Manĝtulo, kaj kion mi unue aŭdis estis la parolo de la kultivisto, “'Ĉu plaĉas al vi la oreloj?'
“'Ili estas nerektaj,' respondis la aliulo.
“'Ne gravas,' diris la kultivisto; 'ili tamen estas oreloj,' kio ja estis vera.
“'Nun mi faros la okulojn,' diris la kultivisto. Do li pentris mian dekstran okulon, kaj tuj kiam ĝi estis finita mi trovis ke mi rigardas lin, kaj ĉion ĉirkaŭ mi, tre interesate, ĉar tiu estis la unua fojo kiam mi ekvidis la mondon.
“'Jen iom bela okulo,' komentis la Manĝtulo kiu estis rigardanta la kultiviston; 'blua farbo bone taŭgas por okuloj.'
“'Mi pentros la alian pli granda,' diris la kultivisto. Kaj kiam la dua okulo estis finita mi povis multe pli bone vidi ol antaŭe. Post tio li faris miajn nazon kaj buŝon. Sed mi ne parolis, ĉar tiutempe mi ne sciis por kio buŝo utilas. Min amuzis rigardi dum ili pretigis mian korpon kaj miajn brakojn kaj krurojn; kaj kiam ili fine surfiksis mian kapon, mi estis tre fiera, ĉar mi opiniis ke mi estas egale bona kiel ĉiu alia persono.
“'Ĉi tiu ulo rapide timigos la korvojn,' diris la kultivisto. 'Li aspektas vera homo.'
“'Nu, li ja estas homo,' diris la aliulo, kaj mi plene konsentis kun li. La kultivisto portis min sub sia brako al la maizkampo, kaj metis min sur altan stangon, kie vi trovis min. Li kaj lia amiko baldaŭ foriris kaj lasis min sola.
“Al mi ne plaĉis esti tiel forlasita; do mi strebis sekvi ilin, sed miaj piedoj ne povis tuŝi la teron, kaj mi devis resti sur tiu stango. Mia vivo estis tre solsenta, ĉar mi konis nenion pripenseblan, mi ja antaŭ nur kelkaj momentoj konstruiĝis. Multaj korvoj kaj aliaj birdoj flugis en la maizkampon, sed tuj kiam ili ekvidis min ili forflugis, kredante min Manĝtulo; kaj tio plaĉis al mi kaj kredigis min ke mi estas tre grava persono. Post iom da tempo maljuna korvo flugis apud min, kaj zorge rigardinte min li sidigis sin sur mian ŝultron kaj diris,
“'Ĉu tiu kultivisto kredis povi trompi min tiel mallerte? Ĉiu inteligenta korvo vidus ke vi estas nur plenigita per pajlo.' Post tio li saltis sur la teron kaj manĝis maizon laŭvole. La aliaj birdoj, vidinte ke li ne estis damaĝita de mi, venis por ankaŭ manĝi la maizon, do post nelonge ili estis amase ĉirkaŭ mi.
“Min malĝojigis tio, ĉar ĝi pruvis ke mi efektive ne estas efika Birdotimigilo; sed la maljuna korvo konsolis min, dirante: 'Se vi nur havus cerbon en la kapo vi estus egale bona homo kiel ĉiu el ili, kaj pli bona homo ol kelkaj el ili. Nur cerbohavo valoras en ĉi tiu mondo, negrave ĉu oni estas korvo ĉu homo.'
“Post la foriro de la korvoj mi pripensis tion, kaj decidis ke mi strebos akiri cerbon. Bonŝance, vi alvenis kaj detiris min de la stango, kaj laŭ vi parolo mi certas ke la Potenca Oz donos al mi cerbon tuj kiam ni atingos la Smeraldan Urbon.”
“Tion mi esperas,” diris Doroteo fervore, “ĉar ŝajne vi volegas posedi tion.”
“Jes, mi volegas,” respondis la Birdotimigilo. “Estas tre malkomfortige scii ke oni estas stultulo.”
“Nu,” diris la knabino, “ni ekiru.” Kaj ŝi transdonis la korbon al la Birdotimigilo.
Tute ne estis bariloj ĉe la vojoflankoj nun, kaj la tero estis kruda kaj nekultivita. Kiam komencis vesperiĝi ili venis al granda arbaro, kie la arboj estis kreskintaj tiel altaj kaj proksimaj unu al la alia ke iliaj branĉoj renkontiĝis super la vojo el flavaj brikoj. Estis preskaŭ senlume sub la arboj, ĉar la branĉoj fortenis la taglumon; sed la marŝantoj ne haltis, kaj pluiris en la arbaron.
“Se ĉi tiu vojo eniras, ĝi nepre eliros,” diris la Birdotimigilo, “kaj ĉar la Smeralda Urbo estas ĉe la alia finaĵo de la vojo, ni devas sekvi kien ajn ĝi kondukas.”
“Ĉiu scias tion,” diris Doroteo.
“Certe; tial mi scias,” respondis la Birdotimigilo. “Se necesus havi cerbon por scii ĝin, mi ja ne dirus ĝin.”
Post eble horo la lumo malaperis, kaj ili trovis sin stumblantaj en la mallumo. Doroteo tute ne povis vidi, sed Toto vidis, ĉar kelkaj hundoj tre bone vidas en la mallumo; kaj la Birdotimigilo deklaris sin egale kapabla vidi kiel dum la tago. Do ŝi prenis lian brakon, kaj sukcesis marŝadi sufiĉe bone.
“Se vi vidos domon, aŭ iun ajn lokon kie ni povos tradormi la nokton,”
Baldaŭ la Birdotimigilo haltis.
“Mi vidas dometon dekstre de ni,” li diris, “konstruitan el ŝtipoj kaj branĉoj. Ĉu ni iru tien?”
“Jes, ja.” respondis la infano. “Mi plene laciĝis.”
Do la Birdotimigilo gvidis ŝin inter la arboj ĝis ili atingis la dometon, kaj Doroteo eniris kaj trovis liton de sekaj folioj en unu angulo. Ŝi tuj kuŝiĝis, kaj kun Toto apud ŝi ŝi baldaŭ profunde endormiĝis. La Birdotimigilo, kiu neniam laciĝis, staris en alia angulo kaj pacience atendis la mateniĝon.
Yá Valanna eccuinune, Anar cálane ter i aldar ar Ilwe andalúme naiéne coiva, roitaila aiweli os inse ar peccuvóli. Harunes ama ar ostirnes. Enge i Corcurco, tensi tarila cólemaina nelteryasse, laryaila sen.
“Mauralve mene ar ceþe nén,” eques sen.
“Maro maural nén?” maquentes.
“Na sove antanya poice apa i malleo asto, ar yule, itan i parca massa úva himya hluncunyasse.”
“Náve hráveo é ná hranga,” eque i Corcurco sánula, “pan moa lyen lore, ar mate ar yule. Aimanen, samil sanar, ar polie sana térave nás valda ampolliéo.”
Oantelte i coallo ar patanelte ter i aldar mennai túvelte níca ehtele liquistea neno, yasse Valanna yulle ar sóve ar mante arinwatya. Cennes i enge sempa massa lemba i vircolcasse, ar i vende náne hantaite í Corcurco úne maure mate má, pan enge hraia fárea insen ar Ilwen ter i ré.
Yá teliénes mulerya, ar nanwenúvanes i mallenna malde tesarion, tá area núra ñón captane se.
“Mana náne ta?” maquentes numbea.
“Uinye pole sana,” hanquente i Corcurco; “mal polilve mene ar cene.”
Vin tá enta ñón ananye hlarutta, ar i hlón nemne tule ca intello. Quernelte ar patanelte ter i taure patelínen, tá Valanna túve ma silila mi arma ya lanante enel i aldar. Nornes i nómenna ar tá pustane, ó níca áyo holle.
Min i alte aldaron náne perhahyarina, ar tarila ara sa, ó ortaina hyalda máryatse, enge nér quannave latucenda. Carya ar rancurya ar telcurya náner yantaine pulcoryasse, mal tarnes quannave rua, vequi aqua únes pole leve.
Valanna tirne se elmendasse, ar i Corcurco carne onal, lan Ilwe hunge naracáve ar narcune i latucenda telcunna, ya ñwalyane nelceryar.
“Ma ñónanel?” maquente Valanna.
“Náto,” hanquente i latucenda nér, “Carnenye. Oñónien han loa, ar alquen oi fai ahlárie ni hya utúlie alya ni.”
“Mana ece nin care lyen?” maquentes moica, pan þúnanes ló i colonda óma yanen i nér quente.
“Á tulya millo-calpa ar milihta liminyar,” hanquentes. “Nalte aumatine tande urrave i aqua uinye pole leve tai; qui nauvan mai-milihtaina, san rongo nauvan málea ata. Túvalye millo-calpa palustasse coanyasse.”
Valanna ú-pusto norne i coanna ar túve i millo-calpa, ar tá nanwennes ar maquente ñormerila, “Masse limilyar?”
“Á milihta langonya, minya,” hanquente i Latúcen Ornendur. San milihintes sa, ar pan nánes urrave aumatina i Corcurco nampe i latucenda cas ar carne leve sa moica permello permenna mennai sa lévane latina, ar tá i nér inse polle quere sa.
“Sí á milihta i limi rancunyasse,” eques. Ar Valanna milihinte tai ar i Corcurco ancimbaila carne tai cúna mennai nánelte faren ú angaumatto ar ta máre ve vinye.
I Latúcen Ornendur sinque fartaina ar nútane hyaldarya, ya niryanes i alda.
“Si ná hoa aþie,” eques. “Tuluhteánen tana hyalda vilyasse tallumello yá olanen aumatina, ar alárean pole sesta sa tal teldave. Sí, qui milihtuvalye i telcunyo limi, san nauvan mára ata.”
Saro milihintette telcurya mennai polles care tai leve latina; ar hantanesset at' ar ata pá leryalerya, pan nemnes anarunda veo, ar lai hantaite.
“Nai illume táriévanen tasse, quíta laiéneste tule are,” eques; “san tancave erehtieste coivienya. Maro tullune i naste sís?”
“Namme menelmasse Laimarilinonna na cene i Túra Óþ,” hanquentes, “ar haunemme coalyasse na sere lóme.”
“Maro yestaste cene Óþ?” maquentes.
“Merin nanwentaitaryan Hyarveastanna, ar i Corcurco mere hyen sesta sanar caryanna,” hanquentes.
I Latúcen Ornendur nemne sana orda ter þenwa. Tá eques:
“Saviste i nai ece Óþen anta nin hón?”
“A, neme nin,” Valanna hanquente. “Sa é nauva ta aþcárima ve anta i Corcurquen sanar.”
“Naite,” i Latúcen Ornendur hanquente. “San, qui þáquetuvaste nin napane imni attiestan, inye yú lelyuva Laimarilinonna ar cestauva Óþ alya ni.”
“Á tule are,” eque i Corcurco holmo, ar Valanna napanne i alaryuvas samila yonáverya. Epta i Latúcen Ornendur caitane hyaldarya almosse ar ilye lelendelte ter i taure mennai tullelte i mallesse ya náne vaina malde tesarínen.
I Latúcen Ornendur cestaniéne Valannan sesta i millo-calpa vircolcaryanna. “Pan,” eques, “qui ulo nalantuva ni, ar oluvan aumatina ata, mauruvan i millo-calpa hormenen.”
I sinya menendilinta yantane i otornie náne alme, pan ron epeni ata yesentiénelte lendalta, tullelte nómesse yasse i aldar ar olbar alder tande nelca to i malle í ranyari úner pole lahta. Mal i Latúcen Ornendur yesente móle hyaldaryanen ar hahyande talle mai i rongo carnes latina termen i quanna otornien.
Valanna sáneáne talle holmo lan patanelte ener, i únes tunta yá i Corcurco talante lattanna ar uþquerne i malleva pelmanna. Maune sen holtue hyen alya se tolue ata.
“Maro únelye pata os i latta?” maquente i Latúcen Ornendur.
“Uin ista fárea,” hanquente i Corcurco alassea. “Carinya ná þañquanta þardenen, istal, ar saro lélean Óþonna na cesta sen sanar.”
“A, cenin,” eque i Latúcen Ornendur. “Mal, teldesse, sanar lá i arye nati ambaresse.”
“Ma haryal ma?” maquente i Corcurco.
“Fó, carinya ná faren cumna,” hanquente i Ornendur. “Mal néya haranyen sanar, ar hón yú; epetai, tyásiéla yúyu tu, equen i same hón arya nin.”
“Ar maro ta ná?” maquente i Corcurco.
“Quetuvanye esten nyárenya, ar tá istuvaste.”
San, lan páteánelte ter i taure, i Latúcen Ornendur nyarne i hilyauvaila nyarna:
“Nostane ni ve yondo ornenduro ye laulestane hahyariénen tal aldar i tauresse ar aumanciénen i toa. Yá máriénen, inye yú olane toa-hahyarmo, ar epeni atarinya firne, cimbanen enwina amilinya ta ando ve coines. Tá þantanen i minome coita er vestauvanen, itan é lauvanen eressea.
“Enge mo imbe i Nauco vendi ye náne talle mimírima i rongo olanen mele se quanna hominyanen. Isse, permeryallo, vestane verya onye éya ece nin namoia fárea telpe na ampana arya mar sen; saro yesenten móta anaricíte epe umman fai. Mal i vende marne ó enwina nís ye úne mere i sé veryauva mo, pan nánes talle quinqua i yestanes í vende reþúvane óse na care i maxie ar i cuo móle. Saro i enwina nís menne i Olca Curuninna Rómeno, ar vestane anta sen máma atta ar yaxe na nuhta i veryanwe. Epetai i Olca Curuni hunte hyaldanya, ar yá hahyáranen aryanyanen néya, pan ñormernen ñete i vinya mar ar verinya éya cárima, i hyalda litinye vercála ar aucirne hyarma telcunya.
“Si minyave nemne velca útulma, pan sintenye i er-telco nér úne pole care lai mai ve toa-hahyarmo. Epetai mennen latúcentamenna ar tyarne se care nin vinya latucenda telco. I telco léve lai mai, yá sítuyénen san. Mal cardanya carne i Olca Curuni Rómeno ruxa, pan vestaniénes i enwina nissen i uiúvanen verya ó i netya Nauco vende. Yá yesenten hahyare ata, hyaldanya litinye ar aucirne forma telcunya. Ata mennen i latúcentamenna, ar ata carnes nin latucenda telco. Apa si i húna hyalda aucirne rancunya, min ar enta; mal, nolmenoite, carnen quapta tu latucenda attiénen. I Olca Curuni tá tyarne i hyalda litya ar aucire carinya, ar minyave sáven i ta náne teldinya. Mal tullune í latúcentan tulle are, ar carnesse nin vinya latucenda cas.
“Sannen i ortúrien i Olca Curuni tá, ar mótanen anaricíte epe oi; mal hraia sintenye yalle þaura ece cottonyan ná. Autanes vinya lé na qualta melmenya i mimírima Nauco venden, ar tyarne hyaldanya litya ata, itan cirnes aqua ter pulconya, ciltaila ni permenta. Ata i latúcentan tulle alya ni ar carne nin latucenda pulco, ar tance latúcen rancunya ar telcunya ar carinya sanna, limínen, itan pollen osmene ta mai ve fai. Mal, horro! Sí pennen hón, tall' en róven quanna melmenya i Nauco venden, ar uinen nile quima vestauvanen óse hya ú. Quistan i tensi máreas ó i enwina nís, ar láreas nin i tulin sen.
“Hroanya calle tande calima aurenen i fellen valatea sanna ar úne valda sí lan hyaldanya talante, pan únes pole cire ni. Enge rie er raxe—i liminyar olúvaner aumatine; mal hempen millo-calpa coanyasse ar cimbeánen milihta imni quie mauranen sa. Aimanen, tulle ré yá litinye nin care si, ulo raumo nalanante ni, ar nó sannen pá i raxe, liminyar olaner aumatine, ar maune nin tare i tavastesse mennai tullelye na alya ni. Tauvie sa náne rúcima nat, mal ter i loa yá tarnes tasse sámen lúme na sana í aralta vanwe ya sintiénen, náne i vanwe hominyo. Lan méleánen, nánen i aralassea nér ambaresse; mal alquen ye pene hón pole melya, ar saro þantanen cesta Óþ anta nin sa. Qui caruvas, san nanuvan i Nauco vendenna ar veryauvan óse.”
Valanna yo i Corcurco feller alta ceþyare i Latúcen Ornenduro nyáren, ar sí sintette maro talle ñormeris ñete sinya hón.
“Illangiéla,” eque i Corcurco, “iquiryauvan sanar minome hón; pan aut uiuva ista mana care homanen qui oas sa.”
“Inye ñetuva i hón,” hanquente i Latúcen Ornendur; “pan sanar ui care mo alassea, ar alasse ná i arya nat ambaresse.”
Valanna úne quete ma, pan uines ista tyaþe matwa máloryato náne téra, ar þantanes i au ence sen nanwene Hyarveastanna ar Voriel Peramilenna, san naitie uiúvane lio valda quima i Ornendur penuva sanar ar i Corcurco penuva hón, hya i tuo ilya ñetuva ya yestane.
I nat antarastaite sen náne í massa amna vanwa, ar enta mat issen ar Ilwen cumyauvane i vircolca. Tancave, oi yola i Ornendur yola i Corcurco manter ma, mal lánes latucenda hya þardeo, ar únes pole coita laqui matya se.::
When Dorothy awoke the sun was shining through the trees and Toto had long been out chasing birds around him and squirrels. She sat up and looked around her. There was the Scarecrow, still standing patiently in his corner, waiting for her.
“We must go and search for water,” she said to him.
“Why do you want water?” he asked.
“To wash my face clean after the dust of the road, and to drink, so the dry bread will not stick in my throat.”
“It must be inconvenient to be made of flesh,” said the Scarecrow thoughtfully, “for you must sleep, and eat and drink. However, you have brains, and it is worth a lot of bother to be able to think properly.”
They left the cottage and walked through the trees until they found a little spring of clear water, where Dorothy drank and bathed and ate her breakfast. She saw there was not much bread left in the basket, and the girl was thankful the Scarecrow did not have to eat anything, for there was scarcely enough for herself and Toto for the day.
When she had finished her meal, and was about to go back to the road of yellow brick, she was startled to hear a deep groan near by.
“What was that?” she asked timidly.
“I cannot imagine,” replied the Scarecrow; “but we can go and see.”
Just then another groan reached their ears, and the sound seemed to come from behind them. They turned and walked through the forest a few steps, when Dorothy discovered something shining in a ray of sunshine that fell between the trees. She ran to the place and then stopped short, with a little cry of surprise.
One of the big trees had been partly chopped through, and standing beside it, with an uplifted axe in his hands, was a man made entirely of tin. His head and arms and legs were jointed upon his body, but he stood perfectly motionless, as if he could not stir at all.
Dorothy looked at him in amazement, and so did the Scarecrow, while Toto barked sharply and made a snap at the tin legs, which hurt his teeth.
“Did you groan?” asked Dorothy.
“Yes,” answered the tin man, “I did. I’ve been groaning for more than a year, and no one has ever heard me before or come to help me.”
“What can I do for you?” she inquired softly, for she was moved by the sad voice in which the man spoke.
“Get an oil-can and oil my joints,” he answered. “They are rusted so badly that I cannot move them at all; if I am well oiled I shall soon be all right again. You will find an oil-can on a shelf in my cottage.”
Dorothy at once ran back to the cottage and found the oil-can, and then she returned and asked anxiously, “Where are your joints?”
“Oil my neck, first,” replied the Tin Woodman. So she oiled it, and as it was quite badly rusted the Scarecrow took hold of the tin head and moved it gently from side to side until it worked freely, and then the man could turn it himself.
“Now oil the joints in my arms,” he said. And Dorothy oiled them and the Scarecrow bent them carefully until they were quite free from rust and as good as new.
The Tin Woodman gave a sigh of satisfaction and lowered his axe, which he leaned against the tree.
“This is a great comfort,” he said. “I have been holding that axe in the air ever since I rusted, and I’m glad to be able to put it down at last. Now, if you will oil the joints of my legs, I shall be all right once more.”
So they oiled his legs until he could move them freely; and he thanked them again and again for his release, for he seemed a very polite creature, and very grateful.
“I might have stood there always if you had not come along,” he said; “so you have certainly saved my life. How did you happen to be here?”
“We are on our way to the Emerald City to see the Great Oz,” she answered, “and we stopped at your cottage to pass the night.”
“Why do you wish to see Oz?” he asked.
“I want him to send me back to Kansas, and the Scarecrow wants him to put a few brains into his head,” she replied.
The Tin Woodman appeared to think deeply for a moment. Then he said:
“Do you suppose Oz could give me a heart?”
“Why, I guess so,” Dorothy answered. “It would be as easy as to give the Scarecrow brains.”
“True,” the Tin Woodman returned. “So, if you will allow me to join your party, I will also go to the Emerald City and ask Oz to help me.”
“Come along,” said the Scarecrow heartily, and Dorothy added that she would be pleased to have his company. So the Tin Woodman shouldered his axe and they all passed through the forest until they came to the road that was paved with yellow brick.
The Tin Woodman had asked Dorothy to put the oil-can in her basket. “For,” he said, “if I should get caught in the rain, and rust again, I would need the oil-can badly.”
It was a bit of good luck to have their new comrade join the party, for soon after they had begun their journey again they came to a place where the trees and branches grew so thick over the road that the travelers could not pass. But the Tin Woodman set to work with his axe and chopped so well that soon he cleared a passage for the entire party.
Dorothy was thinking so earnestly as they walked along that she did not notice when the Scarecrow stumbled into a hole and rolled over to the side of the road. Indeed he was obliged to call to her to help him up again.
“Why didn’t you walk around the hole?” asked the Tin Woodman.
“I don’t know enough,” replied the Scarecrow cheerfully. “My head is stuffed with straw, you know, and that is why I am going to Oz to ask him for some brains.”
“Oh, I see,” said the Tin Woodman. “But, after all, brains are not the best things in the world.”
“Have you any?” inquired the Scarecrow.
“No, my head is quite empty,” answered the Woodman. “But once I had brains, and a heart also; so, having tried them both, I should much rather have a heart.”
“And why is that?” asked the Scarecrow.
“I will tell you my story, and then you will know.”
So, while they were walking through the forest, the Tin Woodman told the following story:
“I was born the son of a woodman who chopped down trees in the forest and sold the wood for a living. When I grew up, I too became a woodchopper, and after my father died I took care of my old mother as long as she lived. Then I made up my mind that instead of living alone I would marry, so that I might not become lonely.
“There was one of the Munchkin girls who was so beautiful that I soon grew to love her with all my heart. She, on her part, promised to marry me as soon as I could earn enough money to build a better house for her; so I set to work harder than ever. But the girl lived with an old woman who did not want her to marry anyone, for she was so lazy she wished the girl to remain with her and do the cooking and the housework. So the old woman went to the Wicked Witch of the East, and promised her two sheep and a cow if she would prevent the marriage. Thereupon the Wicked Witch enchanted my axe, and when I was chopping away at my best one day, for I was anxious to get the new house and my wife as soon as possible, the axe slipped all at once and cut off my left leg.
“This at first seemed a great misfortune, for I knew a one-legged man could not do very well as a wood-chopper. So I went to a tinsmith and had him make me a new leg out of tin. The leg worked very well, once I was used to it. But my action angered the Wicked Witch of the East, for she had promised the old woman I should not marry the pretty Munchkin girl. When I began chopping again, my axe slipped and cut off my right leg. Again I went to the tinsmith, and again he made me a leg out of tin. After this the enchanted axe cut off my arms, one after the other; but, nothing daunted, I had them replaced with tin ones. The Wicked Witch then made the axe slip and cut off my head, and at first I thought that was the end of me. But the tinsmith happened to come along, and he made me a new head out of tin.
“I thought I had beaten the Wicked Witch then, and I worked harder than ever; but I little knew how cruel my enemy could be. She thought of a new way to kill my love for the beautiful Munchkin maiden, and made my axe slip again, so that it cut right through my body, splitting me into two halves. Once more the tinsmith came to my help and made me a body of tin, fastening my tin arms and legs and head to it, by means of joints, so that I could move around as well as ever. But, alas! I had now no heart, so that I lost all my love for the Munchkin girl, and did not care whether I married her or not. I suppose she is still living with the old woman, waiting for me to come after her.
“My body shone so brightly in the sun that I felt very proud of it and it did not matter now if my axe slipped, for it could not cut me. There was only one danger—that my joints would rust; but I kept an oil-can in my cottage and took care to oil myself whenever I needed it. However, there came a day when I forgot to do this, and, being caught in a rainstorm, before I thought of the danger my joints had rusted, and I was left to stand in the woods until you came to help me. It was a terrible thing to undergo, but during the year I stood there I had time to think that the greatest loss I had known was the loss of my heart. While I was in love I was the happiest man on earth; but no one can love who has not a heart, and so I am resolved to ask Oz to give me one. If he does, I will go back to the Munchkin maiden and marry her.”
Both Dorothy and the Scarecrow had been greatly interested in the story of the Tin Woodman, and now they knew why he was so anxious to get a new heart.
“All the same,” said the Scarecrow, “I shall ask for brains instead of a heart; for a fool would not know what to do with a heart if he had one.”
“I shall take the heart,” returned the Tin Woodman; “for brains do not make one happy, and happiness is the best thing in the world.”
Dorothy did not say anything, for she was puzzled to know which of her two friends was right, and she decided if she could only get back to Kansas and Aunt Em, it did not matter so much whether the Woodman had no brains and the Scarecrow no heart, or each got what he wanted.
What worried her most was that the bread was nearly gone, and another meal for herself and Toto would empty the basket. To be sure, neither the Woodman nor the Scarecrow ever ate anything, but she was not made of tin nor straw, and could not live unless she was fed.
[Esperanto]
Kiam Doroteo vekiĝis, la suno jam briladis tra la arboj kaj Toto estis jam delonge ekster la domo ĉasante birdojn kaj sciurojn. Ŝi sidiĝis kaj ĉirkaŭrigardis. Jen la Birdotimigilo, ankoraŭ staranta pacience en sia angulo, atendante ŝin.
“Ni nepre devas serĉi akvon,” ŝi diris al li.
“Por kio vi volas akvon?” li demandis.
“Por purigi mian vizaĝon post la polvo de la vojo, kaj por trinki, tiel ke la seka pano ne gluiĝos al mia gorĝo.”
“Certe estas ĝene konsisti el karno,” diris la Birdotimigilo, penseme, “ĉar vi devas dormi, kaj manĝi kaj trinki. Tamen, vi havas cerbon, kaj la kapablo pensadi valoras multajn ĝenojn.”
Ili eliris el la dometo kaj promenis inter la arboj ĝis ili trovis malgrandan fonton de klara akvo, kie Doroteo trinkis kaj banis sin kaj matenmanĝis. Ŝi vidis ke ne restas multe da pano en la korbo, kaj la knabino estis dankema ke la Birdotimigilo ne bezonas manĝi, ĉar apenaŭ estis sufiĉe por ŝi kaj por Toto por tiu tago.
Kiam ŝi estis fininta sian manĝon, kaj estis preta reiri al la vojo el flavaj brikoj, ŝin alarmetis proksima sono de profunda ĝemo.
“Kio sonis?” ŝi demandis, time.
“Mi tute ne povas konjekti,” respondis la Birdotimigilo; “sed ni povas aliri kaj vidi.”
Ĝuste tiam la sono de nova ĝemo atingis iliajn orelojn, kaj la sono ŝajne venis el malantaŭ ili. Ili turnis sin kaj marŝis kelkajn paŝojn tra la arbaro, kaj tiam Doroteo ekvidis ion brilantan en sunradio kiu falis inter la arbojn. Ŝi kuris al tiu loko, kaj poste ŝi ekhaltis, kun krio pro surpriziĝo.
Unu el la grandaj arboj estis parte trahakita, kaj staranta apud ĝi, tenante hakilon levitan en liaj manoj, estis viro konsistanta plene el stano. Liaj kapo kaj brakoj kaj kruroj estis artikigitaj al lia korpo, sed li staris tute senmove, kvazaŭ tute ne kapabla sin movi.
Doroteo rigardis lin mirege, ankaŭ la Birdotimigilo, dum Toto akre bojadis kaj provis mordi la stanajn krurojn, kio dolorigis liajn dentojn.
“Ĉu vi ĝemegis?” demandis Doroteo.
“Jes,” respondis la stanulo, “jes. Mi ĝemadas jam de pli ol jaro, kaj antaŭ nun neniu aŭdis min nek venis por helpi min.”
“Kiel mi povos helpi vin?” ŝi demandis dolĉe, ĉar ŝin malgajigis la malfeliĉa voĉo de la viro.
“Alportu oleujon kaj oleu miajn artikojn,” li respondis. “Ili rustiĝis tiom ke mi tute ne povas movi min; se mi estos bone oleita, mi estos denove bonfarta. Vi trovos oleujon sur breto en mia dometo.”
Doroteo tuj rekuris al la dometo kaj trovis la oleujon, kaj poste ŝi reiris al la Stana Lignohakisto kaj demandis, maltrankvile, “Kie estas viaj artikoj?”
“Unue oleu mian kolon,” respondis la Stana lignohakisto, do ŝi oleis ĝin, kaj ĉar ĝi estis tre rusta la Birdotimigilo prenis la stanan kapon kaj movis ĝin delikate de flanko al flanko ĝis ĝi moviĝis libere, kaj tiam la viro povis mem turni ĝin.
“Nun oleu la artikojn de miaj brakoj,” li diris. Kaj Doroteo oleis ilin kaj la Birdotimigilo zorge fleksis ilin ĝis ili estis tute liberaj de rusto kaj bonaj kiel novaj.
La Stana Lignohakisto kontente ĝemetis kaj mallevis sian hakilon, kiun li apogis per arbo.
“Tio multe komfortigas,” li diris. “Mi tenadis tiun hakilon en la aero ekde kiam mi rustiĝis, kaj kontentigas min formeti ĝin finfine. Nun, se vi bonvolos olei la artikojn de miaj kruroj, mi denove estos normala.”
Do ili oleis liajn krurojn ĝis li povis libere movi ilin; kaj li multfoje dankis ilin pro sia liberiĝo, ĉar li ŝajnis tre ĝentila, kaj tre dankema.
“Mi eble starus tie por ĉiam se vi ne estus alveninta,” li diris; “do certe vi savis mian vivon. Kial vi hazarde venis ĉi tien?”
“Ni estas survoje al la Smeralda Urbo, por renkonti la Grandan Ozon,”
“Kial vi volas renkonti Ozon?” li demandis.
“Mi volas ke li resendu min al Kansas, kaj la Birdotimigilo volas ke li metu iom da cerbo en lian kapon,” ŝi respondis.
La Stana Lignohakisto ŝajnis profunde pensadi dum momento. Post tio li diris:
“Ĉu vi supozas ke Oz povus doni al mi koron?”
“Nu, mi supozas ke jes,” Doroteo respondis. “Estus egale facile kiel doni al la Birdotimigilo cerbon.”
“Vere,” la Stana Lignohakisto respondis, “Do, se vi permesos ke mi akompanu vin, ankaŭ mi iros al la Smeralda Urbo por peti ke Oz helpu min.”
“Kunvenu,” diris la Birdotimigilo elkore, kaj Doroteo ankaŭ diris ke ŝi volonte akceptos lin kiel akompananton. Do la Stana Lignohakisto surŝultrigis sian hakilon kaj ĉiuj marŝis tra la arbaro ĝis ili atingis la vojon pavimitan per flavaj brikoj.
La Stana Lignohakisto jam petis ke Doroteo metu la oleujon en sian korbon. “Ĉar,” li diris, “se pluvos sur min kaj mi denove rustiĝos, mi bezonegos la oleujon.”
Estis bonsorte ke la nova kamarado fariĝis parto de la grupo, ĉar baldaŭ post la rekomenco de marŝado ili atingis lokon kie la arboj kaj branĉoj tiom densiĝis super la vojo ke ili ne povis tramarŝi. Sed la Stana Lignohakisto eklaboris per sia hakilo kaj hakis tiom bone ke baldaŭ li faris trairejon por la tuta grupo.
Doroteo pensadis tiom profunde dum ili marŝis ke ŝi ne rimarkis kiam la Birdotimigilo stumblis en truon kaj ruliĝis al la flanko de la vojo. Efektive li devis voki ŝin por ke ŝi helpu lin restariĝi.
“Kial vi ne ĉirkaŭmarŝis la truon?” demandis la Stana Lignohakisto.
“Mi ne scias tion fari,” respondis la Birdotimigilo gaje. “Mia kapo pleniĝis per pajlo, komprenu, kaj tial mi iras al Oz por peti de li cerbon.”
“Mi komprenas,” diris la Stana Lignohakisto. “Sed, malgraŭe, cerbo ne estas la plej bona afero en la mondo.”
“Ĉu vi havas cerbon?” demandis la Birdotimigilo.
“Ne, mia kapo estas tute malplena,” respondis la Hakisto. “Sed iam mi havis cerbon, kaj ankaŭ koron; do, provinte ambaŭ, mi multe preferus havi koron.”
“Kial?” demandis la Birdotimigilo.
“Mi rakontos al vi mian historion, kaj tiel vi scios.”
Do, dum ili marŝadis tra la arbaro, la Stana Lignohakisto rakontis tion:
“Mi naskiĝis filo de hakisto kiu hakadis la arbojn en la arbaro kaj vendis la lignon por gajni sian vivmonon. Kiam mi plenkreskis ankaŭ mi fariĝis lignohakisto, kaj post la morto de mia patro mi prizorgis mian maljunan patrinon dum ŝia cetera vivo. Post tio mi decidis ke anstataŭ loĝi sola mi edziĝos, por ke min ne plenigu sento de soleco.
“Unu Manĝtula knabino estis tiom bela ke mi baldaŭ plenkore amis ŝin. Ŝi, siaflanke, promesis edziniĝi kun mi tuj kiam mi gajnos sufiĉan monon por konstrui pli bonan domon por ŝi; do mi eklaboradis pli fervore ol ĉiam. Sed la knabino loĝis kun maljunulino kiu ne volis ke ŝi edziniĝu kun iu ajn, ĉar ŝi estis tiom mallaborema ke ŝi volis ke la knabino restu kun ŝi kaj kuiradu kaj mastrumadu. Do la maljunulino iris al la Fia Sorĉistino de la Oriento, kaj promesis al ŝi du ŝafojn kaj bovinon se ŝi malebligos la geedziĝon. Sekve la Fia Sorĉistino sorĉis mian hakilon, kaj unu tagon dum mi hakadis laŭeble plej forte, ĉar mi fervoris akiri la novan domon kaj mian edzinon kiel eble plej baldaŭ, la hakilo ekglitis kaj detranĉis mian maldekstran kruron.
“Unuavide tio ŝajnis granda misfortuno, ĉar mi sciis ke unukrurulo ne multe sukcesus kiel lignohakisto. Do mi iris al stanisto kaj mendis de li novan kruron el stano. La kruro funkciis tre bone, kiam mi kutimiĝis al ĝi; sed mia ago kolerigis la Fian Sorĉistinon de la Oriento, ĉar ŝi promesis al la maljunulino ke mi ne edziĝos kun la bela Manĝtula knabino. Kiam mi rekomencis hakadi, mia hakilo ekglitis kaj detranĉis mian dekstran kruron. Denove mi iris al la stanisto, kaj li denove faris por mi kruron el stano. Post tio la sorĉita hakilo detranĉis miajn brakojn, unu post la alia; sed, ne malkuraĝigite, mi anstataŭigis ilin per stanaj. Post tio la Fia Sorĉistino glitigis mian hakilon tiel ke ĝi detranĉis mian kapon, kaj unue mi kredis ke tiel mi vere finiĝis. Sed hazarde la stanisto venis, kaj li faris por mi novan kapon el stano.
“Mi kredis ke mi fine venkis la Fian Sorĉistinon tiam, kaj mi laboris eĉ pli fervore; sed mi ne sciis kiom kruela estas mia malamikino. Ŝi elpensis novan metodon mortigi mian amon al la Manĝtula knabino, kaj denove ŝi glitigis mian hakilon, tiel ke ĝi hakis rekte tra mian korpon, duonigante min. Denove la stanisto venis por helpi kaj faris por mi korpon el stano, kaj fiksis al ĝi miajn stanajn brakojn kaj krurojn kaj kapon, per artikoj, tiel ke mi povis moviĝadi sambone kiel en la komenco. Sed, ve! Mi nun ne havis koron, do mi perdis mian tutan amon al la Manĝtula knabino, kaj ne gravis al mi ĉu aŭ ne mi edziĝos kun ŝi. Mi supozas ke ŝi plu loĝas kun la maljunulino, atendante ke mi venos preni ŝin.
“Mia korpo tiom brilis en la sunlumo ke mi multe fieris pro ĝi, kaj nun ne gravis ĉu mia hakilo glitos, ĉar ĝi ne povas tranĉi min. Ekzistis nur unu danĝero--ke miaj artikoj rustiĝos; sed mi gardis oleujon en mia dometo kaj zorgis olei min kiam ajn mi bezonis. Tamen, unu tagon mi forgesis fari tion, kaj, estante en pluvego, antaŭ ol mi konceptis la danĝeron miaj artikoj jam rustiĝis, kaj mi restis staranta en la arbaro ĝis vi venis por helpi min. La sperto estis terura, sed dum la jaro kiam mi staris tie mi havis sufiĉan tempon por kompreni ke mia plej granda perdo estis la perdiĝo de mia koro. Dum mi amis mi estis la plej feliĉa persono sur la tero; sed neniu povas ami sen koro, do mi firme intencas iri al Oz por peti de li koron. Se li donos al mi, mi reiros al la Manĝtula knabino kaj edziĝos kun ŝi.”
Kaj Doroteon kaj la Birdotimigilon multe interesis la rakonto de la Stana Lignohakisto, kaj nun ili komprenis kial li tiom fervoras akiri novan koron.
“Tamen,” diris la Birdotimigilo, “mi petos cerbon, ne koron; ĉar malsaĝulo ne scius kion fari per koro se li havus ĝin.”
“Mi prenos koron,” respondis la Stana Lignohakisto, “ĉar cerbo ne feliĉigas, kaj feliĉo estas la plej grava afero en la mondo.”
Doroteo nenion diris, ĉar ŝi ne povis decidi kiu el ŝiaj du amikoj pravas, kaj ŝi decidis ke se ŝi nur sukcesos reiri al Kansas kaj Onklino Em, ne multe gravos ĉu la Stana Lignohakisto havas cerbon kaj la Birdotimigilo koron, aŭ ĉu ĉiu el ili akiris sian deziraĵon.
Kio plej ĝenis ŝin estis ke la pano estis preskaŭ plene manĝita, kaj nova manĝo por ŝi kaj Toto malplenigos la korbon. Estis vere ke nek la Stana Lignohakisto nek la Birdotimigilo kapablis manĝi, sed ŝi ne konsistis el stano aŭ pajlo, kaj ne povis vivi sen manĝo.
Quanna sina lúmesse Valanna ar menendilyar páteáner ter i nelca tavasti. I malle hinna náne vaina malde tesarínen, mal sinar náner lio tupine hesse olbainen ar lantanwe lasseli i aldaron, ar i patie lai láne alima.
Enger nótime aiwi sina sattasse i taureo, pan aiwi tyasir panta restasse yasse ea laca áre. Mal lúlissen tulle núra yarra aite hráva celvo cuvina imbe i aldar. Sine hlonéli tyarner i netteva hón tompa lintie, pan únesse ista mana carne tai; mal Ilwe sinte, ar patane area ar' Valannava perme, ar úne hu millume.
“Malle anda lútauva,” i hína maquente i Latúcen Ornenduren, “nó menilve et i taurello?”
“Uinye ista quete,” náne i hanquenta, “pan allume anaien Laimarilinonesse. Mal atarinya lende tanna ellume, yá nánen yondo, ar eques i nás anda lenda ter raxea restasse, anahtai amna i osto yasse Óþ mare i restasse ná vanima. Mal uinye þorya lan samin millo-calpanya, ar munta pole hyane i Corcurco, an elye cole timbarelyasse i tehta miqueo i Mane Curunio, ar ta varyauva lye harnalello.”
“Mal Ilwe!” eque i vende ñormerila. “Mana varyauva se?”
“Moa elven inwe varya sé lan raxe ea sen,” hanquente i Latúcen Ornendur.
Vin yá quentes, rúcima ráve tulle i taurello, ar i neuna þenwasse túra Rauro campe mina i malle. Erya pótoryo palpenen carnes i Corcurco uþquere i malleo cimbanna, ar tá pentes i Latúcen Ornendurenna maice raccaryanen. Mal, aitaila i Rauro, únes pole sare i latúcen, anahtai i Ornendur talante i mallenna ar caine quilda.
Níca Ilwe, sí yá enge sen cotto na neve, norne i Rauronna, ar i túra hravan apantane antorya nacien i roa; tá Valanna, þossea i qualtauvanes Ilwe, ar úcimila raxe, alacante póna ar piltinye i Rauro nengwiryasse ta turcave ve polle, lan holtunes:
“Áva verya nace Ilwe! É moa elyen naitya intye, alta hravan ve lye, nacuvaila almelóra níca roa!”
“Únen nace se,” eque i Rauro, lan psarnes nengwirya pótoryanen yasse Valanna pétiéne sa.
“Únel, mal nével,” nanhanquentes. “Nalye rie hoa úverya.”
“Istanyes,” eque i Rauro, carya lingaila naityana. “Illume isintienyes. Mal malle ece nin nanya ná sa?”
“Uinye ista, tancave. Horro palpielyan þañquanta nér, ve i almelóra Corcurco!”
“Ma nás þañquanta?” maquente i Rauro aitaina, lan cendanesse i hye nampe i Corcurco ar sestane se taluryasse, lan maxatanesses cantanna ata.
“Aþahanye nás þañquanta,” hanquente Valanna, ye hinna náne ruxa.
“Ta ná yaro lanantes talle aþcare,” eque i Rauro. “Cenie se osquere talle, aitane ni. Ma i olle ná þañquanta arye?”
“Lá,” eque Valanna, “isse carina latúcenwen.” Ar alyanes i Ornendur tare ata.
“Ta ná yaro amna carnes nappanyar alaice,” eque i Rauro. “Yá nyasselte anat i latúcen sa tyarne helca irie mene ter cattanya. Mana ná tana níca laman yan nalye talle méla?”
“Isse roanya, Ilwe,” hanquente Valanna.
“Ma nás carina latúcenen, hya þañquanta?” maquente i Rauro.
“Yola. Isse ná—ná—ná hrávea roa,” eque i vende.
“A! Nás aia laman ar nemis naitie pitya, sí yá itírienyes. Alquen þeluva nace talle pitya engwe, hequa úverya ve ní,” cacarrane i Rauro nairea.
“Mana care lye ná úverya?” maquente Valanna, tirila i túra hravan elmendanen, pan nánes ta alta ve níca rocco.
“Nás ñulma,” hanquente i Rauro. “Quistean i nónen taite. Ilye hyane celvar i tauresse aþahanye nóquistar i inye verya, pan ildome sanar í Rauro ná i Hravanion Aran. Parnen i qui rávanen lai romya san ilya coirea engwe olane þossea ar menne au meninyallo. Quiquie túven nér, lio þoronyen; mal rie ráven sen, ar illume hónóries ta lintie ve polis mene. Quíta i andamundar ar i rimpirávi ar i morcor néviévaner mahta nin, inye imni hónóriévane—Nanye talle úverya; mal vin éya hlarilte ni ravila, ilye ricinte hó-mene nillo, ar aþahanye aþanye autaitalta.”
“Mal ta lá mára. I Hravanion Aran maura lá úverya,” eque i Corcurco.
“Istanyes,” hanquente i Rauro, psarila nie hendyallo i pimperyo mentenen. “Nás velca nairenya, ar caris coivienya lai angayanda. Mal quiquie ea raxe, hominya yesta tompe lintie.”
“Ai lyen homo hlíve,” eque i Latúcen Ornendur.
“Nai ná,” eque i Rauro.
“Qui samilye,” cacarrane i Latúcen Ornendur, “en moa lyen alarya, pan sa iltana i samil hón. Tarmenyasse, penin hón; san uinye pole cainue homo hlívesse.”
“Nai,” eque i Rauro úviénen, “quíta pénan hón san lauva úverya.”
“Samilye sanar?” maquente i Corcurco.
“Talle quistan. Allume itírien na cene,” hanquente i Rauro.
“Lélean i Túra Óþonna, na cesta sen anta nin so,” eque i Corcurco, “pan carinya ná þañquanta þardenen.”
“Ar inye cestauva sen anta nin hón,” eque i Ornendur.
“Ar inye cestauva sen nanwenta Ilwe ar ni Hyarveastanna,” napanne Valanna.
“Ma sanalye i nai ece Óþen anta nin verie?” maquente i Úverya Rauro.
“Ovea aþcare ve ece sen anta nin sanar,” eque i Corcurco.
“Hya anta nin hón,” eque i Latúcen Ornendur.
“Hya nanwenta ni Hyarveastanna,” eque Valanna.
“San, qui ú avalde, inye menuva olye,” eque i Rauro, “pan coivienya ná aqua lacólima ú nihto veriéno.”
“Nauval ammaitulya,” hanquente Valanna, “pan alyauval hape haira i hyane hróve hravani. Neme nin i inte é anúverya epe ni qui lavilte lyen þosta te talle aþcare.”
“Naitie nalte,” eque i Rauro, “mal ta ui tana ni ambe verya, ar lan istan i nanye úverya, nauvan nairea.”
San ata i níca otornie patune i lendanna, i Rauro aranaiteve telcontaila are Valannan. Ilwe minya munne sina sinya menendil, pan únes pole etsene yalle amna i Rauro túra anca máliévane se. Mal apa lúme olanes ambe aþiesse, ar silume Ilwe ar i Úverya Rauro óliéner nilda málot.
Ter tana aureo lemma, úne ea hyana veryande ya hastane i lendalto raine. Ellume, é, i Latúcen Ornendur pante norrámanna ye lolóceáne pelas i malle, ar qualtane i almelóra míwa engwe. Si carne i Latúcen Ornendur lai angayanda, pan illume cimbeánes ui harna aite coina veo; ar lan patanes ener, nínes niéli naireo ar apanainiéo. Sine nier sirinyer lencave tal antaryasse ar lanna i ancaryo querendi, ar tasse carnelte aumatina. Yá Valanna silume maquente sen maquetta, i Latúcen Ornendur úne pole apanta antorya, pan ancarya náne tulca aumatina uo. Si lio þostane se ar carnes line lengi Valannanna na alya se, mal hye úne pole hanya. I Rauro yú náne céþula pá mana hranga. Mal i Corcurco nampe i millo-calpa Valanno vircolcallo ar milihinte i Ornenduro anca, tall' en apa þenwali polles quete ta mai ve fai.
“Si saitauva nin parande,” eques, “tirien yasse patin. Pan qui qualtauvan enta nyelexe hya norráma, tancave en nítuvan ata, ar nítie care aumatina ancanya tall' en uinye pole quete.”
Tó patanes lai ancimbaila, ó hendurya i mallenna, ar yá cennes pitya mótaila pímótar pantes olla sa, itan uiúvanes hyane sa. I Latúcen Ornendur sinte lai mai i pennes hón, ar etta lio cimbanes i allume nánes naicea hya ondórea man.
“Elde lie ó hón,” eques, “samir ma ya tulya le, ar ece len allume úcare; mal penin hón, ar saro moa nin ná lai ancimbaila. Yá Óþ anta nin hón, aþahanye úvan cimba sinde.”
All this time Dorothy and her companions had been walking through the thick woods. The road was still paved with yellow brick, but these were much covered by dried branches and dead leaves from the trees, and the walking was not at all good.
There were few birds in this part of the forest, for birds love the open country where there is plenty of sunshine. But now and then there came a deep growl from some wild animal hidden among the trees. These sounds made the little girl’s heart beat fast, for she did not know what made them; but Toto knew, and he walked close to Dorothy’s side, and did not even bark in return.
“How long will it be,” the child asked of the Tin Woodman, “before we are out of the forest?”
“I cannot tell,” was the answer, “for I have never been to the Emerald City. But my father went there once, when I was a boy, and he said it was a long journey through a dangerous country, although nearer to the city where Oz dwells the country is beautiful. But I am not afraid so long as I have my oil-can, and nothing can hurt the Scarecrow, while you bear upon your forehead the mark of the Good Witch’s kiss, and that will protect you from harm.”
“But Toto!” said the girl anxiously. “What will protect him?”
“We must protect him ourselves if he is in danger,” replied the Tin Woodman.
Just as he spoke there came from the forest a terrible roar, and the next moment a great Lion bounded into the road. With one blow of his paw he sent the Scarecrow spinning over and over to the edge of the road, and then he struck at the Tin Woodman with his sharp claws. But, to the Lion’s surprise, he could make no impression on the tin, although the Woodman fell over in the road and lay still.
Little Toto, now that he had an enemy to face, ran barking toward the Lion, and the great beast had opened his mouth to bite the dog, when Dorothy, fearing Toto would be killed, and heedless of danger, rushed forward and slapped the Lion upon his nose as hard as she could, while she cried out:
“Don’t you dare to bite Toto! You ought to be ashamed of yourself, a big beast like you, to bite a poor little dog!”
“I didn’t bite him,” said the Lion, as he rubbed his nose with his paw where Dorothy had hit it.
“No, but you tried to,” she retorted. “You are nothing but a big coward.”
“I know it,” said the Lion, hanging his head in shame. “I’ve always known it. But how can I help it?”
“I don’t know, I’m sure. To think of your striking a stuffed man, like the poor Scarecrow!”
“Is he stuffed?” asked the Lion in surprise, as he watched her pick up the Scarecrow and set him upon his feet, while she patted him into shape again.
“Of course he’s stuffed,” replied Dorothy, who was still angry.
“That’s why he went over so easily,” remarked the Lion. “It astonished me to see him whirl around so. Is the other one stuffed also?”
“No,” said Dorothy, “he’s made of tin.” And she helped the Woodman up again.
“That’s why he nearly blunted my claws,” said the Lion. “When they scratched against the tin it made a cold shiver run down my back. What is that little animal you are so tender of?”
“He is my dog, Toto,” answered Dorothy.
“Is he made of tin, or stuffed?” asked the Lion.
“Neither. He’s a—a—a meat dog,” said the girl.
“Oh! He’s a curious animal and seems remarkably small, now that I look at him. No one would think of biting such a little thing, except a coward like me,” continued the Lion sadly.
“What makes you a coward?” asked Dorothy, looking at the great beast in wonder, for he was as big as a small horse.
“It’s a mystery,” replied the Lion. “I suppose I was born that way. All the other animals in the forest naturally expect me to be brave, for the Lion is everywhere thought to be the King of Beasts. I learned that if I roared very loudly every living thing was frightened and got out of my way. Whenever I’ve met a man I’ve been awfully scared; but I just roared at him, and he has always run away as fast as he could go. If the elephants and the tigers and the bears had ever tried to fight me, I should have run myself—I’m such a coward; but just as soon as they hear me roar they all try to get away from me, and of course I let them go.”
“But that isn’t right. The King of Beasts shouldn’t be a coward,” said the Scarecrow.
“I know it,” returned the Lion, wiping a tear from his eye with the tip of his tail. “It is my great sorrow, and makes my life very unhappy. But whenever there is danger, my heart begins to beat fast.”
“Perhaps you have heart disease,” said the Tin Woodman.
“It may be,” said the Lion.
“If you have,” continued the Tin Woodman, “you ought to be glad, for it proves you have a heart. For my part, I have no heart; so I cannot have heart disease.”
“Perhaps,” said the Lion thoughtfully, “if I had no heart I should not be a coward.”
“Have you brains?” asked the Scarecrow.
“I suppose so. I’ve never looked to see,” replied the Lion.
“I am going to the Great Oz to ask him to give me some,” remarked the Scarecrow, “for my head is stuffed with straw.”
“And I am going to ask him to give me a heart,” said the Woodman.
“And I am going to ask him to send Toto and me back to Kansas,” added Dorothy.
“Do you think Oz could give me courage?” asked the Cowardly Lion.
“Just as easily as he could give me brains,” said the Scarecrow.
“Or give me a heart,” said the Tin Woodman.
“Or send me back to Kansas,” said Dorothy.
“Then, if you don’t mind, I’ll go with you,” said the Lion, “for my life is simply unbearable without a bit of courage.”
“You will be very welcome,” answered Dorothy, “for you will help to keep away the other wild beasts. It seems to me they must be more cowardly than you are if they allow you to scare them so easily.”
“They really are,” said the Lion, “but that doesn’t make me any braver, and as long as I know myself to be a coward I shall be unhappy.”
So once more the little company set off upon the journey, the Lion walking with stately strides at Dorothy’s side. Toto did not approve of this new comrade at first, for he could not forget how nearly he had been crushed between the Lion’s great jaws. But after a time he became more at ease, and presently Toto and the Cowardly Lion had grown to be good friends.
During the rest of that day there was no other adventure to mar the peace of their journey. Once, indeed, the Tin Woodman stepped upon a beetle that was crawling along the road, and killed the poor little thing. This made the Tin Woodman very unhappy, for he was always careful not to hurt any living creature; and as he walked along he wept several tears of sorrow and regret. These tears ran slowly down his face and over the hinges of his jaw, and there they rusted. When Dorothy presently asked him a question the Tin Woodman could not open his mouth, for his jaws were tightly rusted together. He became greatly frightened at this and made many motions to Dorothy to relieve him, but she could not understand. The Lion was also puzzled to know what was wrong. But the Scarecrow seized the oil-can from Dorothy’s basket and oiled the Woodman’s jaws, so that after a few moments he could talk as well as before.
“This will serve me a lesson,” said he, “to look where I step. For if I should kill another bug or beetle I should surely cry again, and crying rusts my jaws so that I cannot speak.”
Thereafter he walked very carefully, with his eyes on the road, and when he saw a tiny ant toiling by he would step over it, so as not to harm it. The Tin Woodman knew very well he had no heart, and therefore he took great care never to be cruel or unkind to anything.
“You people with hearts,” he said, “have something to guide you, and need never do wrong; but I have no heart, and so I must be very careful. When Oz gives me a heart of course I needn’t mind so much.”
[Esperanto]
Ankoraŭ Doroteo kaj ŝiaj akompanantoj marŝis tra la densa arbaro. La vojo ankoraŭ estis pavimita per flavaj brikoj, sed ili estis multe kovritaj de sekaj branĉoj kaj mortaj folioj de la arboj, kaj la marŝado tute ne estis facila.
Malmultaj birdoj estis en tiu parto de la arbaro, ĉar birdoj amas la nekovritan terenon kie estas multa sunlumo; sed fojfoje aŭdiĝis malaltatona muĝo de iu sovaĝa besto kaŝiĝinta inter la arboj. Tiuj sonoj rapidbatigis la koron de la knabineto, ĉar ŝi ne sciis ilian kaŭzon; sed Toto sciis, kaj li marŝis proksime al la flanko de Doroteo kaj eĉ ne bojis responde.
“Kiom longe daŭros,” la infano demandis al la Stana Lignohakisto, “ĝis ni estos ekster la arbaro?”
“Mi ne scias,” estis la respondo, “ĉar mi neniam estis en la Smeralda Urbo. Sed mia patro iris tien iam, kiam mi estis knabo, kaj li diris ke la vojo estas longa tra danĝera tereno, kvankam proksime al la urbo kie Oz loĝas la lando estas bela. Sed mi ne timas dum mi havas mian oleujon, kaj nenio povas damaĝi la Birdotimigilon, kaj sur via frunto estas la marko de la kiso de la bona Sorĉistino, kaj tio protektos vin.”
“Sed Toto!” diris la knabino malkviete; “kio protektos lin?”
“Ni mem devos protekti lin, se estos danĝero por li,” respondis la Stana Lignohakisto.
Tuj kiam li parolis, aŭdiĝis terura muĝo el la arbaro, kaj la postan momenton granda Leono saltis sur la vojon. Per unu piedbato li ĵetis la Birdotimigilon ĉirkaŭturniĝantan ĝis la rando de la vojo, kaj post tio li frapegis la Stanan Lignohakiston per siaj akraj ungoj. Sed, surprize al si, li ne damaĝis la stanon, kvankam la Hakisto falis sur la vojon kaj kuŝis senmove.
Malgranda Toto, ĉar nun estis videbla malamiko, kuris bojante al la Leono, kaj la granda besto malfermis sian buŝon por mordi la hundon. Doroteo, timante ke Toto mortos, kaj sen atento al danĝero, kuris antaŭen kaj frapis la nazon de la Leono kiel eble plej forte, dum ŝi kriis:
“Vi ne aŭdacu mordi Toton! Vi devus honti, granda besto kia vi, mordi povran malgrandan hundon!”
“Mi ne mordis lin,” diris la Leono, per sia piedo frotante la parton de la nazo kiun frapis Doroteo.
“Ne, sed vi provis,” ŝi respondis kolere. “Vi estas nur granda malkuraĝulo!”
“Mi scias,” diris la Leono, klinante la kapon pro honto. “Mi de ĉiam scias. Sed kiel mi povas ne esti malkuraĝa.”
“Nu mi certe ne scias. Kaj vi batis pajloplenan homon, la povran Birdotimigilon!”
“Ĉu li estas plenigita per pajlo?” demandis la Leono surprizite, dum li rigardis ŝin levi la Birdotimigilon kaj restarigi lin sur liaj piedoj kaj reĝustigi lian formon.
“Kompreneble li estas plena de pajlo,” respondis Doroteo, kiu ankoraŭ koleris.
“Tial li renversiĝis tiom facile,” komentis la Leono. “Min mirigis vidi lin ĉirkaŭturniĝi tiel. Ĉu ankaŭ la alia estas pajloplena?”
“Ne,” diris Doroteo, “li konsistas el stano.” Kaj ŝi helpis la Hakiston restariĝi.
“Tial li preskaŭ malakrigis miajn ungojn,” diris la Leono. “Kiam ili komencis grati la stanon mi sentis malvarmon suben kuri laŭ mia dorso. Kiu estas tiu malgranda besto kiun vi tiom amas?”
“Li estas mia hundo, Toto,” respondis Doroteo.
“Ĉu li konsistas el stano aŭ estas plena de pajlo?” demandis la Leono.
“Nek stano nek pajlo. Li estas--estas--viandohundo.”
“Ho! Li estas kurioza besto, kaj aspektas ege malgranda, kiam mi nun rigardas lin. Neniu alia volus mordi tian etulon, nur malkuraĝa mi,”
“Kio malkuraĝigis vin?” demandis Doroteo, miroplene rigardante la grandan beston, ĉar li estis granda kiel malgranda ĉevalo.
“Estas mistero,” respondis la Leono. “Mi supozas ke mi naskiĝis tia. Ĉiuj aliaj bestoj en la arbaro kompreneble supozas ke mi estas kuraĝa, ĉar ĉie oni kredas ke la Leono estas la Reĝo de Bestoj. Mi trovis ke se mi muĝas tre laŭte, ĉiu vivanto estas timigata kaj forkuras de mi. Kiam ajn mi renkontis homon mi multe timis; sed mi nur muĝegis je li, kaj li ĉiam forkuris kiel eble plej rapide. Se la elefantoj kaj la tigroj kaj la ursoj decidus batali kontraŭ min, mi mem forkurus--tiom malkuraĝa mi estas; sed tuj kiam ili aŭdas min muĝegi ili ĉiuj penas foriri de mi, kaj kompreneble mi akceptas tion.”
“Sed tio estas malĝusta. La Reĝo de Bestoj ne estu malkuraĝa,” diris la Birdotimigilo.
“Mi scias tion,” respondis la Leono, viŝante larmon de sia okulo per la pinto de sia vosto. “Tio multege malĝojigas min, kaj tre malfeliĉigas mian vivon. Sed kiam ajn estas danĝero, mia koro komencas rapide bati.”
“Eble vi suferas pro kormalsano,” diris la Stana Lignohakisto.
“Eble,” diris la Leono.
“Se tiel,” pludiris la Stana Lignohakisto, “ĝoju, ĉar tio pruvas ke vi havas koron. Rilate al mi, mi ne havas koron, do mi ne povas suferi pro kormalsano.”
“Eble,” diris la Leono penseme, “se mi ne havus koron al mi ne mankus kuraĝo.”
“Ĉu vi havas cerbon?” demandis la Birdotimigilo.
“Mi supozas ke jes. Mi neniam rigardis en mian kapon por informiĝi,”
“Mi iras al la Granda Oz por peti lin doni al mi cerbon,” komentis la Birdotimigilo, “ĉar mia kapo estas plena de pajlo.”
“Kaj mi iras por peti lin doni al mi koron,” diris la Stana Lignohakisto.
“Kaj mi iras por peti lin resendi Toton kaj min al Kansas,” aldonis Doroteo.
“Ĉu vi kredas ke Oz povus doni al mi kuraĝon?” demandis la Malkuraĝa Leono.
“Egalfacile kiel doni al mi cerbon,” diris la Birdotimigilo.
“Aŭ doni al mi koron,” diris la Stana Lignohakisto.
“Aŭ resendi min al Kansas,” diris Doroteo.
“Do, se vi konsentos, mi akompanos vin,” diris la Leono, “ĉar mia vivo estas netolerebla sen iom da kuraĝo.”
“Vi estos tre bonvena,” respondis Doroteo, “ĉar vi helpos forteni la aliajn sovaĝajn bestojn. Ŝajnas al mi ke ili nepre estas pli malkuraĝaj ol vi se ili lasas vin tiom facile timigi ilin.”
“Efektive tiel estas,” diris la Leono; “sed tio ne plikuraĝigas min, kaj dum mi scios ke mi estas malkuraĝa mi restos malfeliĉa.”
Do denove la malgranda grupo rekomencis sian marŝadon, la Leono marŝis elegante apud Doroteo. Toto ne aprobis la novan kamaradon, unue, ĉar li ne povis forgesi ke li estis preskaŭ manĝita per la grandaj makzeloj de la Leono; sed post iom da tempo li plitrankviliĝis, kaj baldaŭ Toto kaj la Malkuraĝa Leono fariĝis bonaj amikoj.
Dum la cetero de tiu tago okazis neniu alia aventuro kiu ĝenis la pacon de la marŝado. Estas vere ke, unufoje, la Stana Lignohakisto paŝis sur skarabon kiu rampadis laŭ la vojo, kaj mortigis la povran besteton. Tio multe malfeliĉigis la Stanan Lignohakiston, ĉar li ĉiam zorgoplene evitis damaĝi iun ajn vivanton; kaj dum li marŝis li ploris plurajn larmojn pro malĝojo kaj bedaŭro. Tiuj larmoj fluis malrapide sur lia vizaĝo kaj trans la ĉarnirojn de lia makzelo, kaj tie ili rustiĝis. Kiam Doroteo post nelonge demandis ion al li, la Stana Lignohakisto ne povis malfermi la buŝon, ĉar liaj makzeloj estis rigidaj pro rusto. Li multe ektimis pro tio kaj gestis al Doroteo ke ŝi helpu lin, sed ŝi ne povis kompreni. La Leono ankaŭ estis perpleksa pro nescio pri kio okazis. Sed la Birdotimigilo prenis la oleujon el la korbo de Doroteo kaj oleis la makzelojn de la Stana Lignohakisto, kaj post kelkaj momentoj li parolis same kiel antaŭe.
“Mi lernu per tio,” diris li, “nepre rigardi kien mi paŝas. Ĉar se mi mortigus alian insekton aŭ skarabon mi nepre denove plorus, kaj plorado rustigas miajn makzelojn tiel ke mi ne povas paroli.”
Post tio li zorge marŝadis rigardante konstante la vojon, kaj kiam li vidis etan formikon laboradi sur la vojo li superpaŝis por ne damaĝi ĝin. La Stana Lignohakisto bone sciis ke li ne havas koron, kaj tial li tre zorgis neniam esti kruela aŭ malafabla kontraŭ io ajn.
“Vi, kiuj estas homoj kun koroj,” li diris, “havas gvidilon, kaj tial ne necesas agi maljuste; sed mi ne havas koron, do mi devas esti tre zorgema. Kiam Oz donos al mi koron, kompreneble mi ne bezonos tiom zorgi.”
Maune ten care estolie tana lómesse nu alta alda i tauresse, pan úne ea mardi area. I alda sorne mára, tiuca telme na varya te anat rosse, ar i Latúcen Ornendur hahyande alta hamna tundo hyaldaryanen, ar Valanna carastane maira ruine ya laucatane se ar pítane felierya eressea. Isse ar Ilwe manter i massatto telda nihta, ar sí únes ista mana carúvanette meter arinwat.
“Qui yestalye,” eque i Rauro, “Menuvan i taurenna ar qualtauvan celve lyen. Ece lyen maxa sa i ruinenen, pan tyavastastar nár talle aie i maxaina matta ná arya esten, ar tá samuval maira arinwat.”
“Válye! Mecin i válye,” inque i Latúcen Ornendur. “Tancave nítuvan qui qualtauval almelóra celve, ar tá ancanya oluva aumatina ata.”
Mal i Rauro oante mina i taure ar túve véra ahtumat, ar alquen ummanan sinte ya nánes, pan únes pententa sa. Ar i Corcurco túve alda quanta peccoinen ar quantane Valanno vircolca tainen, itan lauvanes maita ter anda lúme. Sannes i si náne lai nilda ar sánula i Corcurquo, mal holmo landes pá i auqua lé yanen i almelóra veo nampe i peccor. Þañquantu máryat náne talle auquat ar i peccor náner talle pitye i láves lanta amna ta line ve sestanes i vircolcasse. Mal i Corcurco úne mune yalle anda mauranes na quanta i vircolca, pan sa poltane se hepe haira i ruinello, pan þoronyes i tinwe polle mene þarderyanna ar urta se aqua. Etta hempes mára hairie au i fallon, ar rie tulle area na tupe Valanna parce lasselínen yá cainunes na lore. Sinar camyaner se lai vaitaina ar lauca, ar lornes málea tenna amaure.
Yá enge aure, i vende sóve antarya níca mirmila nellesse, ar ron cato ilye yesentelte Laimarilinonna.
Si nauvane caraite ré i ranyarin. Pátiénelte hraie ter lúme, yá cennelte pó inte velca celma ya lahante i malle ar ciltane i taure ta háya ve pollelte cene yúyu permenta. Nánes ampalda celma, ar yá hlincelte tenna i cimba ar cennelte mina sa, ence ten cene i sa yú annúra, ar i enger line alte, horne carcali talte. I pendi náner talle pende i teo alla polle rete tal, ar ter þenwa nemne i lendalta é téliéne.
“Mana caruvalve?” maquente Valanna estelenca.
“Uinye same annéca intya,” eque i Latúcen Ornendur, ar i Rauro quanþe fassa rappindya ar nemne sánula.
Mal i Corcurco eque, “Uilve pole vile, ta tanca. Yola polilve núya retiénen mina sina velca celma. Epetai, qui uilve pole cape olla sa, moa ven hauta yasse nalve.”
“Savin i nai polin cape olla sa,” eque i Úverya Rauro, lestiéla i hairie sanaryanen ancimbaila.
“San almare elven,” hanquente i Corcurco, “pan polil cole ilye vé tanna cattalyasse, min ilya lusse.”
“Mai, ricuvanyes,” eque i Rauro. “Man menuva minya?”
“Inye menuva,” etequente i Corcurco, “pan, qui túval i uilye pole cape ar langa i undume, san Valanna qualuva, hya i Latúcen Ornendur cauva urre unuxi nún i ondossen. Mal qui inye ná cattalya san úvas lio valda, pan i lanta úva nahta ni aiande.”
“Lange þoryanye lanta,” eque i Úverya Rauro, “mal ná cárima ai alla, hequa neve sa. Etta á rete cattanyanna ar ricuvanque i nevie.”
I Corcurco harune i Rauro cattasse, ar i alta hravan patane i yáweo hrímanna ar núne tal.
“Maro uilye nore ar cape?” maquente i Corcurco.
“Pan ta lá talle yalle elme rauri carir sine nati,” hanquentes. Tá carnes velca capanda, quihtanes inse ter vilya ar tulle tal varna i olle permesse. Ilye lai alaranyelte cenien yalle aþcare carnesses, ar epeni i Corcurco nuiéne cattaryallo i Rauro campe lanna i celma ata.
Valanna sanne i menuvas ró; etta nampes Ilwe rancuryanna ar rentes casta i Rauro cattanna, napila tungave rappindya mánen min. I neuna þenwasse nemne vequi villes ter vilya; ar tá, nó sámes lúme na sana pá sa, nánes varna etwa permesse. I Rauro nanne neldea lusse ar tulyane i Latúcen Ornendur, ar tá ilye harunelte ter þenwali na anta i hravanen ecesta na sere, pan i velca capieryar cáriéner nefierya loica, ar fávanes ve hoa roa ye onórie aranda.
Túvelte í taure náne annelca sina permesse, ar nemnes lómea ar lumba. Epeni i Rauro sériéne, yesentelte are i malle malde tesarion, quildave intyaile, ilya véra sanaryasse, quima ummanan tulúvanelte i tavasto teldenna ar anyúvanelte i calina aure ata. Napanila alaþientanna, rongo hlasselte aie hlonéli i taureo núriellon, ar i Rauro hlussane ten i sina satta i nóreo ná yasse i Calindaci marne.
“Mana i Calindaci?” maquente i vende.
“Nalte ulunde hravani ó pulco ve morcova ar cas ve rimpirauva,” hanquente i Rauro, “ar ó nappar talle ande ar maice i polinte ripta ni permenta ta aþcare ve polin qualta Ilwe. Lange þoryan i Calindaci.”
“Lanye aitaina i nalye,” hanquente Valanna. “É nalte naire hravani.”
I Rauro hanquetúvane yá vercálave tullelte enta yáwenna lanna i malle. Mal sina náne talle palda ar núra í Rauro sinte ú-pusto i únes pole cape lanna sa.
Etta harunelte na sana mana moa ten care, ar apa tercara sanasta i Corcurco quente:
“Sís ea velca alda, tarila area ar' i celma. Qui i Latúcen Ornendur pole hahyare sa tal, itan sa lantuva i etwa pelmanna, san polilve pata lanna sa aþcare.”
“Ta ná alcarinqua inca,” eque i Rauro. “Mo amna nai sana i samitye sanar mi caritya, minome þarde.”
I Ornendur yesente móle ú-pusto, ar hyaldarya náne talle maica í alda ron náne amna terhahyarina. Tá i Rauro sestane turca pente telcurya i aldasse ar áne quanna poldoreryo nista, ar lencave i alta alda niryane ar lanante hlontaila lanna i celma, ó ingie olbaryar etwa pelmasse.
Vin yesentiénelte lahta sina aia yanta, yá maica yarra carne ilye te cene sanna, ar ñortontasse cennelte norila intenna túra hravan atta ó pulco ve morcova ar cas ve rimpirauva.
“Ette Calindacu!” eque i Úverya Rauro, yestaila papie.
“Lintie!” holtune i Corcurco. “Álve langa.”
San Valanna menne minya, camyaila Ilwe rancuryasse, i Latúcen Ornendur hilyane, ar i Corcurco tulle ró. I Rauro, anahtai tancave þóreáne, querne na neve i Calindacu, ar tá ráves tande romya ar rúcima i Valanna anholtune ar i Corcurco lanante cána, lan éta i valca hravanu nuhtane intu ar tirne se aitaina.
Mal, cenilu i nánette analtu epe i Rauro, ar renilat i engette etteo atta ar rie seo min, i Calindacu ata alacante hána, ar i Rauro lahante lanna i alda ar querne na cene ya carúvanette ró. Ú pusto þenwo, i valcu hravanu yú yesente lahta i alda. Ar i Rauro quente Valannan:
“Nalve vanwe, pan tancave riptauvalte vé mi nihtannar maice nappantainen. Mal á tare area ca ni, ar mahtauvanyet ta anda ve coitan.”
“Á larya ter þenwa!” holtune i Corcurco. Sániénes ya moa arya care, ar sí cestanes i Ornenduren aucire i aldo mente ya hande to i celmo permelta. I Latúcen Ornendur yesentes yuhta hyaldarya ú-pusto, ar, vin yá i Calindacu amna lahtiéne, i alda lanante hlontaila mina i celma, colila i úvanimu, yarrailu hravanu ó insa, ar palampe yúyu tu mi luppulinnar i nexe carcassen talte.
“Mai,” eque i Úverya Rauro, nefila cólolanteo anda foa, “cenin i coituvalve ter enta nice lúme, ar alárean so, pan láve coina é ná anauqua nat. Tane veor þostane ni talle urra i hominya tensi tompea.”
“A,” eque i Latúcen Ornendur nairea, “Yestan i haryan hón tompiéla.”
Sina veryande carne i ranyari ñormere ambe epe umman fai na lóya i taure, ar patanelte tande lintie i Valanna lumbanse, ar maurane norta i cattasse Rauro. Almarentan, i aldar olaner unde úmea lan léleánelte ener, ar apárilesse ananyelte palda síre, siryaila lintie poica pó te. I neno olle permesse, pollelte cene i malle malde tesarion latila ter vanima restasse, ó laice salquenolli ríne caline lottelínen ar i quanna malleo hrímasse aldar quante lingaile maityáveo yávelínen. Nánelte anfaste cenien sina írima restasse pó te.
“Manen lahtuvalve i síre?” maquente Valanna.
“Ta ná aþcárima,” hanquente i Corcurco. “Moa i Latúcen Ornenduren care ven luttalan, itan ecuva ven lute i olle permenna.”
Etta i Ornendur mapane hyaldarya ar yesente hahyare tal níce aldali na care luttalan, ar lan nánes caraite os si i Corcurco túve i síre-rávasse alda quanta matse yávenen. Si fasante Valanna, ye mátiéne rie peccor quanna auresse, ar carnes lárea mat i marina yáveo.
Mal carie luttalamo maura lúme, yú yá mo ná ta ricíte ar allumba ve i Latúcen Ornendur, ar yá lóme tulle i móle uiéne tele. San túvelte árina nóme nu i aldar yasse lornelte márie tenna amaure; ar ólane Valannan pá Laimarilinon, ar pá i mane Istyar Óþ, ye rongo nanwentauvane se ata véra mardar.::
They were obliged to camp out that night under a large tree in the forest, for there were no houses near. The tree made a good, thick covering to protect them from the dew, and the Tin Woodman chopped a great pile of wood with his axe and Dorothy built a splendid fire that warmed her and made her feel less lonely. She and Toto ate the last of their bread, and now she did not know what they would do for breakfast.
“If you wish,” said the Lion, “I will go into the forest and kill a deer for you. You can roast it by the fire, since your tastes are so peculiar that you prefer cooked food, and then you will have a very good breakfast.”
“Don’t! Please don’t,” begged the Tin Woodman. “I should certainly weep if you killed a poor deer, and then my jaws would rust again.”
But the Lion went away into the forest and found his own supper, and no one ever knew what it was, for he didn’t mention it. And the Scarecrow found a tree full of nuts and filled Dorothy’s basket with them, so that she would not be hungry for a long time. She thought this was very kind and thoughtful of the Scarecrow, but she laughed heartily at the awkward way in which the poor creature picked up the nuts. His padded hands were so clumsy and the nuts were so small that he dropped almost as many as he put in the basket. But the Scarecrow did not mind how long it took him to fill the basket, for it enabled him to keep away from the fire, as he feared a spark might get into his straw and burn him up. So he kept a good distance away from the flames, and only came near to cover Dorothy with dry leaves when she lay down to sleep. These kept her very snug and warm, and she slept soundly until morning.
When it was daylight, the girl bathed her face in a little rippling brook, and soon after they all started toward the Emerald City.
This was to be an eventful day for the travelers. They had hardly been walking an hour when they saw before them a great ditch that crossed the road and divided the forest as far as they could see on either side. It was a very wide ditch, and when they crept up to the edge and looked into it they could see it was also very deep, and there were many big, jagged rocks at the bottom. The sides were so steep that none of them could climb down, and for a moment it seemed that their journey must end.
“What shall we do?” asked Dorothy despairingly.
“I haven’t the faintest idea,” said the Tin Woodman, and the Lion shook his shaggy mane and looked thoughtful.
But the Scarecrow said, “We cannot fly, that is certain. Neither can we climb down into this great ditch. Therefore, if we cannot jump over it, we must stop where we are.”
“I think I could jump over it,” said the Cowardly Lion, after measuring the distance carefully in his mind.
“Then we are all right,” answered the Scarecrow, “for you can carry us all over on your back, one at a time.”
“Well, I’ll try it,” said the Lion. “Who will go first?”
“I will,” declared the Scarecrow, “for, if you found that you could not jump over the gulf, Dorothy would be killed, or the Tin Woodman badly dented on the rocks below. But if I am on your back it will not matter so much, for the fall would not hurt me at all.”
“I am terribly afraid of falling, myself,” said the Cowardly Lion, “but I suppose there is nothing to do but try it. So get on my back and we will make the attempt.”
The Scarecrow sat upon the Lion’s back, and the big beast walked to the edge of the gulf and crouched down.
“Why don’t you run and jump?” asked the Scarecrow.
“Because that isn’t the way we Lions do these things,” he replied. Then giving a great spring, he shot through the air and landed safely on the other side. They were all greatly pleased to see how easily he did it, and after the Scarecrow had got down from his back the Lion sprang across the ditch again.
Dorothy thought she would go next; so she took Toto in her arms and climbed on the Lion’s back, holding tightly to his mane with one hand. The next moment it seemed as if she were flying through the air; and then, before she had time to think about it, she was safe on the other side. The Lion went back a third time and got the Tin Woodman, and then they all sat down for a few moments to give the beast a chance to rest, for his great leaps had made his breath short, and he panted like a big dog that has been running too long.
They found the forest very thick on this side, and it looked dark and gloomy. After the Lion had rested they started along the road of yellow brick, silently wondering, each in his own mind, if ever they would come to the end of the woods and reach the bright sunshine again. To add to their discomfort, they soon heard strange noises in the depths of the forest, and the Lion whispered to them that it was in this part of the country that the Kalidahs lived.
“What are the Kalidahs?” asked the girl.
“They are monstrous beasts with bodies like bears and heads like tigers,” replied the Lion, “and with claws so long and sharp that they could tear me in two as easily as I could kill Toto. I’m terribly afraid of the Kalidahs.”
“I’m not surprised that you are,” returned Dorothy. “They must be dreadful beasts.”
The Lion was about to reply when suddenly they came to another gulf across the road. But this one was so broad and deep that the Lion knew at once he could not leap across it.
So they sat down to consider what they should do, and after serious thought the Scarecrow said:
“Here is a great tree, standing close to the ditch. If the Tin Woodman can chop it down, so that it will fall to the other side, we can walk across it easily.”
“That is a first-rate idea,” said the Lion. “One would almost suspect you had brains in your head, instead of straw.”
The Woodman set to work at once, and so sharp was his axe that the tree was soon chopped nearly through. Then the Lion put his strong front legs against the tree and pushed with all his might, and slowly the big tree tipped and fell with a crash across the ditch, with its top branches on the other side.
They had just started to cross this queer bridge when a sharp growl made them all look up, and to their horror they saw running toward them two great beasts with bodies like bears and heads like tigers.
“They are the Kalidahs!” said the Cowardly Lion, beginning to tremble.
“Quick!” cried the Scarecrow. “Let us cross over.”
So Dorothy went first, holding Toto in her arms, the Tin Woodman followed, and the Scarecrow came next. The Lion, although he was certainly afraid, turned to face the Kalidahs, and then he gave so loud and terrible a roar that Dorothy screamed and the Scarecrow fell over backward, while even the fierce beasts stopped short and looked at him in surprise.
But, seeing they were bigger than the Lion, and remembering that there were two of them and only one of him, the Kalidahs again rushed forward, and the Lion crossed over the tree and turned to see what they would do next. Without stopping an instant the fierce beasts also began to cross the tree. And the Lion said to Dorothy:
“We are lost, for they will surely tear us to pieces with their sharp claws. But stand close behind me, and I will fight them as long as I am alive.”
“Wait a minute!” called the Scarecrow. He had been thinking what was best to be done, and now he asked the Woodman to chop away the end of the tree that rested on their side of the ditch. The Tin Woodman began to use his axe at once, and, just as the two Kalidahs were nearly across, the tree fell with a crash into the gulf, carrying the ugly, snarling brutes with it, and both were dashed to pieces on the sharp rocks at the bottom.
“Well,” said the Cowardly Lion, drawing a long breath of relief, “I see we are going to live a little while longer, and I am glad of it, for it must be a very uncomfortable thing not to be alive. Those creatures frightened me so badly that my heart is beating yet.”
“Ah,” said the Tin Woodman sadly, “I wish I had a heart to beat.”
This adventure made the travelers more anxious than ever to get out of the forest, and they walked so fast that Dorothy became tired, and had to ride on the Lion’s back. To their great joy the trees became thinner the farther they advanced, and in the afternoon they suddenly came upon a broad river, flowing swiftly just before them. On the other side of the water they could see the road of yellow brick running through a beautiful country, with green meadows dotted with bright flowers and all the road bordered with trees hanging full of delicious fruits. They were greatly pleased to see this delightful country before them.
“How shall we cross the river?” asked Dorothy.
“That is easily done,” replied the Scarecrow. “The Tin Woodman must build us a raft, so we can float to the other side.”
So the Woodman took his axe and began to chop down small trees to make a raft, and while he was busy at this the Scarecrow found on the riverbank a tree full of fine fruit. This pleased Dorothy, who had eaten nothing but nuts all day, and she made a hearty meal of the ripe fruit.
But it takes time to make a raft, even when one is as industrious and untiring as the Tin Woodman, and when night came the work was not done. So they found a cozy place under the trees where they slept well until the morning; and Dorothy dreamed of the Emerald City, and of the good Wizard Oz, who would soon send her back to her own home again.
[Esperanto]
Ili devis kampadi sub granda arbo en la arbaro, tiunokte, ĉar ne estis domoj proksime. La arbo estis bona, dika kovrilo protektanta ilin kontraŭ la roso. La Stana Lignohakisto hakis grandan aron da lignaĵoj per sia hakilo kaj Doroteo pretigis belegan varmigan fajron kiu helpis ŝin esti malpli solsenta. Ŝi kaj Toto jam manĝis la lastajn panerojn, kaj nun ŝi ne sciis kion ili manĝos en la mateno.
“Se vi volas,” diris la Leono, “mi eniros la arbaron kaj mortigos cervon por vi. Vi povos rosti ĝin per la fajro, ĉar via gusto estas tiom stranga ke vi preferas kuiritaĵojn, kaj tiel vi havos bonan matenmanĝon.”
“Ne! Bonvolu, ne!” pledis la Stana Lignohakisto. “Mi nepre plorus se vi mortigus povran cervon, kaj miaj makzeloj denove rustiĝus.”
Sed la Leono foriris en la arbaron kaj trovis propran manĝon, kaj neniu poste sciis kion li manĝis, ĉar li ne menciis tion. Kaj la Birdotimigilo trovis arbon plenan de nuksoj kaj plenigis la korbon de Doroteo per ili, tiel ke ŝi dum longa tempo ne malsatos. Ŝi opiniis tion tre afabla kaj amema ago de la Birdotimigilo, sed ŝi multe ridis pro la mallerta maniero per kiu la povrulo prenis la nuksojn. Liaj vatitaj manoj estis tiom mallertaj, kaj la nuksoj tiom malgrandaj, ke li faligis preskaŭ tiom kiom li metis en la korbon. Sed ne gravis al la Birdotimigilo kiom da tempo li bezonos por plenigi la korbon, ĉar tio tenis lin malproksime de la fajro, ĉar li timis ke fajrero trafus lian pajlon kaj konsumus lin. Do li restis tre for de la flamoj, kaj proksimiĝis nur por kovri Doroteon per sekaj folioj kiam ŝi kuŝiĝis por dormi. Ili komfortigis kaj varmigis ŝin kaj ŝi dormis profunde ĝis la mateno.
Kiam mateniĝis, la knabino lavis sian vizaĝon en malgranda ondetanta rivereto kaj baldaŭ post tiam ili ĉiuj rekomencis marŝi al la Smeralda Urbo.
La tago montriĝis eventoplena por la marŝantoj. Ili apenaŭ marŝis unu horon antaŭ ol vidi grandan abismon kiu transiras la vojon kaj dividas la arbaron ĝis preter ilia vidpovo, ambaŭflanke. Ĝi estis tre larĝa abismo, kaj kiam ili iris al la rando kaj enrigardis ili povis vidi ke ĝi ankaŭ estas tre profunda, kaj ke estas multaj grandaj, pintaj rokoj en la fundo. La flankoj estis tiom krutaj ke neniu el ili povus malsuprengrimpi, kaj dum momento ŝajnis ke la marŝado devos ĉesi.
“Kion ni faru?” demandis Doroteo senespere.
“Mi tute ne scias,” diris la Stana Lignohakisto; kaj la Leono skuis sian densan hararon kaj rigardis penseme.
Sed la Birdotimigilo diris: “Ni ne povas flugi, tio estas certa; kaj ni ne povas malsuprengrimpi en tiun profundan abismon. Sekve, se ni ne povos transsalti, ni devos halti ĉi tie.”
“Mi kredas povi transsalti,” diris la Malkuraĝa Leono, zorge mezurinte la distancon per sia menso.
“Do estas solvite,” respondis la Birdotimigilo, “ĉar vi povos transporti nin unuope sur via dorso.”
“Nu, mi provos,” diris la Leono. “Kiun la unua?”
“Mi,” deklaris la Birdotimigilo; “ĉar se vi trovus ke vi ne povas transsalti la breĉon, Doroteo mortus, aŭ la Lignohakisto estus forte kavigita de la rokoj. Sed se mi estos sur via dorso ne multe gravos ĉar la falo tute ne damaĝos min.”
“Mi mem timegas falon,” diris la Malkuraĝa Leono, “sed mi supozas ke necesas provi. Do suriru mian dorson kaj ni provos.”
La Birdotimigilo sidiĝis sur la dorson de la Leono, kaj la granda besto marŝis al la rando de la breĉo kaj kaŭriĝis.
“Kial vi ne kuras por salti?” demandis la Birdotimigilo.
“Ĉar ni, la Leonoj, ne saltas tiel,” li respondis. Kaj saltegante, li pafiĝis tra la aero kaj surteriĝis sendanĝere sur la alian flankon. Ĉiujn multe ĝojigis vidi kiel facile li faris tion, kaj kiam la Birdotimigilo estis degrimpinta de lia dorso, la Leono resaltis trans la abismon.
Doroteo decidis esti la dua; do ŝi tenis Toton en siaj brakoj kaj grimpis sur la dorson de la Leono, forte tenante lian kolhararon per unu mano. La sekvan momenton estis kvazaŭ ŝi flugas tra la aero; kaj post tio, antaŭ ol ŝi havis sufiĉan tempon por pripensi, ŝi estis sekura sur la alia flanko. La Leono reiris trian fojon kaj transportis la Stanan Lignohakiston, kaj post tio ili sidiĝis dum kelkaj momentoj por ke la besto povu ripozi, ĉar liaj grandaj saltoj malfaciligis lian spiradon, kaj li anhelis kiel granda hundo tro longe kurinta.
Ili trovis la arbaron tre densa ĉiflanke, kaj ĝi aspektis senluma kaj morna. Kiam la Leono estis ripozinta ili rekomencis marŝi laŭ la vojo el flavaj brikoj, silente demandante al si, ĉiu en sia propra menso, ĉu iam ili atingos la finon de la arbaro kaj reatingos la brilantan sunlumon. Aldone al ilia malkomforto ili baldaŭ aŭdis strangajn bruojn el la profundo de la arbaro, kaj la Leono flustris al ili ke en ĉi tiu parto de la lando la Kolizuloj loĝas.
“Kio estas la Kolizuloj?” demandis la knabino.
“Ili estas monstraj bestoj kun korpoj kiaj de leonoj kaj kapoj kiaj de tigroj,” respondis la Leono; “kaj kun ungoj tiom longaj kaj akraj ke ili povus disduigi min tiel facile kiel mi povus mortigi Toton. Mi timegas la Kolizulojn.”
“Ne mirigas min,” respondis Doroteo. “Nepre ili estas timigaj bestoj.”
La Leono estis tuj respondonta, sed subite ili atingis alian abismon kiu transiras la vojon; sed ĉi tiu abismo estis tiom larĝa kaj profunda ke la Leono tuj sciis ke li ne povos transsalti ĝin.
Do ili sidiĝis por pripensi kion fari, kaj post serioza pensado la Birdotimigilo diris,
“Jen granda arbo, proksima al la abismo. Se la Stana Lignohakisto povos haki ĝin tiel ke ĝi falos trans la abismon, ni povos transmarŝi facile.”
“Tiu estas bonega ideo,” diris la Leono. “Oni preskaŭ suspektus ke vi havas cerbon en la kapo, anstataŭ pajlon.”
La Stana Lignohakisto tuj komencis labori, kaj tiom akris lia hakilo ke la arbo baldaŭ estis preskaŭ trahakita. La Leono metis siajn fortajn antaŭajn krurojn kontraŭ la arbon kaj puŝegis, kaj malrapide la granda arbo kliniĝis kaj falis bruegante trans la abismon, kun la plejsupraj branĉoj sur la alia flanko.
Ili ĵus komencis transiri tiun kuriozan ponton kiam akra muĝo suprenrigardigis ilin, kaj terurate ili vidis kuradi cele ilin du grandajn bestojn kun ursaj korpoj kaj tigraj kapoj.
“Jen la Kolizuloj!” diris la Malkuraĝa Leono, komencante tremadi.
“Rapide!” kriis la Birdotimigilo. “Ni transiru.”
Do Doroteo transiris la unua, tenante Toton en la brakoj; la Stana Lignohakisto sekvis, kaj la Birdotimigilo sekvis lin. La Leono, kvankam certe timanta, turnis sin por fronti la Kolizulojn, kaj li muĝegis tiom laŭte kaj timige ke Doroteo kriegis kaj la Birdotimigilo surdorsen falis, kaj eĉ la ferocaj bestoj ekhaltis kaj rigardis lin surprizite.
Sed, trovinte sin pli grandaj ol la Leono, kaj memorante ke estas du da ili kaj nur unu da li, la Kolizuloj rekuris antaŭen, kaj la Leono transiris la arbon kaj turnis sin por vidi kion ili nun faros. Tute sen halti, la ferocaj bestoj ankaŭ komencis transiri la arbon, kaj la Leono diris al Doroteo,
“Ni perdiĝis, ĉar ili certe disŝiros nin per siaj akraj ungoj. Sed staru proksime malantaŭ mi, kaj mi batalos ilin dum mi restos viva.”
“Atendu!” kriis la Birdotimigilo. Li intertempe estis pripensinta kion fari, kaj nun li petis la Stanan Lignohakiston haki la finaĵon de la arbo kuŝantan sur ilia flanko de la abismo. La Stana Lignohakisto tuj komencis uzi sian hakilon, kaj ĝuste kiam la du Kolizuloj estis preskaŭ transirintaj, la arbo ekfalis bruege en la abismon, kunportante la malbelajn, hurlantajn bestojn, kaj ambaŭ disfrakasiĝis pro la akraj rokoj sur la fundo.
“Nu,” diris la Malkuraĝa Leono, libere spirante denove, “ni ankoraŭ iom vivos, kaj tio plaĉas al mi, ĉar nepre estus tre malkomforte ne vivi. Tiuj bestoj timigis min tiom ke mia koro ankoraŭ bategas.”
“Ha,” diris la Stana Lignohakisto malgaje, “volonte mi havus koron povantan bati.”
Tiu aventuro des pli fervorigis la marŝantojn eliri el la arbaro, kaj ili tiom rapide marŝis ke Doroteo laciĝis, kaj devis rajdi sur la dorso de la Leono. Ĝojigis ilin kiam la arbaro malpli densiĝis ju pli ili antaŭeniris, kaj en la posttagmezo ili subite trovis larĝan riveron, rapide fluantan antaŭ ili. Ili povis vidi ke aliflanke de la rivero la vojo el flavaj brikoj trairas belan pejzaĝon, kun verdaj kampoj kaj helaj floroj kaj apud la tuta vojo estis arboj sur kiuj pendas bongustaj fruktoj. Al ili multe plaĉis vidi tiun belan pejzaĝon antaŭ si.
“Kiel ni transiros la riveron?” demandis Doroteo.
“Estas facile,” respondis la Birdotimigilo. “La Stana Lignohakisto konstruu por ni floson, tiel ke ni povos flosi al la alia flanko.”
Do la Lignohakisto prenis sian hakilon kaj komencis haki malgrandajn arbojn por fari floson, kaj dum li okupadis sin per tio, la Birdotimigilo trovis sur la riverbordo arbon plenan de belaj fruktoj. Tio plaĉis al Doroteo, kiu estis manĝinta nur nuksojn dum tiu tago, kaj ŝi ĝissate manĝis la maturajn fruktojn.
Sed necesas tempo por konstrui floson, eĉ se konstruas ĝin laborema kaj nelaciĝanta Stana Lignohakisto, kaj kiam noktiĝis la laboro ankoraŭ ne estis finita. Do ili trovis komfortan lokon sub la arboj kie ili bone dormis ĝis la mateno; kaj Doroteo sonĝis pri la Smeralda Urbo, kaj pri la bona Sorĉisto de Oz, kiu baldaŭ resendos ŝin al ŝia propra hejmo.
Níca ranyarion otornielva eccuinuner neuna amauresse, ceutaine ar quanta estelmen, ar Valanna mante arinwat ve aranel tuorvalínen ar piolínen i aldalillon are i síre. Cata te enge i lómea taure ya tereméniénelte varna, anahtai cainuyénelte laca nassiutiesse; mal pó te enge írima, calina restasse ya nemne telyanta te Laimarilinonna.
É, i palda síre sí aucirne te ló sina vanima nóre. Mal i luttalan amna ritina, ar epeni i Latúcen Ornendur icírie ambe rambali ar atácie tai uo toine pirindelínen, nánelte ferye na yesta. Valanna harune i luttalamo endesse ar camyane Ilwe rancuryasse. Yá i Úverya Rauro pante to i luttalan, sa olane antalta, pan nánes alta ar lungo; mal i Corcurco ar i Latúcen Ornendur tarne to i etwa cimba na care sa palwa, ar sámelte anda andulu máttatse na nire i luttalan ter i nén.
Lendelte ener mai minyave, mal yá ananyelte i siryo ende, i linta sirie lunce i luttalan ener, palan ar ampalan au i mallello malde tesarion. Ar i nén olane talle núra í anda andulu úne appa talda.
“Si ná urra,” eque i Latúcen Ornendur, “pan qui ui ece ven anya i nór, san coluvas vé mina i nóre i Olca Curunio Númeno, ar luhtauvas vé ar caruvas vé mólyar.”
“Ar tá inye úva ñete sanar,” eque i Corcurco.
“Ar inye úva ñete verie,” eque i Úverya Rauro.
“Ar inye úva ñete hón,” eque i Latúcen Ornendur.
“Ar inye allume nanwenuva Hyarveastanna,” eque Valanna.
“Moa ven tancave mene Laimarilinonna qui ece ven,” i Corcurco cacarrane, ar nirnes talle poldave anda andulyasse i sa himinye tulca mí loxo i siryo talasse. Tá, nó polles ata luce sa ara—hya lerya sa—rúmane i luttalan oa, ar i almelóra Corcurco resse napila i andul i siryo endesse.
“Namárie!” holtunes ca te, ar lai lunge te seo lenwe. É, i Latúcen Ornendur yesente níta, mal almarénen rennes i ence insen ola aumatina, ar epetai parahtanes nieryar Valanno quiltalannesse.
Aþahanye si náne urra nat i Corcurquen.
“Nanye sí horna tiesse epe yá minyave omennen Valanna,” sannes. “Tá, nánen panina andulesse porisalquenoresse, yasse sinten nenta-ruhta i corcor, annún. Mal tancave ui ea yuhtie Corcurquen ye ná panina andulesse i siryo endesse. Þoryanye i allume samuvan aiana sanar, teldesse!”
I luttalan lunte ó i celume, ar i almelóra Corcurco náne lemba háya. Tá eque i Rauro:
“Moa care ma na rehta ve. Savin i polin lute hrestanna ar tuce i luttalan cana ni, au napuval tanco i pimpenyo mente.”
Epta campes i nenenna, ar i Latúcen Ornendur nampe tanca mahte pimperyasse. Tá i Rauro yesente lute quanna poldoreryanen i hrestanna. Nánes urda móle, anahtai nánes talle hoa; mal rongo tuncesset et i sirie, ar tá Valanna nampe i Latúcen Ornenduro anda andul ar aþyane nire i luttalan norenna.
Ilye lumbariénelte yá ananyelte i hresta teldave ar aupantelte i vanima laica salquenna, ar yú sintelte í síre cóliéne te anda pella i malle malde tesarion ya tulyane Laimarilinonna.
“Mana caruvalve sí?” maquente i Latúcen Ornendur, lan i Rauro cainune i salquesse na lave i Anar parahta se.
“Moa ven nanwene i mallenna, aite lénen,” eque Valanna.
“I arya panna nauva i patalve pelas i síriva ráva mennai tulilve i mallesse ata,” eque i Rauro.
Epetai, epeni sériénelte, Valanna nampe i vircolcarya ar yesentelte are i ráva tupina ló salque, i mallenna yallo i síre cóliéne te. Nánes írima restasse, ó line lotteli ar yáve-aldar ar aure na alasta te, ar quíta únelte fele talle nairea pá i almelóra Corcurco, san éciévane ten mai alarya.
Patanelte enera ta lintie ve pollelte, Valanna rie haune ellume na lepe netya lotte; ar apa lúme i Latúcen Ornendur holtune: “Á tire!”
Tá ilye tirnelte i síre ar cennelte i Corcurco harila andulyasse i neno endesse, nemila aneressea ar colonda.
“Mana polilve care na rehta se?” maquente Valanna.
I Rauro ar i Ornendur yúyu quasser carinta, pan únette ista. San harunelte i rávasse ar tirner írenen i Corcurco mennai Tópocáno ville are, ye, yá cennes te, andoryane na sere i neno cimba.
“Man nalde ar manna lélealde?” maquente i Tópocáno.
“Nanye Valanna,” hanquente i vende, “ar sinat ná málonyat, i Latúcen Ornendur ar i Úverya Rauro; ar lélealme Laimarilinonna.”
“Si lá i malle,” eque i Tópocáno, lan rinces anda langorya ar cendane i aia otornie.
“Isteanyes,” hanquente Valanna, “mal oróvielme i Corcurco, ar sánealme yanen ñetuvalmes ata.”
“Masse nás?” maquente i Tópocáno.
“Entasse i sírisse,” hanquente i nette.
“Quíta lás talle alta ar lungo en ñetinyes len,” eque i Tópocáno.
“Lás nit lungo,” eque Valanna mína, “pan nás þañquanta þardenen; ar qui nantulyauvalyes ven, san hantauvalmel quande.”
“Mai, ricuvan,” eque i Tópocáno, “mal qui tuvin i nás lungo han colie, san mauva nin lave lanta se i sírinna ata.”
San i alta oio ville vilyanna ar or i nén mennai tulles yasse i Corcurco hárane andulyasse. Tá i Tópocáno velca napparyanten nampe i Corcurco rancusse ar colle se ama i vilyanna ar nan i rávanna, yasse Valanna ar i Rauro ar i Latúcen Ornendur ar Ilwe háraner.
Yá i Corcurco túve inse imíca máloryar ata, talle alaranyes i vaines rancuryanen ilye te, éta i Rauro ar Ilwe; ar lan patanelte ener, lirunes “Tol-te-rí-te-o!” ilya patesse, felles talle alassea.
“Þoronyen i é reþúvanen i sírisse tennoio,” eques, “mal i nilda Tópocáno rehtane ni, ar qui ummanan cauvan sanar, san túvan i Tópocáno ata ar antauva sen aite veuyale hilistas.”
“Tensi þá,” eque i Tópocáno, ye ovílane ara te. “Illume tyasin alya aiquen tarastiesse. Mal mauran mene sí, pan vinimonyar lárear nin i haustasse. Merin i túvalde Laimarilinon ar i Óþ alyauva len.”
“Hantanyel,” hanquente Valanna, ar tá i nilda Tópocáno ville i vilyanna ar ron náne et cen.
Patanelte ener lastaile i quilini aiwion liruyen ar tirile i lelye lotteli yai sí olaner talle nelce í hún náne tupina ló tai ve farmanen. Enger alte malde ar fáne ar luini ar luicarni lóti, ara carni lórelótion alte lóþéli, yai náner talle alcarinqua quileo i amna caldomyanelte Valannavat hendu.
“Nalte vanime, ma naite?” i vende maquente, lan neppes mir i tyaustea niþile i calime lottion.
“Quistan san,” hanquente i Corcurco. “Yá samin sanar, ai tyasuvanyet arya.”
“Quíta céla samin hón, meluvanyet,” napanne i Latúcen Ornendur.
“Illume atyásien lotti,” eque i Rauro. “Nemilte talle aláþi ar míwe. Mal uir ea i tauresse talle calime ve sinar.”
Sí tullelte line en amaline i alte carni lórelotelinnar, ar mance en ammance i hyane lottelinnar; ar rongo ananyelte endesse velca salquenóro lórelótion. Sí ná maisinwa i yá line sine lotti ear uo, holmelta ná talle turwa i mo ye nefe sa lorúvas, ar laqui haita i lorna i lottion niþilello, lórauvas ener ar enera tennoio. Mal Valanna úne ista si, yula ence sen aumene i caline carni lottellon yai enger os ildome; san silume hendurya olane lunga ar felles i moa sen harue na sere ar na lore.
Mal i Latúcen Ornendur úne lave sen care si.
“Moa ven ronga ar nanwene i mallenna malde tesarion nó lóme,” eques; ar i Corcurco náquente sen. Epetai patanelte ambe mennai Valanna úne pole tare ener. Hendurya holonye anat inse ar litinye sen masse nánes ar lanantes imíca i lórelóti, henduhollave lorna.
“Mana caruvalve?” maquente i Latúcen Ornendur.
“Qui lóyalves sisse san qualuvas,” eque i Rauro. “I lottion niþile qualtea ilye vé. Inye urda pole hepe hendunya láta, ar i roa vin lorna.”
Nánes naite; Ilwe lanantiéne ara hérincirya. Mal i Corcurco ar i Latúcen Ornendur, lále hráveo, lánelte tarastaine ló i lottion niþile.
“Á nore lintie,” eque i Corcurco i Rauron, “ar á etemene sina qualmea lóþollo éya polil. Tulyauvamme i nette óme, mal qui lorúval, nalye alta han ya pole cole.”
San i Rauro valtane inse ar campe póna ta lintie ve polles mene. Apa þenwa nánes et cen.
“Ánque care hanwa mánquainen ar cole se,” eque i Corcurco. San nampette Ilwe ar sestanette i roa Valannava sottosse, ar tá carnette hanwa máttainen i haccan ar rancuttainen i ranquen ar collette i lorna vende mitta tu ter i lóþ.
Ener ar enera patanette, ar nemne í qualmie lottion velca farma yai oscaine te allume telúvane. Hilyanette i siryo lóce, ar teldave tullette málontasse i Rauro, cainiéla aqua lorna imbe i lórelóti. I lotti naiéner acca turwa i yána hravanen ar váriénes teldave, ar lantiénes vin þenna hairie i lórelot-lóþo teldenna, yasse i venya salque lante vanime laice palarissen pó te.
“Uinque pole care ma sen,” eque i Latúcen Ornendur, naireryanna; “pan nás lungo han ortie. Moa vent hehta se sisse i lolóruvas tennoio, ar cenasit óluva sen i utúvies verie teldave.”
“Apanainan,” eque i Corcurco. “Anahtai i Rauro tande Úverya, nánes arya menendil. Mal ánque mene ener.”
Collette i lorna vende vanima latsenna ar' i síre, faren haira i lórelot palarello na hranga se nefe amba i lottion hloima, ar sís caitaneltes moica i maxa salquesse ar laranyelte í virya hwesta cuitauvane se.::
Our little party of travelers awakened the next morning refreshed and full of hope, and Dorothy breakfasted like a princess off peaches and plums from the trees beside the river. Behind them was the dark forest they had passed safely through, although they had suffered many discouragements; but before them was a lovely, sunny country that seemed to beckon them on to the Emerald City.
To be sure, the broad river now cut them off from this beautiful land. But the raft was nearly done, and after the Tin Woodman had cut a few more logs and fastened them together with wooden pins, they were ready to start. Dorothy sat down in the middle of the raft and held Toto in her arms. When the Cowardly Lion stepped upon the raft it tipped badly, for he was big and heavy; but the Scarecrow and the Tin Woodman stood upon the other end to steady it, and they had long poles in their hands to push the raft through the water.
They got along quite well at first, but when they reached the middle of the river the swift current swept the raft downstream, farther and farther away from the road of yellow brick. And the water grew so deep that the long poles would not touch the bottom.
“This is bad,” said the Tin Woodman, “for if we cannot get to the land we shall be carried into the country of the Wicked Witch of the West, and she will enchant us and make us her slaves.”
“And then I should get no brains,” said the Scarecrow.
“And I should get no courage,” said the Cowardly Lion.
“And I should get no heart,” said the Tin Woodman.
“And I should never get back to Kansas,” said Dorothy.
“We must certainly get to the Emerald City if we can,” the Scarecrow continued, and he pushed so hard on his long pole that it stuck fast in the mud at the bottom of the river. Then, before he could pull it out again—or let go—the raft was swept away, and the poor Scarecrow was left clinging to the pole in the middle of the river.
“Good-bye!” he called after them, and they were very sorry to leave him. Indeed, the Tin Woodman began to cry, but fortunately remembered that he might rust, and so dried his tears on Dorothy’s apron.
Of course this was a bad thing for the Scarecrow.
“I am now worse off than when I first met Dorothy,” he thought. “Then, I was stuck on a pole in a cornfield, where I could make-believe scare the crows, at any rate. But surely there is no use for a Scarecrow stuck on a pole in the middle of a river. I am afraid I shall never have any brains, after all!”
Down the stream the raft floated, and the poor Scarecrow was left far behind. Then the Lion said:
“Something must be done to save us. I think I can swim to the shore and pull the raft after me, if you will only hold fast to the tip of my tail.”
So he sprang into the water, and the Tin Woodman caught fast hold of his tail. Then the Lion began to swim with all his might toward the shore. It was hard work, although he was so big; but by and by they were drawn out of the current, and then Dorothy took the Tin Woodman’s long pole and helped push the raft to the land.
They were all tired out when they reached the shore at last and stepped off upon the pretty green grass, and they also knew that the stream had carried them a long way past the road of yellow brick that led to the Emerald City.
“What shall we do now?” asked the Tin Woodman, as the Lion lay down on the grass to let the sun dry him.
“We must get back to the road, in some way,” said Dorothy.
“The best plan will be to walk along the riverbank until we come to the road again,” remarked the Lion.
So, when they were rested, Dorothy picked up her basket and they started along the grassy bank, to the road from which the river had carried them. It was a lovely country, with plenty of flowers and fruit trees and sunshine to cheer them, and had they not felt so sorry for the poor Scarecrow, they could have been very happy.
They walked along as fast as they could, Dorothy only stopping once to pick a beautiful flower; and after a time the Tin Woodman cried out: “Look!”
Then they all looked at the river and saw the Scarecrow perched upon his pole in the middle of the water, looking very lonely and sad.
“What can we do to save him?” asked Dorothy.
The Lion and the Woodman both shook their heads, for they did not know. So they sat down upon the bank and gazed wistfully at the Scarecrow until a Stork flew by, who, upon seeing them, stopped to rest at the water’s edge.
“Who are you and where are you going?” asked the Stork.
“I am Dorothy,” answered the girl, “and these are my friends, the Tin Woodman and the Cowardly Lion; and we are going to the Emerald City.”
“This isn’t the road,” said the Stork, as she twisted her long neck and looked sharply at the queer party.
“I know it,” returned Dorothy, “but we have lost the Scarecrow, and are wondering how we shall get him again.”
“Where is he?” asked the Stork.
“Over there in the river,” answered the little girl.
“If he wasn’t so big and heavy I would get him for you,” remarked the Stork.
“He isn’t heavy a bit,” said Dorothy eagerly, “for he is stuffed with straw; and if you will bring him back to us, we shall thank you ever and ever so much.”
“Well, I’ll try,” said the Stork, “but if I find he is too heavy to carry I shall have to drop him in the river again.”
So the big bird flew into the air and over the water till she came to where the Scarecrow was perched upon his pole. Then the Stork with her great claws grabbed the Scarecrow by the arm and carried him up into the air and back to the bank, where Dorothy and the Lion and the Tin Woodman and Toto were sitting.
When the Scarecrow found himself among his friends again, he was so happy that he hugged them all, even the Lion and Toto; and as they walked along he sang “Tol-de-ri-de-oh!” at every step, he felt so gay.
“I was afraid I should have to stay in the river forever,” he said, “but the kind Stork saved me, and if I ever get any brains I shall find the Stork again and do her some kindness in return.”
“That’s all right,” said the Stork, who was flying along beside them. “I always like to help anyone in trouble. But I must go now, for my babies are waiting in the nest for me. I hope you will find the Emerald City and that Oz will help you.”
“Thank you,” replied Dorothy, and then the kind Stork flew into the air and was soon out of sight.
They walked along listening to the singing of the brightly colored birds and looking at the lovely flowers which now became so thick that the ground was carpeted with them. There were big yellow and white and blue and purple blossoms, besides great clusters of scarlet poppies, which were so brilliant in color they almost dazzled Dorothy’s eyes.
“Aren’t they beautiful?” the girl asked, as she breathed in the spicy scent of the bright flowers.
“I suppose so,” answered the Scarecrow. “When I have brains, I shall probably like them better.”
“If I only had a heart, I should love them,” added the Tin Woodman.
“I always did like flowers,” said the Lion. “They seem so helpless and frail. But there are none in the forest so bright as these.”
They now came upon more and more of the big scarlet poppies, and fewer and fewer of the other flowers; and soon they found themselves in the midst of a great meadow of poppies. Now it is well known that when there are many of these flowers together their odor is so powerful that anyone who breathes it falls asleep, and if the sleeper is not carried away from the scent of the flowers, he sleeps on and on forever. But Dorothy did not know this, nor could she get away from the bright red flowers that were everywhere about; so presently her eyes grew heavy and she felt she must sit down to rest and to sleep.
But the Tin Woodman would not let her do this.
“We must hurry and get back to the road of yellow brick before dark,” he said; and the Scarecrow agreed with him. So they kept walking until Dorothy could stand no longer. Her eyes closed in spite of herself and she forgot where she was and fell among the poppies, fast asleep.
“What shall we do?” asked the Tin Woodman.
“If we leave her here she will die,” said the Lion. “The smell of the flowers is killing us all. I myself can scarcely keep my eyes open, and the dog is asleep already.”
It was true; Toto had fallen down beside his little mistress. But the Scarecrow and the Tin Woodman, not being made of flesh, were not troubled by the scent of the flowers.
“Run fast,” said the Scarecrow to the Lion, “and get out of this deadly flower bed as soon as you can. We will bring the little girl with us, but if you should fall asleep you are too big to be carried.”
So the Lion aroused himself and bounded forward as fast as he could go. In a moment he was out of sight.
“Let us make a chair with our hands and carry her,” said the Scarecrow. So they picked up Toto and put the dog in Dorothy’s lap, and then they made a chair with their hands for the seat and their arms for the arms and carried the sleeping girl between them through the flowers.
On and on they walked, and it seemed that the great carpet of deadly flowers that surrounded them would never end. They followed the bend of the river, and at last came upon their friend the Lion, lying fast asleep among the poppies. The flowers had been too strong for the huge beast and he had given up at last, and fallen only a short distance from the end of the poppy bed, where the sweet grass spread in beautiful green fields before them.
“We can do nothing for him,” said the Tin Woodman, sadly; “for he is much too heavy to lift. We must leave him here to sleep on forever, and perhaps he will dream that he has found courage at last.”
“I’m sorry,” said the Scarecrow. “The Lion was a very good comrade for one so cowardly. But let us go on.”
They carried the sleeping girl to a pretty spot beside the river, far enough from the poppy field to prevent her breathing any more of the poison of the flowers, and here they laid her gently on the soft grass and waited for the fresh breeze to waken her.
[Esperanto]
Nia malgranda grupo de marŝantoj vekiĝis la sekvan matenon refreŝigita kaj plena de espero, kaj Doroteo manĝis kvazaŭ princino per persikoj kaj prunoj el la arboj apud la rivero. Malantaŭ ili estis la senluma arbaro tra kiu ili jam trapaŝis, kvankam ili suferis multajn senkuraĝigojn; sed antaŭ ili estis bela, sunoplena regiono kiu ŝajnis voki ilin antaŭen al la Smeralda Urbo.
Estis vere ke la larĝa rivero nun fortranĉis ilin de tiu bela regiono; sed la floso estis preskaŭ finita, kaj kiam la Stana Lignohakisto finis tranĉi kelkajn pliajn ŝtipojn kaj kunligis ilin per lignaj kejloj, ili estis pretaj komenci. Doroteo sidiĝis sur la mezo de la floso kaj tenis Toton en siaj brakoj. Kiam la Malkuraĝa Leono paŝis sur la floson, ĝi grave kliniĝis, ĉar li estis granda kaj multepeza; sed la Birdotimigilo kaj la Stana Lignohakisto ekstaris sur la alia fino por ekvilibrigi ĝin, kaj ili mane tenis longajn stangojn por puŝi la floson tra la akvo.
Ili sukcesis sufiĉe bone, unue, sed kiam ili atingis la mezon de la rivero la rapida fluo tiris la floson pli kaj pli for de la vojo el flavaj brikoj; kaj la akvo tiom profundiĝis ke la longaj stangoj ne plu atingis la fundon.
“Estas malbone,” diris la Stana Lignohakisto, “ĉar se ni ne atingos la bordon ni portiĝos en la landon de la Fia Sorĉistino de la Okcidento, kaj ŝi sorĉos nin kaj sklavigos nin.”
“Kaj tiuokaze mi ne ricevus cerbon,” diris la Birdotimigilo.
“Kaj mi ne ricevus kuraĝon,” diris la Malkuraĝa Leono.
“Kaj mi ne ricevus koron,” diris la Stana Lignohakisto.
“Kaj mi neniam reirus al Kansas,” diris Doroteo.
“Nepre ni atingu la Smeraldan Urbon, se eble,” aldonis la Birdotimigilo, kaj li tiom forte puŝis sian longan stangon ke ĝi firme fiksiĝis en la koto sur la fundo de la rivero, kaj antaŭ ol li povis reeltiri ĝin, aŭ malteni ĝin, la floso estis forportita kaj la povra Birdotimigilo estis lasita kroĉiĝanta al la stango meze de la rivero.
“Adiaŭ!” li kriis al ili, kaj ili bedaŭregis forlasi lin; efektive, la Stana Lignohakisto komencis plori, sed feliĉige li memoris ke li eble rustos, do li sekigis siajn larmojn per la antaŭvesto de Doroteo.
Kompreneble ĉi tio estis malbona sorto por la Birdotimigilo.
“Nun mi estas en malpli bona stato ol kiam mi unuafoje renkontis Doroteon,” li pensis. “Tiam mi estis fiksita al stango en maizkampo, kie mi povis imagi ke mi fortimigas korvojn; sed certe ne utilas Birdotimigilo fiksita sur stango en la mezo de rivero. Mi timas ke mi vere neniam akiros cerbon!”
Laŭlonge de la rivero naĝis la floso, kaj la povra Birdotimigilo fariĝis pli kaj pli for. Tiam la Leono diris:
“Io estas farenda por savi nin. Mi kredas ke mi povos naĝi al la bordo kaj kuntiri la floson, se vi tenos firme la pinton de mia vosto.”
Do li saltis en la akvon kaj la Stana Lignohakisto firme tenis lian voston, kiam la Leono komencis kiel eble plej forte naĝi al la bordo. Estis tre malfacile, malgraŭ lia grandeco; sed iom post iom ili tiriĝis el la fluo, kaj Doroteo prenis la longan stangon de la Stana Lignohakisto kaj helpis puŝi la floson al la tero.
Ili ĉiuj estis tre lacaj kiam ili fine atingis la bordon kaj paŝis sur la belan verdan herbaron, kaj ili ankaŭ sciis ke la rivero portis ilin tre for de la vojo el flavaj brikoj kiu kondukas al la Smeralda Urbo.
“Kion ni faru nun?” demandis la Stana Lignohakisto, dum la Leono kuŝis sur la herbaro por ke la suno sekigu lin.
“Ni devas iel reiri al la vojo,” diris Doroteo.
“La plej bona plano estos marŝi laŭ la riverbordo ĝis ni reatingos la vojon,” komentis la Leono.
Do post ilia ripozo, Doroteo prenis sian korbon kaj ili komencis marŝi laŭ la herba bordo, reen al la vojo de kiu la rivero portis ilin. Ĝi estis bela regiono, kun multaj floroj kaj fruktarboj kaj sunbrilo por gajigi ilin, kaj se ili ne sentus tiom da bedaŭro pro la povra Birdotimigilo ili povus esti vere feliĉaj.
Ili marŝis laŭ sia eblo plej rapide, kaj Doroteo haltis nur unufoje por pluki belan floron; kaj post iom da tempo la Stana Lignohakisto kriis: “Rigardu!”
Ĉiuj rigardis la riveron kaj vidis la Birdotimigilon fiksitan sur sia stango meze de la akvo, aspektantan tre solsenta kaj malfeliĉa.
“Kion ni povas fari por savi lin?” demandis Doroteo.
La Leono kaj la Stana Lignohakisto ambaŭ skuis sian kapon ĉar ili ne sciis. Do ili sidiĝis sur la bordo kaj rigardis senespere la Birdotimigilon ĝis Cikonio alflugis, vidinte ilin, kaj haltis por ripozi ĉe la rando de la akvo.
“Kiuj vi estas kaj kien vi iras?” demandis la Cikonio.
“Mi estas Doroteo,” respondis la knabino, “kaj jen miaj amikoj, la Stana Lignohakisto kaj la Malkuraĝa Leono; kaj ni iras al la Smeralda Urbo.”
“Ne estas la ĝusta vojo,” diris la Cikonio, dum ŝi tordis sian longan kolon kaj akre rigardis la kuriozan grupon.
“Mi scias,” respondis Doroteo, “sed ni perdis la Birdotimigilon, kaj ni ne scias kiel rehavigi lin.”
“Kie li estas?” demandis la Cikonio.
“Tie, en la rivero,” respondis la knabino.
“Se li ne estus tiel granda kaj peza mi alportus lin por vi,” komentis la Cikonio.
“Li tute ne estas peza,” diris Doroteo, fervore, “ĉar li estas plenigita per pajlo; kaj se vi reportos lin al ni ni multege dankos vin senfine.”
“Nu, mi provos,” diris la Cikonio, “sed se mi trovos lin tro peza mi devos refaligi lin en la riveron.”
Do la granda birdo flugis en la aeron kaj trans la akvon ĝis ŝi atingis la lokon kie la Birdotimigilo estis fiksita sur sia stango. La Cikonio per siaj grandaj ungoj kaptis brakon de la Birdotimigilo kaj alte portis lin al la bordo, kie Doroteo kaj la Leono kaj la Stana Lignohakisto kaj Toto atendis.
Kiam la Birdotimigilo retrovis sin inter siaj amikoj li estis ĝojega kaj ĉirkaŭbrakumis ĉiujn, eĉ la Leonon kaj Toton; kaj dum ili marŝadis li kantis “Tol-de-ri-de-o!” ĉiupaŝe, tiom gaja li estis.
“Mi kredis ke mi devos resti en la rivero eterne,” li diris, “sed la afabla Cikonio savis min, kaj se mi ja akiros cerbon mi retrovos la Cikonion kaj rekompence faros ian komplezon por ŝi.”
“Ne necesas,” diris la Cikonio, kiu flugadis apud ili. “Mi ĉiam plezure helpas kiam estas danĝero. Sed mi devas foriri nun, ĉar miaj beboj atendas min en la nesto. Mi esperas ke vi trovos la Smeraldan Urbon kaj ke Oz helpos vin.”
“Dankon,” respondis Doroteo, kaj la afabla Cikonio flugis en la aeron kaj baldaŭ ne plu videblis.
Ili marŝadis aŭskultante la kantadon de la brilkoloraj birdoj kaj rigardante la belajn florojn kiuj nun tiom densiĝis ke ili tapiŝis la teron. Ili estis grandaj flavaj kaj blankaj kaj bluaj kaj purpuraj floroj, kaj ankaŭ grandaj grupoj de skarlataj papavoj, kiuj estis tiom brilkoloraj ke ili preskaŭ blindigis la okulojn de Doroteo.
“Belegaj!” la knabino krietis, spirante la spican odoron de la floroj.
“Verŝajne,” respondis la Birdotimigilo. “Kiam mi havos cerbon mi supozeble pli ŝatos ilin.”
“Se mi nur havus koron mi sendube amus ilin,” aldonis la Stana Lignohakisto.
“De ĉiam plaĉas al mi floroj,” diris la Leono; “ili aspektas tiel senhelpaj kaj malfortaj. Sed en la arbaro ne estas tiom brilaj floroj kiel ĉi tiuj.”
Ili nun atingis pli kaj pli da grandaj skarlataj papavoj, kaj malpli kaj malpli da aliaj floroj; kaj baldaŭ ili trovis sin meze de granda kampo da papavoj. Nu, oni bone scias ke kiam grupiĝis tiom granda kvanto da tiaj floroj ilia odoro estas sufiĉe potenca por dormigi ĉiun kiu enspiras ĝin, kaj se la dormanto ne portiĝas for de la odoro de la floroj li dormas senĉese por ĉiam. Sed Doroteo ne sciis tion, nek ŝi povis foriri de la grandaj ruĝaj floroj kiuj ĉie ĉirkaŭis ilin; do baldaŭ ŝiaj okuloj peziĝis kaj ŝi sentis bezonon sidiĝi por ripozi kaj por dormi.
Sed la Stana Lignohakisto ne permesis tion.
“Ni devos rapidi kaj reatingi la vojon el flavaj brikoj antaŭ ol noktiĝos,” li diris; kaj la Birdotimigilo konsentis kun li. Do ili plu marŝadis ĝis Doroteo ne plu povis stari. Ŝiaj okuloj fermiĝis malgraŭ ŝia volo kaj ŝi forgesis kie ŝi estas kaj falis surteren apud la papavoj, profunde dormante.
“Kion ni faru?” demandis la Stana Lignohakisto.
“Se ni lasos ŝin ĉi tie ŝi mortos,” diris la Leono. “La odoro de la floroj mortigas nin ĉiujn. Mi mem apenaŭ povas teni la okulojn malfermitaj kaj la hundo jam dormas.”
Estis vere; Toto jam falis apud sian mastrineton. Sed la Birdotimigilon kaj Stanan Ligno hakiston, ĉar ili ne konsistis el karno, ne ĝenis la odoro de la floroj.
“Rapide kuru,” diris la Birdotimigilo al la Leono, “kaj eliru ĉi tiun mortigan florkampon kiel eble plej baldaŭ. Ni kunportos la knabineton, sed se vi endormiĝos vi estas tro granda kaj ni ne povos porti vin.”
Do la Leono vigligis sin kaj antaŭensaltadis kiel eble plej rapide. Post momento li ne plu estis videbla.
“Ni uzu niajn manojn kiel seĝon, por porti ŝin,” diris la Birdotimigilo. Do ili levis Toton kaj metis la hundon sur la sinon de Doroteo, kaj post tio ili faris seĝon uzante siajn manojn kiel sidejon kaj siajn brakojn kiel seĝobrakojn kaj portis la dormantan knabinon tra la floroj.
Plu kaj plu ili marŝis, kaj ŝajnis ke la granda tapiŝo da mortigaj floroj ĉirkaŭ ili neniam finiĝos. Ili sekvis la kurbiĝon de la rivero, kaj fine trovis sian amikon la Leonon, profunde dormantan inter la papavoj. La floroj superfortis la grandan beston kaj, fine, li cedis, kaj falis ne tre for de la fino de la papavokampo, kie la dolĉa herbaro kuŝis en belaj verdaj kampoj antaŭ ili.
“Nenion ni povas fari por li,” diris la Stana Lignohakisto, malfeliĉe; “ĉar li estas tro multepeza, ni ne povos levi lin. Ni devos lasi lin ĉi tie eterne dormi, kaj eble li sonĝos ke li fine trovis kuraĝon.”
“Mi bedaŭras,” diris la Birdotimigilo. “La Leono estis tre agrabla kamarado malgraŭ sia malkuraĝo. Sed ni pluiru.”
Ili portis la dormantan knabinon al bela loko apud la rivero, sufiĉe for de la kampo da papavoj por ke ŝi ne plu spiru la venenon de la floroj, kaj tie ili kuŝigis ŝin delikate sur la molan herbaron kaj atendis ĝis la freŝa venteto vekos ŝin.
“Anwave lalve haire i mallello malde tesarion, sí,” eque i Corcurco, lan tarnes ar' i vende, “pan utúlielve amna ta háya ve i síre haitane ve.”
I Latúcen Ornendur hanquetúvane yá hlasses tumba yarra, ar quernes carya (ya léve lelya querendelínen), ar cennes i aia hravan tulle capila pá i salque tenna. Nánes, é, velca malda Hrambiue, ar i Ornendur sanne i hye é roiteáne ma, pan hlarurya caiteáne area ara carya ar antorya náne pantave láta, apantaila carcanet úvanime nelcion, lan carne hendurya calle ve pambat úreo. Lan mennes area, i Latúcen Ornendur cenne i norile pó i hravan enge nípa þinda palar-nyarrince, ar anahtai pennes hón, sintes i náne ulca í Hrambiue rícane qualta talle netya, alaraxea veo.
Etta i Ornendur ortane hyaldarya, ar lan i Hrambiue norne are, lintie hahyandes ar hócirnes i hravanwa cas poicave pulcoryallo, ar hye peltane to taluryanna ve luppo atta.
I palar-nyarrince, sí yá nánes léra cottoryallo, nuhtane inse; ar tairave tulila i Ornendurenna quentes, quínea nípa ómanen:
“A, hantanyel! Hantanye lye lange i erehtielye coivienya.”
“Ui maura atesta sa, holmo iquiryan,” hanquente i Ornendur. “Penin hón, istal, etta nanye ancimbaila i alyauvan illi i nai maura málo, equi tullua i ná rie nyarrince.”
“Rie nyarrince!” holtune i nípa celva, nice ruxa. “É, nanye Tári—i Tári ilye Palar-Nyarrincion!”
“A, é,” eque i Ornendur, cuvila.
“Etta acáriel velca carda, an verya, i rehtiénen coivienya,” napanne i Tári.
Talume nyarrincili ettuller, norile sir ta lintie ve titte telcuntar poller cole te, ar yá cennelte Tárinta, holtunelte:
“A, tárilma meletya, sávelme i qualtauvane lyé! Manen hritinyel uþe i velca Hrambiue?” Ilye cúvelte talle núra i pitya Tárin i amna tarnelte carintassen.
“Sina laltaula latúcen nér,” hanquentes, “qualtane i Hrambiue ar rehtane coivienya. Etta epsi moa ilye elden veuya se, ar lascare aiana mermerya.”
“Caruvalme!” holtuner ilye nyarrinci, ve tereve onyeli. Ar tá vinintelte ilye mentiennar, pan Ilwe eccuinuyéne lorieryallo, ar cenila ilye sine nyarrinci os inse, ánes alassea hu ar campes téra i comyo endenna. Ilwe illume méliéne roita nyarrinci yá máranes Hyarveastasse, ar quistanes i sa pene harnale.
Mal i Latúcen Ornendur ante i roa rancuryasse ar hampe se tunga, lan holtunes i nyarrincin, “Á entule! Á entule! Ilwe úva hyane le.”
Ó si i Nyarrincion Tári rasse carya nu salqueo umbollo ar maquente, numbea ómanen, “Nalye tanca i úvas nace me?”
“Úvan lave sén,” eque i Ornendur; “etta válde þorya.”
Min ar enta, i nyarrinci nantuller lenca, ar Ilwe úne hu ata, anahtai rinces uþe i Ornenduro rancullo, ar náciévanesses quíta únes ista mai i hye náne latucenda. Teldave analte nyarrincion mo quente.
“Ma ea aima ya polilme care,” maquentes, “na paitya lyen rehtien i Tárilmo coivie?”
“Alla ya nauyan,” hanquente i Ornendur; mal i Corcurco, ye ríciéne sana, mal úne pole pan carya náne þañquanta þardenen, quente lintie, “A, þá; ece len rehta málolma, i Úverya Rauro, ye ná lorna i lórelot-lóþosse.”
“Rauro!” holtune i pitya Tári. “A, quannave ai matuvas ilye me.”
“A, ui,” etequente i Corcurco; “sina Rauro ná úverya.”
“Ma nanwave?” maquente i Nyarrince.
“Inse quetis talle,” hanquente i Corcurco, “ar allume é hyanuvas mo ye ná málolma. Qui alyauvalye me rehta se, vestanye i mahtauvas ilye elde naþimáve.”
“Lai mai,” eque i Tári, “sataryalmel. Mal mana caruvalme?”
“Ma ear line sine nyarrinci i estar lye Tári ar áþear lascare lye?”
“A, ná; ear húme,” hanquentes.
“Tá á yale ilye té tule sinna éya cárima, ar á ilya tulya þermo anda nihta.”
I Tári querne i nyarrincin i veuner se ar canyane ten mene ú-pusto ar ócome ilye lierya. Éya hlasselte canwaryar, hónornelte ilya mentienna ta lintie ve cárima.
“Sí,” eque i Corcurco i Latúcen Ornenduren, “moa lyen mene tane aldannar ara i síre ar care raxa ya coluva i Rauro.”
Epetai i Ornendur menne ú-pusto i aldannar ar yesente móta; ar rongo fintane norolle i aldaron lenquellon, yallon auhahyandes ilye lassi ar olbar. Tancesses uo toine taxelínen ar carnes quermar canta þenne nihtallon alta alda-pulco. Tande lintie ar talle mai mótanes i yá i nyarrinci yesenter anya i raxa náne aqua ferina ten.
Tullelte illo, ar nánelte húme: hoe nyarrincili ar pitye nyarrincili ar endea hoasseo nyarrincili; ar ilya tulyane þermo nihta mi antorya. Os silume Valanna eccuinune anda lorieryallo ar apantane hendurya. Nánes lai aitaina tuvien inse caitaila i salquesse, ó nyarrinci húme ostarile ar tirile se numbeáve. Mal i Corcurco nyarne sen os ilqua, quernes i orhalda níca Nyarrincinna, ar eques:
“Á lave nin síta elyen meletyanta, i Tári.”
Valanna cascúve lungave ar i Tári carne cungorda, epta olanes naþima ó i nette.
I Corcurco ar i Ornendur sí yesenter tace i nyarrinci i raxasse, yuhtaile i hempar yai tuliénelte. Nuntette hempo mente min os ilya nyarrincio lango ar i etwa mente i raxasse. Aþahanye i raxa náne tuxainellume hoa epe ilya i nyarrincion ye tucúvaner sa; mal yá ilye nyarrinci coltaine lattastanen, pollelte tuce sa aþcare. Éta ence i Corcurquen ar i Latúcen Ornenduren hare sasse, ar aie pitye roccontar lintie luncer te i nómenna yasse i Rauro caine lorna.
Apa laca urda móle, pan i Rauro náne lungo, mahtanelte ñete se ama to i raxa. Tá i Tári rongaila canyane lierya patue, pan þoronyes i qui i nyarrinci reþúvaner imbe i lórelóti acca anda san inte yú lorúvaner.
Minyave i pitye veor, anahtai nánelte line, hraie poller rume i lungave colonda norolle; mal i Ornendur ar i Corcurco yúyu nirner tellesse, ar mennelte arya. Ron peltanelte i Rauro i lórelot-lóþollo i laice palarinnar, yasse ence sen nefe i lisse, virya vista ata, minome i lottion hloima niþile.
Valanna tulle omene te ar hantane i pitye nyarrinci laucave pá i rehtie menendilyo quelmello. Óliénes talle tyasila i alta Rauro i alaranyes i rehtiéner hye.
Tá únunter i nyarrinci i raxallo ar vinintelte oa ter i salque mardar. I Nyarrincion Tári náne i telda ye oante.
“Qui ailume maural me ata,” eques, “á ettule mina palar ar holtue, ar elme hlaruvar lye ar tuluvar na alya lye. Namárie!”
“Namárie!” ilye hanquentelte, ar i Tári hónorne, lan Valanna hampe Ilwe tulcave itan úne ece hyen nore cata se ar þosta se.
Apa si harunelte ar' i Rauro mennai eccuinúvanes; ar i Corcurco tulyane Valannan yáveli area aldallo, yai mantes ve ahtumatya.::
“We cannot be far from the road of yellow brick, now,” remarked the Scarecrow, as he stood beside the girl, “for we have come nearly as far as the river carried us away.”
The Tin Woodman was about to reply when he heard a low growl, and turning his head (which worked beautifully on hinges) he saw a strange beast come bounding over the grass toward them. It was, indeed, a great yellow Wildcat, and the Woodman thought it must be chasing something, for its ears were lying close to its head and its mouth was wide open, showing two rows of ugly teeth, while its red eyes glowed like balls of fire. As it came nearer the Tin Woodman saw that running before the beast was a little gray field mouse, and although he had no heart he knew it was wrong for the Wildcat to try to kill such a pretty, harmless creature.
So the Woodman raised his axe, and as the Wildcat ran by he gave it a quick blow that cut the beast’s head clean off from its body, and it rolled over at his feet in two pieces.
The field mouse, now that it was freed from its enemy, stopped short; and coming slowly up to the Woodman it said, in a squeaky little voice:
“Oh, thank you! Thank you ever so much for saving my life.”
“Don’t speak of it, I beg of you,” replied the Woodman. “I have no heart, you know, so I am careful to help all those who may need a friend, even if it happens to be only a mouse.”
“Only a mouse!” cried the little animal, indignantly. “Why, I am a Queen—the Queen of all the Field Mice!”
“Oh, indeed,” said the Woodman, making a bow.
“Therefore you have done a great deed, as well as a brave one, in saving my life,” added the Queen.
At that moment several mice were seen running up as fast as their little legs could carry them, and when they saw their Queen they exclaimed:
“Oh, your Majesty, we thought you would be killed! How did you manage to escape the great Wildcat?” They all bowed so low to the little Queen that they almost stood upon their heads.
“This funny tin man,” she answered, “killed the Wildcat and saved my life. So hereafter you must all serve him, and obey his slightest wish.”
“We will!” cried all the mice, in a shrill chorus. And then they scampered in all directions, for Toto had awakened from his sleep, and seeing all these mice around him he gave one bark of delight and jumped right into the middle of the group. Toto had always loved to chase mice when he lived in Kansas, and he saw no harm in it.
But the Tin Woodman caught the dog in his arms and held him tight, while he called to the mice, “Come back! Come back! Toto shall not hurt you.”
At this the Queen of the Mice stuck her head out from underneath a clump of grass and asked, in a timid voice, “Are you sure he will not bite us?”
“I will not let him,” said the Woodman; “so do not be afraid.”
One by one the mice came creeping back, and Toto did not bark again, although he tried to get out of the Woodman’s arms, and would have bitten him had he not known very well he was made of tin. Finally one of the biggest mice spoke.
“Is there anything we can do,” it asked, “to repay you for saving the life of our Queen?”
“Nothing that I know of,” answered the Woodman; but the Scarecrow, who had been trying to think, but could not because his head was stuffed with straw, said, quickly, “Oh, yes; you can save our friend, the Cowardly Lion, who is asleep in the poppy bed.”
“A Lion!” cried the little Queen. “Why, he would eat us all up.”
“Oh, no,” declared the Scarecrow; “this Lion is a coward.”
“Really?” asked the Mouse.
“He says so himself,” answered the Scarecrow, “and he would never hurt anyone who is our friend. If you will help us to save him I promise that he shall treat you all with kindness.”
“Very well,” said the Queen, “we trust you. But what shall we do?”
“Are there many of these mice which call you Queen and are willing to obey you?”
“Oh, yes; there are thousands,” she replied.
“Then send for them all to come here as soon as possible, and let each one bring a long piece of string.”
The Queen turned to the mice that attended her and told them to go at once and get all her people. As soon as they heard her orders they ran away in every direction as fast as possible.
“Now,” said the Scarecrow to the Tin Woodman, “you must go to those trees by the riverside and make a truck that will carry the Lion.”
So the Woodman went at once to the trees and began to work; and he soon made a truck out of the limbs of trees, from which he chopped away all the leaves and branches. He fastened it together with wooden pegs and made the four wheels out of short pieces of a big tree trunk. So fast and so well did he work that by the time the mice began to arrive the truck was all ready for them.
They came from all directions, and there were thousands of them: big mice and little mice and middle-sized mice; and each one brought a piece of string in his mouth. It was about this time that Dorothy woke from her long sleep and opened her eyes. She was greatly astonished to find herself lying upon the grass, with thousands of mice standing around and looking at her timidly. But the Scarecrow told her about everything, and turning to the dignified little Mouse, he said:
“Permit me to introduce to you her Majesty, the Queen.”
Dorothy nodded gravely and the Queen made a curtsy, after which she became quite friendly with the little girl.
The Scarecrow and the Woodman now began to fasten the mice to the truck, using the strings they had brought. One end of a string was tied around the neck of each mouse and the other end to the truck. Of course the truck was a thousand times bigger than any of the mice who were to draw it; but when all the mice had been harnessed, they were able to pull it quite easily. Even the Scarecrow and the Tin Woodman could sit on it, and were drawn swiftly by their queer little horses to the place where the Lion lay asleep.
After a great deal of hard work, for the Lion was heavy, they managed to get him up on the truck. Then the Queen hurriedly gave her people the order to start, for she feared if the mice stayed among the poppies too long they also would fall asleep.
At first the little creatures, many though they were, could hardly stir the heavily loaded truck; but the Woodman and the Scarecrow both pushed from behind, and they got along better. Soon they rolled the Lion out of the poppy bed to the green fields, where he could breathe the sweet, fresh air again, instead of the poisonous scent of the flowers.
Dorothy came to meet them and thanked the little mice warmly for saving her companion from death. She had grown so fond of the big Lion she was glad he had been rescued.
Then the mice were unharnessed from the truck and scampered away through the grass to their homes. The Queen of the Mice was the last to leave.
“If ever you need us again,” she said, “come out into the field and call, and we shall hear you and come to your assistance. Good-bye!”
“Good-bye!” they all answered, and away the Queen ran, while Dorothy held Toto tightly lest he should run after her and frighten her.
After this they sat down beside the Lion until he should awaken; and the Scarecrow brought Dorothy some fruit from a tree near by, which she ate for her dinner.
[Esperanto]
“Ni ne povas esti tre for de la vojo el flavaj brikoj, nun,” komentis la Birdotimigilo, dum li staris apud la knabino, “ĉar ni jam marŝis preskaŭ tiom kiom forportis nin la rivero.”
La Stana Lignohakisto estis tuj respondonta kiam li ekaŭdis malaltan muĝon, kaj turninte sian kapon (kiu bonege turniĝis per ĉarniroj) li vidis strangan beston saltadi trans la herbaron al ili. Ĝi estis, efektive, granda flava Linko, kaj la Stana Lignohakisto opiniis ke ĝi nepre ĉasas ion, ĉar ĝiaj oreloj kuŝis proksime al la kapo kaj ĝia buŝo estis larĝe malfermita, tiel ke vidiĝis du vicoj de malbelaj dentoj, dum ĝiaj ruĝaj okuloj ardis kiel fajrogloboj. Kiam ĝi pliproksimiĝis la Stana Lignohakisto vidis kuranta antaŭ la besto malgrandan grizan kampomuson, kaj kvankam li ne havis koron li sciis ke estas maljuste ke la Linko strebas mortigi tian belan, sendanĝeran besteton.
Do la Hakisto levis sian hakilon kaj dum la Linko preterkuris li rapide batis tiel ke la kapo de la besto plene apartiĝis de sia korpo, kaj ĝi ruliĝis en du pecoj ĉe liaj piedoj.
La kampomuso, nun libera de sia malamiko, ekhaltis; kaj malrapide venante al la Hakisto ĝi diris, per alta voĉeto:
“Ho, dankon! Grandegan dankon, ĉar vi savis mian vivon.”
“Ne menciu ĝin, mi petas,” respondis la Hakisto, “Sciu ke mi ne havas koron, do mi zorgas helpi ĉiun kiu bezonas amikon, eĉ kiam ĝi estas nur muso.”
“Nur muso!” kriis la besteto, indigne; “mi ja estas Reĝino--la Reĝino de ĉiuj kampomusoj!”
“Ĉu vere?” diris la Hakisto, klinante sin riverence.
“Sekve vi tre bone agis, kaj ne nur kuraĝe, savante mian vivon,” diris la Reĝino.
Tiumomente pluraj musoj vidiĝis alkurante tiel rapide kiel permesis iliaj kruretoj, kaj kiam ili vidis la Reĝinon ili kriis:
“Ho, via Moŝtino, ni kredis ke vi estos mortigita! Kiel vi sukcesis eskapi de la granda Linko?” kaj ĉiuj klinis sin tiom malalten antaŭ la Reĝineto ke ili preskaŭ surkapiĝis.
“Ĉi tiu kurioza stanulo,” ŝi respondis, “mortigis la Linkon kaj savis mian vivon. Do ekde nun vi ĉiuj devas servi lin, kaj obeu eĉ lian plej malgrandan deziron.”
“Jes!” kriis ĉiuj musoj, per akra ĥoro. Kaj post tio ili diskuris ĉiudirekten, ĉar Toto estis vekiĝinta el sia dormo, kaj vidante tiom da tiuj musoj ĉirkaŭ si li ekbojis ĝoje kaj saltis inter la grupon. Toto ĉiam amis ĉasi musojn kiam li loĝis en Kansas, kaj li ne opiniis tion malbona ago.
Sed la Stana Lignohakisto kaptis la hundon per siaj brakoj kaj firme tenis lin, dum li kriis al la musoj: “Revenu! revenu! Toto ne damaĝos vin.”
Aŭdinte tion la Reĝino de la Musoj etendis sian kapon de malanta herbaĵaro kaj demandis, per timema voĉo, “Ĉu vi certas ke li ne mordos nin?”
“Mi ne permesos tion,” diris la Hakisto; “do ne timu.”
Unu post la alia la musoj revenis, kaj Toto ne bojis denove, kvankam li strebis salti de la brakoj de la Hakisto kaj mordus lin se li ne bone scius ke li konsistas el stano. Fine unu el la plej grandaj musoj parolis.
“Ĉu ion ni povos fari,” ĝi demandis, “por repagi vin ĉar vi savis la vivon de nia Reĝino?”
“Mi kredas ke ne,” respondis la Hakisto; sed la Birdotimigilo, kiu strebis pensi sed ne povis ĉar lia kapo estis plena de pajlo, diris rapide, “Jes; vi povas savi nian amikon la Malkuraĝan Leonon dormantan inter la papavoj.”
“Leonon!” kriis la Reĝineto. “Sed, li manĝus nin ĉiujn!”
“Ne,” deklaris la Birdotimigilo, “ĉi tiu Leono estas malkuraĝa.”
“Ĉu vere?” demandis la Muso.
“Li mem agnoskas tion,” respondis la Birdotimigilo, “kaj neniam li damaĝus personon kiu estas nia amiko. Se vi helpos nin savi lin mi promesas ke li tre amike traktos vin.”
“Bone,” diris la Reĝino, “ni fidos vin. Sed kion ni faru?”
“Ĉu multaj musoj nomas vin Reĝino kaj pretas obei vin?”
“Ho jes; miloj,” ŝi respondis.
“Do ordonu ke ĉiuj venu ĉi tien kiel eble plej baldaŭ, kaj ĉiu kunportu pecon de ŝnuro.”
La Reĝino turnis sin al la musoj kiuj servas ŝin kaj ordonis ke ili tuj foriru kaj venigu la tutan popolon. Tuj kiam ili aŭdis ŝian ordonon ili diskuris ĉiudirekten kiel eble plej rapide.
“Nun,” diris la Birdotimigilo al la Stana Lignohakisto, “iru al tiuj arboj apud la rivero kaj faru ĉareton por porti la Leonon.”
Do la Hakisto tuj iris al la arboj kaj komencis labori; kaj baldaŭ li faris ĉareton el la membroj de la arboj, de kiuj li forhakis la foliojn kaj branĉojn. Li kunfiksis ĝin per lignaj kejloj kaj faris la kvar radojn el mallongaj pecoj de granda arbotrunko. Tiom rapide kaj bone li laboris ke kiam la musoj komencis alveni la ĉareto jam estis tute preta por ili.
Ili venis el ĉiuj direktoj, kaj estis miloj da ili: grandaj musoj kaj malgrandaj musoj kaj mezgrandaj musoj; kaj ĉiu portis pecon de ŝnuro en la buŝo. Proksimume tiam Doroteo vekiĝis el sia longa dormo kaj malfermis siajn okulojn. Ŝin multe mirigis trovi sin kuŝanta sur la herbaro kun miloj da musoj ĉirkaŭstarantaj kaj timete rigardantaj ŝin. Sed la Birdotimigilo informis ŝin pri ĉio, kaj turninte sin al la digna Museto, li diris,
“Permesu ke mi konigu al vi ŝian Moŝtinon, la Reĝino.”
Doroteo klinetis sian kapon solene kaj la Reĝino riverencis, kaj post tio ŝi fariĝis tre amikema kun la knabineto.
La Birdotimigilo kaj la Hakisto nun komencis ligi la musojn al la ĉaro, uzante la ŝnuretojn kiujn ili estis alportintaj. Unu finaĵo de ĉiu ŝnureto estis ligita ĉirkaŭ la kolon de ĉiu muso kaj la alia fino al la ĉareto. Kompreneble la ĉareto estis miloble pli granda ol iu el la musoj tirontaj ĝin; sed kiam ĉiuj musoj estis alligitaj ili povis tre facile tiri ĝin. Eĉ la Birdotimigilo kaj la Stana Lignohakisto povis sidi sur ĝi, kaj ili estis rapide tirataj de siaj strangaj ĉevaletoj al la loko kie la Leono kuŝis dormante.
Post multa tre malfacila laboro, ĉar la Leono multe pezis, ili sukcesis tiri lin sur la ĉareton. Post tio la Reĝino ordonis ke ŝia popolo komencu, ĉar ŝi timis ke se la musoj restos tro longe inter la papavoj ankaŭ ili ekdormos.
Unue la bestetoj, kvankam multaj, apenaŭ povis moveti la peze ŝarĝitan ĉareton; sed la Hakisto kaj la Birdotimigilo ambaŭ puŝis de malantaŭe, kaj ili pli bone sukcesis. Baldaŭ ili finrulis la Leonon el inter la papavoj sur la verdajn kampojn, kie li povis denove spiri la dolĉan, freŝan aeron, anstataŭ la venenan odoron de la floroj.
Doroteo venis renkonte al ili kaj elkore dankis la musetojn ĉar ili savis de morto ŝian akompananton. Ŝi jam multe amis la grandan Leonon kaj ŝi ĝojis pro lia saviĝo.
Post tio la musoj estis malligitaj de la ĉareto kaj forkuris tra la herbaron al siaj hejmoj. La Reĝino de la Musoj foriris la plej lasta.
“Se iam vi denove bezonos nin,” ŝi diris, “venu en la kampon kaj voku, kaj ni aŭdos vin kaj venos helpi vin. Adiaŭ!”
“Adiaŭ!” ĉiuj respondis, kaj la Reĝino forkuris, dum Doroteo firme tenis Toton por ke li ne postkuru kaj timigu ŝin.
Post tio ili sidiĝis apud la Leono atendante lian vekiĝon; kaj la Birdotimigilo portis al Doroteo fruktojn el apuda arbo, kaj ŝi manĝis ilin.
Enge lúmeli mennai i Úverya Rauro eccuinune, pan cainiénes imbe i lórelóti ter anda lúme, nefila qualmea niþilenta; mal yá apantanes hendurya ar peltanes au i raxanna, nánes lai alassea tuvien inse hinna coina.
“Nornen ta lintie ve pollen,” eques, haruila ar hacila, “mal i lotti náner acca turwa nin. Manen ahaitanielden?”
Tá nyarnelte sen pá i palar-nyarrinci, ar yanen failave erehtielte se fíriello; ar i Úverya Rauro lande, ar eque:
“Illume asávien i imni lai alta ar rúcima; aimanen talle níce engwi ve lotti amna qualtaner ni, ar talle pitye celvar ve nyarrinci erehtier coivienya. San aia ilu ná! Mal, málor, mana caruvalve sí?”
“Moa ven lelelya ener mennai tuvilme i malle malde tesarion ata,” eque Valanna, “ar tá polilve hilya Laimarilinonna.”
I Rauro náne aqua ceutaina, ar felle lio ve inse ata, san ilye yesentelte i lendanna, lange alassie i vantanen ter i maxa, virya salque; ar láne anda tenna ananyelte i malle malde tesarion ar quernelte ata Laimarilinonna yasse i Túra Óþ marne.
I malle náne palwa ar mai-vaina, sí, ar i restasse os te náne vanima, tall' en i ranyari alaranyer loien i taure palan lemba, ar os sa i line raxi yai oméniénelte lumbe huineryassen. Ata pollelte cene hahtali ampanine ar' i malle; mal sinar coller laica quilma, ar yá tullelte níca mardenna, mi ya cemendur nemba marne, ya arye colle laica quilma. Vananyelte síti mardeli ter i apárile, ar umallume lie tuller i fennannar ar tirner ten vequi tyásiévanelte maquete maquettali; mal alquen tulle are te yola quente ten, pan lai þoronyelte i velca Rauro. Ilye lie coller hampeli mirya laimaril-laica quileo ar coller tildie carpi ve tanar i Naucoron.
“Si é ná i Nóre Óþua,” eque Valanna, “ar tancave ménalve area ara Laimarilinon.”
“Náto,” hanquente i Corcurco. “Ilqua ná laica sinome, lan i Naucoron nóresse luine ná i armelin quile. Mal i lie uir neme ta nilde ve i Naucor, ar þórean i loitauvalve tuve nóme na sere lómesse.”
“Nai tyasuvan mate ma hequa yáve,” eque i vende, “ar nanye tanca i Ilwe ná amna saicelea. Álve hauta i neuna mardesse ar quete i lien.”
Epta, yá tullelte mai-hoasseo pelescoasse, Valanna patane verya tenna i fenna ar tambane.
Nís apantane sa rie faren palda na ettire, ar eque, “Mana yestal, onwe, ar maro ná tana velca Rauro olye?”
“Yestalme sere ter i lóme olye, qui aþuvalye men,” hanquente Valanna; “ar i Rauro ná málonya ar menendil, ar úva hyane lye airo.”
“Ma nás numahta?” maquente i nís, lan apantanes i fenna nit ampalda.
“A, ná,” eque i vende, “ar arye nás velca úverya. Þoryuvas elyen ambe epe þórealye issen.”
“Mai,” eque i nís, apa úvie so ar cáriéla enta tihte i Rauron, “itas lertalde mitta, ar antauvan len ma ahtumat ar nóme na lore.”
Epta ilye mittanelte i mar, yasse enger, ó i nís, onna atta ar nér. I nér hyániéne telco, ar caiteáne to i aurecaima neltesse. Nemilte lai aitaine ló cenie talle aia otornie, ar lan i nís cárane feryaila i paluhta i nér maquente:
“Manna lélealde?”
“Laimarilinonna,” eque Valanna, “itan cene i Túra Óþ.”
“A, é!” holtune i nér. “Ma nalye tanca i Óþ cenuva lye?”
“Maro ú?” hanquentes.
“É, quetir i allume lavis mon tule sinanwieryanna. Anaien Laimarilinonesse line lúvi, ar nás vanima ar elmendea nóme; mal allume alávie nin cene i Túra Óþ, yola istan os aiana coirea quén ye ecénie se.”
“Ma allume etelelyas?” maquente i Corcurco.
“Allume. Haris ré pó ré i Túriondyo velca Tarhanwa Þambesse, ar éta tanar i veuyar se uir cene se antallo antanna.”
“Isse ve mana?” maquente i vende.
“Ta ná hrainyare,” eque i nér sánula. “Cenil, Óþ ná Túra Istyar, ar polis apanta ilya canta ya yestas. San i mo quete i vealtas aiwe; ar mo quete i vealtas andamunda; ar mo quete i vealtas miue. Hyanain nemis lelya elda, hya nermi, hya ve hyana canta ya fasta se. Mal man i nanwa Óþ ná, yá nás véra cantaryasse, alla coirea quén ista nyare.”
“Ta ná anaia,” eque Valanna, “mal moa elmen rice, aite lénen, cene se, hyaqui cáriévalme lendalma meter alla.”
“Maro merilde cene i rúcima Óþ?” maquente i nér.
“Yestan sé anta nin sanar,” eque i Corcurco mína.
“A, é ece Óþen care ta faren aþcare,” etequente i nér. “Samis amba sanar pella ya mauras.”
“Ar inye yesta i antas nin hón,” eque i Latúcen Ornendur.
“Ta lauva tarasta se,” cacarrane i nér, “pan Óþ same úme homion, ilye hoassion ar cantaron.”
“Ar inye yesta i antas nin verie,” eque i Úverya Rauro.
“Óþ hepe alta tambe quanta veriénen Tarhanwa Þamberyasse,” eque i nér, “ya utúpies maltaina paldanen, na tape sa orulya. Alaryuvas anta lyen ma.”
“Ar inye yesta i nanwentassen Hyarveastanna,” eque Valanna.
“Masse ná Hyarveasta?” maquente i nér aitaina.
“Uinye ista,” hanquente Valanna nairea, “mal nás mélamarinya, ar nanye tanca i sá nanome.”
“Antulumaite. Mai, Óþ pole care aima; san quistan i túvas Hyarveasta lyen. Mal minya é ñetil cene se, ar ta nauva urda rincuma; pan i Túra Istyar ui tyase cene aiquen, ar senyave samis véra lérya. Mal mana yesta ITYE?” cacarranes, quetila Ilwen. Ilwe rie quequerne pimperya; pan, náto, únes pole pahta.
I nís sí holtune ten í ahtumat náne férima, epetai ócomnelte os i paluhta ar Valanna mante matsa mulesse ar vene quirna-ohtion ar vene matsa fána masso, ar matterya fasteáne se. I Rauro níce mante i mulesse, mal úne tyase sa, quetila i sa náne carina porinen ar pore ná matta roccoin, ú rauroin. I Corcurco ar i Latúcen Ornendur manter alla quanno. Ilwe mante nit ilqua, ar alaranye ñete mára ahtumat ata.
I nís sí áne Valannan caima na lore, ar Ilwe cainune ara se, lan i Rauro tirne i þamberyo fenna itan uiúvaner peresta se. I Corcurco ar i Latúcen Ornendur tarner neltesse ar quilinder ter quanna lóme, anahtai aþahanye únette pole lore.
Neuna amauresse, éya Anar óreáne, patunelte meneltasse, ar ron cennelte vanima laica silie menelesse térave pó te.
“Ta é ná Laimarilinon,” eque Valanna.
Lan patanelte ener, i laica alcar olane calima en ancalima, ar nemne i teldave analéleánelte i lendielto tel. Mal apárile tulle nó tullelte i velca rambanna ya oscainer i Osto. Nánes tára ar tiuca ar calima laica quileo.
Opo te, ar teldesse i malleo malde tesarion, enge alta andon, aqua hristaxea laimarillínen yai alancer talle árinen i alcarinta caldomyane éta i embaina hendu i Corcurcuva.
Enge indyel ar' i andon, ar Valanna nirne i pirin ar hlasse telperin cilintie imissello. Tá i alta andon lenca querne láta, ar ilye termennelte ar túvelte inte ná halla rondo-þambesse, yave rambar tinner únótime laimarillínen.
Opo te tarne nerince ó amna imya hoasse ve i Naucor. Colles aqua laica, caryallo talunta, ar éta helmarya náne laiquince raiteo. Permeryasse enge hoa laica colca.
Yá cennes Valanna ar sataryar, i nér maquente, “Mana mínealde i Laimarilinonesse?”
“Elme utúlier sinna na cene i Túra Óþ,” eque Valanna.
I nér náne talle aitaina ló sina hanquenta i harunes na sanasta.
“Hrimi loaron avánier lúmello yá aiquen íquiryanie nin cenie Óþ,” eques, quaþila carya lai aitaina. “Nás turwa ar rúcima, ar qui túlalde ó cumna hya auca mínasta na tarasta i Túra Istyaro saile sanastar, nai nauvas ruxa ar nancaruvas ilye elde þenwasse.”
“Mal lás auca mínasta, yula cumna,” hanquente i Corcurco; “nás valdea. Ar equétier mén i Óþ ná mane Istyar.”
“Taite nás,” eque i laica nér, “ar cunyas Laimarilinon ñóla ar mára. Mal ten i lár óripante, hya i analelyar se pan nalte céþule, nás anarúcima, ar nótimar ummanan everyanier cesta cene antarya. Nanye i Varno i Andondion, ar pan canilde cene i Túra Óþ, moa nin tulya le Túriondyanna. Mal minyave moa len vaimata i hencalcar.”
“Maro?” maquente Valanna.
“Pan qui uilye cole hencalcat, san i Laimarilinóno calima alcar lomyauva lye. Moa éta tanain i marner i Ostosse cole hencalcat lómesse ar auresse. Ilye tai nár tulcave holme, pan Óþ san canyane sa yá minya ampanane i Osto, ar inye same i rea latil ya caruva láte tai.”
Apantanes i alta colca, ar Valanna cenne i sa quanta hencalcainen ilya hoasseo ar canto. Ilye tai camyaner laica calca. I Varno i Andondion túve attie ya poica cantúvane Valanna ar sestane tu pá hendurya. Enger laureat lattu tacinu se tu yat lante os caryo catta, yasse nánette holmu uo níca latilmen ya enge mentesse limilo ya i Varno i Andondion colle os langorya. Yá nánette to se, Valanna úne pole haita tu equi yestaniénes, mal aþahanye únes yesta í Laimarilinóno alcar carúvane se lomba, epetai eques alla.
Tá i laica nér cantane hencalcar i Corcurquen, i Latúcen Ornenduren, i Rauron, éta níca Ilwen; ar illi náner tulcave holma i latilmen.
Tá i Varno i Andondion vaimatane véra hencalcaryar ar quente ten i nás ferya na tulya te i Túriondenna. Lempes alta laurea latil ampallo i rambasse, apantanes enta ando, ar ilye hilyanelte se ter i ando mina i Laimarilinóno maller.::
It was some time before the Cowardly Lion awakened, for he had lain among the poppies a long while, breathing in their deadly fragrance; but when he did open his eyes and roll off the truck he was very glad to find himself still alive.
“I ran as fast as I could,” he said, sitting down and yawning, “but the flowers were too strong for me. How did you get me out?”
Then they told him of the field mice, and how they had generously saved him from death; and the Cowardly Lion laughed, and said:
“I have always thought myself very big and terrible; yet such little things as flowers came near to killing me, and such small animals as mice have saved my life. How strange it all is! But, comrades, what shall we do now?”
“We must journey on until we find the road of yellow brick again,” said Dorothy, “and then we can keep on to the Emerald City.”
So, the Lion being fully refreshed, and feeling quite himself again, they all started upon the journey, greatly enjoying the walk through the soft, fresh grass; and it was not long before they reached the road of yellow brick and turned again toward the Emerald City where the Great Oz dwelt.
The road was smooth and well paved, now, and the country about was beautiful, so that the travelers rejoiced in leaving the forest far behind, and with it the many dangers they had met in its gloomy shades. Once more they could see fences built beside the road; but these were painted green, and when they came to a small house, in which a farmer evidently lived, that also was painted green. They passed by several of these houses during the afternoon, and sometimes people came to the doors and looked at them as if they would like to ask questions; but no one came near them nor spoke to them because of the great Lion, of which they were very much afraid. The people were all dressed in clothing of a lovely emerald-green color and wore peaked hats like those of the Munchkins.
“This must be the Land of Oz,” said Dorothy, “and we are surely getting near the Emerald City.”
“Yes,” answered the Scarecrow. “Everything is green here, while in the country of the Munchkins blue was the favorite color. But the people do not seem to be as friendly as the Munchkins, and I’m afraid we shall be unable to find a place to pass the night.”
“I should like something to eat besides fruit,” said the girl, “and I’m sure Toto is nearly starved. Let us stop at the next house and talk to the people.”
So, when they came to a good-sized farmhouse, Dorothy walked boldly up to the door and knocked.
A woman opened it just far enough to look out, and said, “What do you want, child, and why is that great Lion with you?”
“We wish to pass the night with you, if you will allow us,” answered Dorothy; “and the Lion is my friend and comrade, and would not hurt you for the world.”
“Is he tame?” asked the woman, opening the door a little wider.
“Oh, yes,” said the girl, “and he is a great coward, too. He will be more afraid of you than you are of him.”
“Well,” said the woman, after thinking it over and taking another peep at the Lion, “if that is the case you may come in, and I will give you some supper and a place to sleep.”
So they all entered the house, where there were, besides the woman, two children and a man. The man had hurt his leg, and was lying on the couch in a corner. They seemed greatly surprised to see so strange a company, and while the woman was busy laying the table the man asked:
“Where are you all going?”
“To the Emerald City,” said Dorothy, “to see the Great Oz.”
“Oh, indeed!” exclaimed the man. “Are you sure that Oz will see you?”
“Why not?” she replied.
“Why, it is said that he never lets anyone come into his presence. I have been to the Emerald City many times, and it is a beautiful and wonderful place; but I have never been permitted to see the Great Oz, nor do I know of any living person who has seen him.”
“Does he never go out?” asked the Scarecrow.
“Never. He sits day after day in the great Throne Room of his Palace, and even those who wait upon him do not see him face to face.”
“What is he like?” asked the girl.
“That is hard to tell,” said the man thoughtfully. “You see, Oz is a Great Wizard, and can take on any form he wishes. So that some say he looks like a bird; and some say he looks like an elephant; and some say he looks like a cat. To others he appears as a beautiful fairy, or a brownie, or in any other form that pleases him. But who the real Oz is, when he is in his own form, no living person can tell.”
“That is very strange,” said Dorothy, “but we must try, in some way, to see him, or we shall have made our journey for nothing.”
“Why do you wish to see the terrible Oz?” asked the man.
“I want him to give me some brains,” said the Scarecrow eagerly.
“Oh, Oz could do that easily enough,” declared the man. “He has more brains than he needs.”
“And I want him to give me a heart,” said the Tin Woodman.
“That will not trouble him,” continued the man, “for Oz has a large collection of hearts, of all sizes and shapes.”
“And I want him to give me courage,” said the Cowardly Lion.
“Oz keeps a great pot of courage in his Throne Room,” said the man, “which he has covered with a golden plate, to keep it from running over. He will be glad to give you some.”
“And I want him to send me back to Kansas,” said Dorothy.
“Where is Kansas?” asked the man, with surprise.
“I don’t know,” replied Dorothy sorrowfully, “but it is my home, and I’m sure it’s somewhere.”
“Very likely. Well, Oz can do anything; so I suppose he will find Kansas for you. But first you must get to see him, and that will be a hard task; for the Great Wizard does not like to see anyone, and he usually has his own way. But what do YOU want?” he continued, speaking to Toto. Toto only wagged his tail; for, strange to say, he could not speak.
The woman now called to them that supper was ready, so they gathered around the table and Dorothy ate some delicious porridge and a dish of scrambled eggs and a plate of nice white bread, and enjoyed her meal. The Lion ate some of the porridge, but did not care for it, saying it was made from oats and oats were food for horses, not for lions. The Scarecrow and the Tin Woodman ate nothing at all. Toto ate a little of everything, and was glad to get a good supper again.
The woman now gave Dorothy a bed to sleep in, and Toto lay down beside her, while the Lion guarded the door of her room so she might not be disturbed. The Scarecrow and the Tin Woodman stood up in a corner and kept quiet all night, although of course they could not sleep.
The next morning, as soon as the sun was up, they started on their way, and soon saw a beautiful green glow in the sky just before them.
“That must be the Emerald City,” said Dorothy.
As they walked on, the green glow became brighter and brighter, and it seemed that at last they were nearing the end of their travels. Yet it was afternoon before they came to the great wall that surrounded the City. It was high and thick and of a bright green color.
In front of them, and at the end of the road of yellow brick, was a big gate, all studded with emeralds that glittered so in the sun that even the painted eyes of the Scarecrow were dazzled by their brilliancy.
There was a bell beside the gate, and Dorothy pushed the button and heard a silvery tinkle sound within. Then the big gate swung slowly open, and they all passed through and found themselves in a high arched room, the walls of which glistened with countless emeralds.
Before them stood a little man about the same size as the Munchkins. He was clothed all in green, from his head to his feet, and even his skin was of a greenish tint. At his side was a large green box.
When he saw Dorothy and her companions the man asked, “What do you wish in the Emerald City?”
“We came here to see the Great Oz,” said Dorothy.
The man was so surprised at this answer that he sat down to think it over.
“It has been many years since anyone asked me to see Oz,” he said, shaking his head in perplexity. “He is powerful and terrible, and if you come on an idle or foolish errand to bother the wise reflections of the Great Wizard, he might be angry and destroy you all in an instant.”
“But it is not a foolish errand, nor an idle one,” replied the Scarecrow; “it is important. And we have been told that Oz is a good Wizard.”
“So he is,” said the green man, “and he rules the Emerald City wisely and well. But to those who are not honest, or who approach him from curiosity, he is most terrible, and few have ever dared ask to see his face. I am the Guardian of the Gates, and since you demand to see the Great Oz I must take you to his Palace. But first you must put on the spectacles.”
“Why?” asked Dorothy.
“Because if you did not wear spectacles the brightness and glory of the Emerald City would blind you. Even those who live in the City must wear spectacles night and day. They are all locked on, for Oz so ordered it when the City was first built, and I have the only key that will unlock them.”
He opened the big box, and Dorothy saw that it was filled with spectacles of every size and shape. All of them had green glasses in them. The Guardian of the Gates found a pair that would just fit Dorothy and put them over her eyes. There were two golden bands fastened to them that passed around the back of her head, where they were locked together by a little key that was at the end of a chain the Guardian of the Gates wore around his neck. When they were on, Dorothy could not take them off had she wished, but of course she did not wish to be blinded by the glare of the Emerald City, so she said nothing.
Then the green man fitted spectacles for the Scarecrow and the Tin Woodman and the Lion, and even on little Toto; and all were locked fast with the key.
Then the Guardian of the Gates put on his own glasses and told them he was ready to show them to the Palace. Taking a big golden key from a peg on the wall, he opened another gate, and they all followed him through the portal into the streets of the Emerald City.
[Esperanto]
Iom longe poste la Malkuraĝa Leono vekiĝis, ĉar li kuŝis tre longe inter la papavoj, enspirante ilian mortigan odoron; sed kiam li ja malfermis siajn okulojn kaj ruliĝis de la ĉareto li ĝoje trovis sin viva.
“Mi kuris laŭeble rapide,” li diris, sidiĝinte kaj oscedante; “sed la floroj superfortis min. Kiel vi elirigis min?”
Ili rakontis al li pri la kampomusoj, kaj kiel ili malavare savis lin de morto; kaj la Malkuraĝa Leono ridis, kaj diris:
“Mi ĉiam opiniis min tre granda kaj timiga; sed eĉ malgrandaj floroj preskaŭ mortigis min, kaj malgrandaj musoj savis mian vivon. Ĉio estas tre stranga! Sed, kamaradoj, kion ni faru nun?”
“Ni devas pluserĉi por retrovi la vojon el flavaj brikoj,” diris Doroteo; “kaj post tio ni povos marŝadi laŭ ĝi al la Smeralda Urbo.”
Do, ĉar la Leono estis tute refreŝigita, kaj tute bone fartis denove, ili ĉiuj komencis marŝi, kaj multe ĝuis la iradon tra la mola, freŝa herbaro; kaj post nelonge ili atingis la vojon el flavaj brikoj kaj returnis sin por marŝi cele la Smeraldan Urbon kie loĝas la granda Oz.
La vojo estis nun glata kaj bone pavimita, kaj la ĉirkaŭa pejzaĝo estis bela; tial la marŝantoj ĝoje lasis la arbaron multe malantaŭe kaj kun ĝi la multajn danĝerojn renkontitajn en ĝiaj mornaj ombroj. Denove ili povis vidi barilojn konstruitajn laŭlonge de la vojo; sed ĉi tiuj estis verdkoloraj, kaj kiam ili atingis dometon, en kiu ŝajne loĝas kultivisto, ankaŭ tio estis verdkolora. Ili preterpasis plurajn tiajn dometojn dum la posttagmezo, kaj kelkfoje homoj venis al la pordoj kaj rigardis ilin kvazaŭ dezirante fari demandojn; sed neniu proksimiĝis al ili nek parolis al ili pro la granda Leono, kiun ili multe timis. La homoj ĉiuj estis vestitaj per tre belaj smeraldaverdaj vestoj kaj surportis pintajn ĉapelojn kiel la Manĝtuloj.
“Jen certe la Lando Oz,” diris Doroteo, “kaj nepre ni proksimiĝas al la Smeralda Urbo.”
“Jes,” respondis la Birdotimigilo; “ĉio verdas ĉi tie, kaj en la Lando de la Manĝtuloj bluo estis la preferata koloro. Sed oni ne ŝajnas egale amikemaj kiel la Manĝtuloj kaj mi suspektas ke ni ne sukcesos trovi dormolokon por tranokti.”
“Mi volas manĝi ion alian ol nur fruktojn,” diris la knabino, “kaj mi certas ke Toto estas malsatega. Ni haltu ĉe la sekva domo kaj parolu kun la loĝantoj.”
Do, kiam ili atingis relative grandan domon, Doroteo kuraĝe marŝis al la pordo kaj frapis.
Virino malfermis ĝin nur sufiĉe por trarigardi, kaj diris, “Kion vi volas, infano, kaj kial tiu granda Leono estas kun vi?”
“Ni volas tranokti kun vi, se vi permesos,” respondis Doroteo; “kaj la Leono estas mia amiko kaj kamarado, kaj nenial damaĝus vin.”
“Ĉu li estas malsovaĝa?” demandis la virino iomete pli malfermante la pordon.
“Ho jes;” diris la knabino, “kaj li estas ankaŭ ege malkuraĝa; do li multe pli timos pro vi ol vi timos pro li.”
“Nu,” diris la virino, pripensinte kaj denove rigardetinte la Leonon, “se estas tiel do vi rajtas enveni, kaj mi donos al vi iom da vespermanĝo kaj lokon kie vi povos dormi.”
Do ili ĉiuj eniris la domon, kie estis, krom la virino, du infanoj kaj viro. La kruro de la viro estis vundita, kaj li kuŝadis sur sofo en angulo. Ili ŝajnis tre surprizitaj de la stranga grupo, kaj dum la virino surtabligis la manĝilojn la viro demandis,
“Kien iras vi ĉiuj?”
“Al la Smeralda Urbo,” diris Doroteo, “por renkonti la Grandan Ozon.”
“Ĉu vere?” krietis la viro. “Ĉu vi certas ke Oz akceptos renkonti vin?”
“Kial ne?” ŝi respondis.
“Nu, oni diras ke li neniam permesas ke iu ajn eniru al li. Mi multafoje estis en la Smeralda Urbo, kaj ĝi estas bela kaj mirinda urbo; sed mi neniam ricevis permeson vidi la Grandan Ozon, nek mi scias pri iu alia vivanto kiu vidis lin.”
“Ĉu li neniam eliras?” demandis la Birdotimigilo.
“Neniam. Li sidas tagon post tago en la granda tronoĉambro de la palaco, kaj eĉ liaj servistoj neniam vidas lin vizaĝ-al-vizaĝe.”
“Kia li estas?” demandis la knabino.
“Estas malfacile diri,” diris la viro penseme. “Komprenu, Oz estas granda Sorĉisto, kaj li povas doni al si kian ajn deziratan formon. Do kelkaj diras ke li aspektas kiel birdo; kaj kelkaj ke li aspektas kiel elefanto; kaj kelkaj diras ke li aspektas kiel kato. Al aliaj li aspektas bela feino, aŭ elfo, aŭ kia ajn li deziras. Sed kiu estas la vera Oz, kiam li surprenas sian propran formon, neniu vivanto scias.”
“Tre strange,” diris Doroteo; “sed ni devos strebi, iel, renkonti lin, ĉar alie nia alveno estos vana.”
“Kial vi volas renkonti la teruran Ozon?” demandis la viro.
“Mi volas ke li donu al mi cerbon,” diris la Birdotimigilo, fervore.
“Ho, Oz povus fari tion sufiĉe facile,” deklaris la viro. “Li havas pli da cerbo ol li bezonas.”
“Kaj mi volas ke li donu al mi koron,” diris la Stana Lignohakisto.
“Tio ne ĝenos lin,” pludiris la viro, “ĉar Oz havas grandan kolekton da koroj, ĉiudimensiajn kaj--formajn.”
“Kaj mi volas ke li donu al mi kuraĝon,” diris la Malkuraĝa Leono.
“Oz tenas grandan poton da kuraĝo en sia tronoĉambro,” diris la viro, “kiun li kovris per ora plado, por ke ĝi ne superfluu el ĝi. Li tre volonte donos iom al vi.”
“Kaj mi volas ke li resendu min al Kansas,” diris Doroteo.
“Kie estas Kansas?” demandis la viro, surprizite.
“Mi ne scias,” respondis Doroteo malĝoje, “sed ĝi estas mia hejmo, kaj mi certas ke ĝi estas ie.”
“Verŝajne. Nu, Oz povas fari ĉion; do mi supozas ke li trovos Kansason por vi. Sed unue vi devos renkonti lin, kaj tio estos tre malfacila tasko; ĉar al la Granda Sorĉisto ne plaĉas renkonti iun ajn, kaj kutime tio, kion li deziras, okazas. Sed kion VI volas?” li pludiris, parolante al Toto. Toto nur skuis sian voston, ĉar, neklarigeble, li ne kapablis paroli.
La virino nun vokis al ili dirante ke la manĝo estas preta, do ili grupiĝis ĉirkaŭ la tablon kaj Doroteo manĝis bongustegan kaĉon kaj teleron da kirlitaj ovoj kaj teleron da bona blanka pano, kaj ĝuis la manĝon. La Leono manĝis iom da kaĉo, sed ĝi ne plaĉis al li, kaj li diris ke ĝi konsistas el aveno kaj aveno estas manĝaĵo por ĉevaloj, ne leonoj. La Birdotimigilo kaj la Stana Lignohakisto nenion manĝis. Toto manĝis iom da ĉio, kaj ĝojis denove bone manĝi.
La virino nun donis al Doroteo liton en kiu dormi, kaj Toto kuŝiĝis apud ŝi, kaj la Leono gardis la pordon de ŝia ĉambro por ke neniu ŝin ĝenu. La Birdotimigilo kaj la Stana Lignohakisto staris en angulo kviete dum la tuta nokto, kvankam kompreneble ili ne kapablis dormi.
La sekvan matenon, tuj kiam la suno leviĝis, ili rekomencis marŝi, kaj baldaŭ ili vidis belan verdan brilon en la ĉielo tuj antaŭ si.
“Jen nepre la Smeralda Urbo,” diris Doroteo.
Dum ili plu marŝis, la verda brilo fariĝis pli kaj pli hela, kaj ŝajnis ke finfine ili proksimiĝas al la celo de la marŝado. Tamen jam estis posttagmeze kiam ili atingis la grandan muron kiu ĉirkaŭis la Urbon. Ĝi estis alta, kaj dika, kaj hele verdkolora.
Antaŭ ili, kaj ĉe la fino de la vojo el flavaj brikoj, estis grandega pordo, kovrita per smeraldoj kiuj tiom scintilis pro la sunlumo ke eĉ la pentritaj okuloj de la Birdotimigilo preskaŭ blindiĝis.
Sonorilo estis apud la pordego, kaj Doroteo puŝis la butonon kaj aŭdis arĝentecan klakon el interne. Post tio la granda pordo malrapide malfermiĝis, kaj ili ĉiuj trairis kaj trovis sin en alta arkohavanta ĉambro, kies muroj scintilis pro sennombraj smeraldoj.
Antaŭ ili staris malgranda viro proksimume samgranda kiel la Manĝtuloj. Li estis verde vestita, de la kapo al la piedoj, kaj eĉ lia haŭto estis verdeta. Apud li estis granda verda kesto.
Kiam li vidis Doroteon kaj ŝiajn akompanantojn la viro demandis, “Kion vi volas en la Smeralda Urbo?”
“Ni venis por renkonti la Grandan Ozon,” diris Doroteo.
Multe surprizis la viron tiu respondo kaj li sidiĝis por pripensi ĝin.
“Jam de multaj jaroj neniu petas renkonti Ozon,” li diris, skuante sian kapon perplekse. “Li estas potenca kaj timiga, kaj se vi venis pro senutila aŭ malsaĝa celo por ĝeni la saĝan kontempladon de la Granda Sorĉisto, li eble koleros kaj detruos vin ĉiujn tuj.”
“Sed ne temas pri malsaĝa celo, nek sencela,” respondis la Birdotimigilo; “ĝi estas grava. Kaj oni diris al ni ke Oz estas bona Sorĉisto.”
“Jes,” diris la verdulo; “kaj li regas la Smeraldan Urbon saĝe kaj bone. Sed al tiuj kiuj estas nehonestaj, aŭ kiuj proksimiĝas al li nur pro scivolemo, li estas plej terura, kaj malmultaj iam petis vidi lian vizaĝon. Mi estas la Pordogardisto, kaj ĉar vi postulas renkonti la Grandan Ozon mi devos konduki vin al lia palaco. Sed unue vi devos surmeti la okulvitrojn.”
“Kial?” demandis Doroteo.
“Ĉar se vi ne surhavus okulvitrojn la brilego kaj gloro de la Smeralda Urbo blindigus vin. Eĉ la loĝantoj de la Urbo devas surhavi okulvitrojn nokte kaj tage. Ili estas surfiksitaj per seruro, ĉar tiel ordonis Oz kiam la Urbo unue estis konstruita, kaj mi havas la solan ŝlosilon kiu povas malŝlosi ilin.”
Li malfermis la grandan keston, kaj Doroteo vidis ke ĝi estas plena de okulvitroj ĉiudimensiaj kaj ĉiuformaj. Ĉiu el ili havis verdajn vitrojn. La Pordogardisto trovis okulvitrojn precize ĝustadimensiajn por Doroteo kaj metis ilin sur ŝiajn okulojn. Estis du oraj bendoj ligitaj al ili, kiuj ĉirkaŭis la dorson de ŝia kapo. Kie ili estis kunfiksitaj per ŝlosileto ĉe la fino de ĉeno ĉirkaŭ la kolo de la Pordogardisto. Kiam ili estis surfiksitaj, Doroteo ne povus forpreni ilin eĉ se ŝi volus, sed kompreneble ŝi ne volis esti blindigita de la brilego de la Smeralda Urbo, do ŝi diris nenion.
Post tio la verdulo metis okulvitrojn sur la Birdotimigilon kaj la Stanan Lignohakiston kaj la Leonon, kaj eĉ malgrandan Toton; kaj ĉiuj estis fiksitaj per la ŝlosilo.
Post tio la Pordogardisto surmetis siajn proprajn okulvitrojn kaj diris al ili ke li pretas gvidi ilin al la palaco. Preninte grandan oran ŝlosilon de hoko sur la muro li malfermis alian pordon, kaj ili ĉiuj sekvis lin tra la pordon en la stratojn de la Smeralda Urbo.
Ena yá alatiénelte hendulta i laicat hencalcanten, Valanna ar máloryar náner minyave caldomine ló i elmendea Osto alcar. I maller náner címie vanime mardelínen, illi ampanine laica alasto ar hristaxie ildome miriéle laimarillínen. Patanelte to amballe i imya laica alasto, ar yasse i ronwar náner yantaine uo náner rímar laimarillion, panine areáve uo, ar tinile Anáro alcaresse. I lattin calcalassi náner laica calco; éta i menel or i Osto sáme laica raite, ar i armar Anárello náner laice.
Enger line lie—neréli, nisseli, ar hínéli—ospataile, ar ilye sinar coller laice hampi ar sámer laiquinci helma. Tirnelte Valanna ar aiave sampanina otornierya hendínen elmendo, ar ilye híni hónorner ar cúver inte cata amillentar yá cennelte i Rauro; mal alquen quente ten. Line maccoar tarner i mallesse, ar Valanna cenne i ilqua mi tai náne laica. Aumancaner laica laptelis ar laica romori, an arye laice hyapati, laice carpi, ar ilime laice hampi. Nómesse min nér aumanceáne laica malmayul, ar yá i híni homancane sa, Valanna polle cene i telpemaccelte meter sa laice urustamittainen.
Nemne ea yola roccor yola aiti lamni; i neri oscoller nateli níce laice norollínen, yai nirnelte opo inte. Illi nemner alassie ar fartaine ar aline.
I Varno i Andondion tulyane te ter i maller mennai tullelte tarasse, poicave Osto endesse, ya náne i Túrion Óþua, i Túra Istyar. Enge mahtar pó i fenna, colila laica sorwaima ar anda laica fanga.
“Ela aianor,” eque i Varno i Andondion sen, “ar cánalte cene i Túra Óþ.”
“Á pate mir,” hanquente i mahtar, “ar coluvanye mentalya sen.”
San mennelte ter i Túrion Andondi ar tulyane te mina alta þambe ó laica farma ar mirye laice sormar hristaxie laimarillínen. I mahtar tyarne illi psare talintar anat laica hyapsarma nó mittar sina þambenna, ar yá háruyénelte quentes runda:
“Mecin i seruvalde aþiénen lan menin i Tarhanwa Þambeo fennanna ar nyarin Óþen i nalde sís.”
Mauranelte larya ter anda lúme tenna i mahtar nanwenne. Yá teldave nanwennes, Valanna maquente:
“Ma ecéniel Óþ?”
“A, ui,” hanquente i mahtar; “Allume ecénienyes. Mal quenten sen lan handesse cata fanwarya ar ánen sen mentalda. Quentes i lauvas len ocenie, qui yestalde san; mal moa eldeo ilyan mitta sinanwieryanna erinqua, ar lauvas rie min ilya resse. Etta, pan moa len sere i Túriondesse ter réli, tyaruvan mo tulya le þambennar yasse ecuva len sere aþiesse apa lendalda.”
“Hantanyel,” hanquente i vende; “ta ná annaþima Óþo.”
I mahtar sí þurinye laica þimpalasse, ar ú-pusto vinya vende, colila netya laica saminda hlappo, mittane i þambenna. Sámes írima laica findesse ar laica hendu, ar cúves núra pó Valanna lan eques, “Á hilya ni ar tanuvan lyen þambelya.”
San Valanna quente namárie ilye máloryain hequa Ilwe, ar napila i roa rancuryanna hilyanes i laica vende ter langor otso ar ama tyellestassen nelde mennai tullelte þambenna i Túriondo pentesse. Nánes i arifinda níca þambe ambaresse, ó malaqua fastima caima ya colle talatu laica samindo ar laica quessamin toalle. Enge níca celure i þambeo endesse, ya haptane tuista laica niþiléo vilyanna, ya lanante avar mina miryave fintaina laica alasta sónanwa. Vanime laice lotteli tarner i lattinissen, ar enge palusta ó ríma níce laice parmaron. Yá Valanna sáme lúme na apanta sine parmar, túves i nánelte quante aie laice emmalínen yai carne se lala, nánelte talle laltaule.
Haurosse enger line laice hlappor, ó samin ar pastalanne ar quessamin; ar ilye tai cananter Valanna poicave.
“Á care imle mai-marye,” eque i laica vende, “ar yá meril ma, á hyalta i indyel. Óþ yaluva elde enar amauresse.”
Lonyes Valanna erinqua ar nanwennes i hyanain. Sinar, arye tulyanes þambelinnar, ar inteo ilya túve inse seruvaila anfastima sattasse i Túriondo. Aþahanye sina rundie náne alwara i Corcurquen; pan yá túves inse erinqua þamberyasse tarnes lamanwave nómesse min, nit han fendasse, na larya tenna amaure. Cainuye uiúvane anta sen sére, ar únes pole holta hendurya; etta tarnes ter quanna lómesse tirila pitya ungol ye láneáne ungwerya þambeo neltesse, vequi sa láne min i arelmendie þambion ambaresse. I Latúcen Ornendur cainune caimaryasse ló haimeo níre, pan rennes yá nánes hráveo; mal pan únes pole lore, séres ter i lóme rafila limiryar cas ar tal na care tanca i hépanette mára moloite tarmesse. I Rauron caima parce lasselion i tauresse naiévane arya, ar úne tyase a-camya mi þambe; mal sámes acca laca hande na ñormere si, etta campes to i caima ar coronyes inse ve miue ar murranes inse lorna apa lúmince.
Neuna amauresse, apa arinwat, i laica vende tulle na tulya Valanna, ar tyarne hye vaimata mi min i annetye hlapporon, carina laica quilinoite pastalannenen. Valanna vaimatane laica saminda quiltalanne ar nunte laica seres os Ilweva lango, ar yesentelte i Tarhanwa Þambenna i Túra Óþo.
Minya tullelte velca rondonna, mi ya enger line heríli ar herúli i aralliéo, ilya colila mairea ohampe. Sine lie haranyer alla carie hequa quete ilya hyanain, mal illume tullelte larya ette i Tarhanwa Þambe ilya amauresse, anahtai allume cávelte néme cenien Óþ. Lan Valanna mittane tirnelte se céþula, ar teo mo hlussane:
“Naitie tiruvalye i anta Óþua i Rúcima?”
“Aþahanye,” hanquente i vende, “qui cenuvassen.”
“A, cenuvassel,” eque i mahtar ye ocólie mentarya i Istyarenna, “anahtai uisse tyase i lie cesta cene se. É, minyave nánes ruxa ar quentes i moa nin nanwenta lye tanna yallo utúliel. Tá maquentesse nin malle nemil, ar yá atestanen telpina hyapatulya tannes laca ceþyare. Teldave nyarnen sen os i tehta timbarelyasse, ar þantanes i lauvanes lyen mittare sinanwieryanna.”
Vin tá nyelle cilintyane, ar i laica vende eque Valannan, “Ta ná i tanwa. Moa lyen mene mina i Tarhanwa Þambe erinqua.”
Apantanes níca fenna ar Valanna patane veryave ter sa ar túves i nánes elmendea nómesse. Nánes alta, corna þambe ó orwa rondo, ar i rambar ar rosto ar talan náner tupina ló alte laimarilli tacine area uo. I rondo endesse enge alta calma, ta calima ve Anar, ya carne i laimaríli ita elmendea lénen.
Mal ita lio ceþyane Valannan náne i alta tarhanwa laica alasto ya tarne i þambeo endesse. Sámes canta ve hanwa ar itane mírínen, ve carne hyana ilqua. I hanwo endesse enge yána Cas, ú pulco tuluhtaila sa hya aite ranquion hya telquion. Úne ea finde sina caresse, mal sámes hendu ar nengwe ar anto, ar náne lio analta ep' i cas i arhalla norþava.
Lan Valanna cendane si elmendanen ar þossenen, i hendu querne taira ar tirnettes maicave ar tancave. Tá i anto léve, ar Valanna hlasse óma quete:
“Inye ná Óþ, i Túra ar Rúcima. Man nalye, ar maro þúralye ní?”
Sa láne san naira óma yaite sániévanes tule i alta Carello; san ócomnes verie ar hanquente:
“Inye ná Valanna, i Níca ar Numbea. Utúlien elyen meter þáme.”
I hendu tirne se sánula ter quanna lúmince. Tá eque i óma:
“Malle eñétielye i telpina hyapatu?”
“Eñétienyet i Olca Curunio Rómeno, yá mardinya lanante to se ar qualtane se,” hanquentes.
“Malle eñétielye i tehta timbarelyasse?” cacarrane i óma.
“Ta ná yasse i Mane Curuni Formeno minque ni yá quentes nin namárie ar leltane ni lyenna,” eque i vende.
Ata i hendu cendane se, ar cennette i nyáranes naite. Tá Óþ maquente, “Mana yestalye ni care?”
“Á nanwenta ni Hyarveastanna, yasse Peramilinya Voriel ar Peratarinya Martar nár,” hanquentes holmo. “Uinye tyase nórelya, anahtai nás talle vanima. Ar nanye tanca i Voriel Peramil é ñorméra nairave pá návenya vanwe talle andalúme.”
I hendu pirne nellume, ar tá quernette ama i rostonna ar tal i talamenna ar ospeltaner talle aiave i nemnette cene i þambeo ilya satta. Ar teldave tirnette Valanna ata.
“Maro moa inyen care si elyen?” maquente Óþ.
“Pan elye turca ar inye milya; pan nalye Túra Istyar ar nanye rie nette.”
“Mal nánelye faren turca na qualta i Olca Curuni Rómeno,” eque Óþ.
“Ta vin utulluye,” hanquente Valanna alquilin; “Úne ece nin tape sa.”
“Mai,” eque i Cas, “antauvanye lyen hanquentanya. Uilye same talma na mere i nanwentauvanyel Hyarveastanna, laqui caruvalye ma nin póna. Sina nóresse, ilquen paitya ilqua ya ñetis. Qui meril yuhtaitanya sairina melehtenya na nanwenta lye mar ata, san minya moa lyen care ma nin. Á alya ní ar inye alyauva lyé.”
“Mana moa nin care?” maquente i vende.
“Á qualta i Olca Curuni Númeno,” hanquente Óþ.
“Mal uinye pole!” holtune Valanna, lio aitaina.
“Qualtanel i Curuni Rómeno ar colil i telpina hyapatu, yat camyar turwa luhtu. Sí rie erya Olca Curuni hinna ea sina quanna nóresse, ar yá istal nyare nin i nás vanwa tá nanwentauvanyel Hyarveastanna—mal ú nó tá.”
I nette yesente níta, nánes tande varin; ar i hendu pirne ata ar tirne hye ñormerila, vequi i Túra Óþ sanne i ence hyen alya se au hye yestane.
“Allume qualtanenye aima, induila,” nínes. “Equi yestan care, manen ece nin qualta i Olca Curuni? Qui elye, ye ná Túra ar Rúcima, imle ui pole qualta se, manen meril caritanyas?”
“Uinye ista,” eque i Cas; “mal ta ná hanquentanya, ar mennai i Olca Curuni fire úvalye cene peratarelya ar peramilelya ata. Á cime í Curuni ná Olca—haurave Olca—ar failantave moa sen a-qualta. Sí á mene, ar válye cesta cene ni ata mennai acáriel rincumalya.”
Naireáve Valanna lonye i Tarhanwa Þambe ar nanwenne yasse i Rauro ar i Corcurco ar i Latúcen Ornendur hóreáner hlare ya Óþ equétie sen. “Ui ea estel nin,” eques colonda, “pan Óþ úva lelta ni mardar mennai aqualtanien i Olca Curuni Númeno; ar ta allume polinye care.”
Máloryar náner nairie, mal úne ece ten care ma na alya se; san Valanna menne véra þamberyanna ar cainune i caimasse ar níne inse lorienna.
Neuna amauresse, i mahtar ó i laice appafini tulle i Corcurquen ar eques:
“Á tule onye, pan Óþ aiálie lye.”
San i Corcurco hilyane hye ar ence sen mitta i velca Tarhanwa Þambe, yasse cennes, harila i laimaril tarhanwasse, analelya Heri. Colles laica saminda virsúre ar colles arcas mírion to sirile laice findeleryar. Olaile aldamoryalto enger rámat, varandu quileo ar talle vilinu i nánette vilvat yá nípa foa visto ananye tu.
Yá i Corcurco cúviéne, ta netyave ve yalle polles þañquanta þarderyanen, pó sina vanima veo, hye tirne se raina, ar eque:
“Inye ná Óþ, i Túra ar Rúcima. Man nalye, ar maro þúralye ní?”
Sí i Corcurco, ye apaicínie cene i velca Cas pá ya Valanna nyáriéne sen, náne anaitaina; mal hanquentes sen verya.
“Inye ná rie Corcurco, þañquanta þardenen. Etta penin sanar, ar tulin lyenna hyamila i sestauval sanar carinyasse minome þarde, itan ecuva nin ola nér ta quanna ve aiquen turmenelyasse.”
“Maro moa inyen care si lyén?” maquente i Heri.
“Pan nalye istima ar turwa, ar alquen hyana pole alya ni,” hanquente i Corcurco.
“Allume lavin mánar ú aite nananwo,” eque Óþ; “mal vestauvan síte. Qui qualtauval nin i Olca Curuni Númeno, san antauvanye lyen túra sanar, ar talle mára sanar i nauvalye i anistima nér quanna Nóresse Óþua.”
“Sáven i iquiryanelye Valanna nahta i Curuni,” eque i Corcurco aitaina.
“San carnenye. Ui valda nin ye qualta se. Mal mennai nás vanwa, úvanye lave mermelya. Sí etemená, ar válye þure ní ata mennai namoianiel i sanar ya yestal talle velixe.”
I Corcurco naireáve nanwenne máloryannar ar nyarne ten ya Óþ quétiéne; ar Valanna náne aitaina tuvien í Túra Istyar láne Cas, ve céniénesses, mal lelya Heri.
“Illangiéla,” eque i Corcurco, “isse maura hón ta lio ve i Latúcen Ornendur.”
Se neuna amaure, i mahtar ó i laice appafini tulle i Latúcen Ornendurenna ar eque:
“Óþ aiálie lye. Á hilya ni.”
Etta i Latúcen Ornendur hilyane se ar tulle i velca Tarhanwa Þambesse. Únes ista quima túvanes Óþ ve lelya Heri hya Cas, mal mernes i nauvanes i lelya Heri. “Pan,” eques insen, “qui nás i cas, nanye tanca i úva anta nin hón, pan cas penis véra hón ar etta ui pole fele nin. Mal qui nás i lelya Heri san icúvan felminqua pá hón, pan quetir i ilye herir inte nár hondolauce.”
Mal yá i Ornendur mittane i velca Tarhanwa Þambenna cennes yola i Cas yola i Heri, pan Óþ ólies anarúcima Hravano canta. Nánes amna ta alta ve andamunda, ar i laica tarhanwa nemne hraie faren turca na tuluhta lungumerya. I Hravan sáme cas ve rassemundo, mal enger hendi lempe antaryasse. Ande ranqui lempe óliéner pulcoryallo, ar yú sámes ande, fimbi telqui lempe. Tiuca, toa loxe tumpe ilya sattarya, ar alquen pole nauþesse cene ulundo ambe naira nemesto. Náne alme í Latúcen Ornendur penne hón tana þenwasse, pan tompaniévanes romya ar lintie þosseo. Mal nála rie latucenda, i Ornendur aqua úne þorya, anahtai nánes lai varin.
“Inye ná Óþ, i Túra ar Rúcima,” eque i Hravan, ómanen ya náne quanna alta ráve. “Man nalye, ar maro þúralye ní?”
“Inye ná Ornendur, ar latucenda. Saro penin hón, ar uin pole melya. Iquin lyen anta nin hón, itan ece nin ná ve hyane neri nár.”
“Maro nai caruvanye si?” maquente i Hravan.
“Pan cestanyes, ar er elye pole amaquate iquistanya,” hanquente i Ornendur.
Óþ carne núra yarra sinna, mal eque, alarunda: “Qui naitie yestal hón, moa lyen namoia sa.”
“Manen?” maquente i Ornendur.
“Á alya Valanna qualta i Olca Curuni Númeno,” hanquente i Hravan. “Yá i Curuni ná vanwa, á tule ninna, ar tá antauvan lyen i arpolda ar arifaila ar arnilda hón i quanna Nóresse Óþua.”
San mauva i Latúcen Ornenduren nairea nanwene máloryannar ar nyare ten os i rúcima Hravan ye ecénies. Ilye nánelte elmendasse pá i line nemestar yanen í Túra Istyar polle apanta inse, ar i Rauro eque:
“Qui nás Hravan yá menin cene se, san rauvan amaromyanya, ar talle ruhtauvanyes i þáquetuvas ilu ya cestan. Ar qui nás i lelya Heri, san nentauvan cape senna, ar talle niruvanyes farta iquistanyar. Ar qui nás i velca Cas, san ecuva nin care sen immalde; pan peltauvan sina cas ilinna os i þambe mennai vestas anta ven ya yestalve. San á alarya, málonyar, pan ilu en nauva mára.”
Neuna amauresse, i mahtar ó i laice appafini tulyane i Rauro i velca Tarhanwa Þambenna ar cestane i hye mittuva i Óþua sinanwienna.
I Rauro ú-pusto menne ter i fenna, ar ostihtínen cennes, eanderyan, i pó i tarhanwa enge Pamba Úreo, tande valca ar calina i hraia polles tauva tire sa. Minya tennarya náne i Óþ nartaniéne inse útulmanen ar urteáne muntanna; mal yá rinces mene area, i úre náne tande úrin i sa þinþe appafineryar, ar hlinces cána papila nómenna area ar' i fenna.
Tá núra, quilda óma tulle i Pamballo Úreo, ar sinar náner i quettali yai quentes:
“Inye ná Óþ, i Túra ar Rúcima. Man nalye, ar maro þúralye ní?”
Ar i Rauro hanquente, “Inye ná Úverya Rauro, ye þorya ilqua. Tullenye elyenna na ique lyen anta nin verie, itan naite ecuva nin ola i Hravanion Aran, ve atani estar ni.”
“Maro é moa inyen anta lyen verie?” maquente Óþ.
“Pan ilye istyarion, nalye i artúra, ar er samilye melehte na lave iquistanya,” hanquente i Rauro.
I Pamba Úreo urunte valcave ter lúme, ar i óma eque, “Á tulya nin nembale í Olca Curuni ná vanwa, ar tana þenwasse antauvan lyen verie. Mal oi lan i Curuni coitea, é oiuval úverya.”
I Rauro náne ruxa sina pahtan, mal úne ista quete ma hanquento, ar lan tarnes quildave tirila i Pamba Úreo, sa olane tande anúrin i quernes pimpenna ar hlintes i þambello. Alaranyes i túves máloryar horaile se, ar nyarnes ten pá rúcima cestaquetierya ó i Istyar.
“Mana caruvalve sí?” maquente Valanna colonda.
“Ea rie er nat ya polilve care,” hanquente i Rauro, “ar ta ná lelya i Malwincion nórenna, ceþe i Olca Curuni, ar nancare se.”
“Mal á quista i úvalve pole?” eque i vende.
“Tá allume samuvan verie,” etequente i Rauro.
“Ar allume samuvan sanar,” napanne i Corcurco.
“Ar allume samuvan hón,” eque i Latúcen Ornendur.
“Ar allume cenuvan Voriel Peramil ar Martar Peratar,” eque Valanna, ar yestanes níta.
“Á cimba!” holtune i laica vende. “I nier lantuvar laica saminda hlappolyanna ar vahtauvar sa.”
San Valanna parahtane hendurya ar eque, “Quistan i moa ven rice sa; mal nanye tanca i uinye yesta nahta aiquen, yando na atacene Voriel Peramil.”
“Menuvan olye; mal nanye úverya han qualta i Curuni,” eque i Rauro.
“Arye menuvan,” etequente i Corcurco; “mal lauvan túra áþe lyen, nanye taite aut.”
“Uinye pole homanen hyane éta Curuni,” eque i Latúcen Ornendur; “mal qui menuvalye san tancave menuvan olye.”
Etta þantanelte i yestúvanelte i lendanna neuna amauresse, ar i Ornendur maicatane hyaldarya laica mulondonen ar carne ilye limiryar térave milihtaine. I Corcurco þañquantane inse virya þardenen ar Valanna antance vinya quilma henduryasse itan polles cene mai. I laica vende, ye náne annaþima ten, quantane Valanno vircolca máre natelínen na mate, ar tance indyel os Ilweva lango laica seresanen.
Mennelte caimanna faren rongo ar lornelte málea tenna aure, yá cuitaner te holle laica hollo ye marne i Túriondo tella-tarwasse, ar quacie holyeo ye caitaniéne laica ohte.::
Even with eyes protected by the green spectacles, Dorothy and her friends were at first dazzled by the brilliancy of the wonderful City. The streets were lined with beautiful houses all built of green marble and studded everywhere with sparkling emeralds. They walked over a pavement of the same green marble, and where the blocks were joined together were rows of emeralds, set closely, and glittering in the brightness of the sun. The window panes were of green glass; even the sky above the City had a green tint, and the rays of the sun were green.
There were many people—men, women, and children—walking about, and these were all dressed in green clothes and had greenish skins. They looked at Dorothy and her strangely assorted company with wondering eyes, and the children all ran away and hid behind their mothers when they saw the Lion; but no one spoke to them. Many shops stood in the street, and Dorothy saw that everything in them was green. Green candy and green pop corn were offered for sale, as well as green shoes, green hats, and green clothes of all sorts. At one place a man was selling green lemonade, and when the children bought it Dorothy could see that they paid for it with green pennies.
There seemed to be no horses nor animals of any kind; the men carried things around in little green carts, which they pushed before them. Everyone seemed happy and contented and prosperous.
The Guardian of the Gates led them through the streets until they came to a big building, exactly in the middle of the City, which was the Palace of Oz, the Great Wizard. There was a soldier before the door, dressed in a green uniform and wearing a long green beard.
“Here are strangers,” said the Guardian of the Gates to him, “and they demand to see the Great Oz.”
“Step inside,” answered the soldier, “and I will carry your message to him.”
So they passed through the Palace Gates and were led into a big room with a green carpet and lovely green furniture set with emeralds. The soldier made them all wipe their feet upon a green mat before entering this room, and when they were seated he said politely:
“Please make yourselves comfortable while I go to the door of the Throne Room and tell Oz you are here.”
They had to wait a long time before the soldier returned. When, at last, he came back, Dorothy asked:
“Have you seen Oz?”
“Oh, no,” returned the soldier; “I have never seen him. But I spoke to him as he sat behind his screen and gave him your message. He said he will grant you an audience, if you so desire; but each one of you must enter his presence alone, and he will admit but one each day. Therefore, as you must remain in the Palace for several days, I will have you shown to rooms where you may rest in comfort after your journey.”
“Thank you,” replied the girl; “that is very kind of Oz.”
The soldier now blew upon a green whistle, and at once a young girl, dressed in a pretty green silk gown, entered the room. She had lovely green hair and green eyes, and she bowed low before Dorothy as she said, “Follow me and I will show you your room.”
So Dorothy said good-bye to all her friends except Toto, and taking the dog in her arms followed the green girl through seven passages and up three flights of stairs until they came to a room at the front of the Palace. It was the sweetest little room in the world, with a soft comfortable bed that had sheets of green silk and a green velvet counterpane. There was a tiny fountain in the middle of the room, that shot a spray of green perfume into the air, to fall back into a beautifully carved green marble basin. Beautiful green flowers stood in the windows, and there was a shelf with a row of little green books. When Dorothy had time to open these books she found them full of queer green pictures that made her laugh, they were so funny.
In a wardrobe were many green dresses, made of silk and satin and velvet; and all of them fitted Dorothy exactly.
“Make yourself perfectly at home,” said the green girl, “and if you wish for anything ring the bell. Oz will send for you tomorrow morning.”
She left Dorothy alone and went back to the others. These she also led to rooms, and each one of them found himself lodged in a very pleasant part of the Palace. Of course this politeness was wasted on the Scarecrow; for when he found himself alone in his room he stood stupidly in one spot, just within the doorway, to wait till morning. It would not rest him to lie down, and he could not close his eyes; so he remained all night staring at a little spider which was weaving its web in a corner of the room, just as if it were not one of the most wonderful rooms in the world. The Tin Woodman lay down on his bed from force of habit, for he remembered when he was made of flesh; but not being able to sleep, he passed the night moving his joints up and down to make sure they kept in good working order. The Lion would have preferred a bed of dried leaves in the forest, and did not like being shut up in a room; but he had too much sense to let this worry him, so he sprang upon the bed and rolled himself up like a cat and purred himself asleep in a minute.
The next morning, after breakfast, the green maiden came to fetch Dorothy, and she dressed her in one of the prettiest gowns, made of green brocaded satin. Dorothy put on a green silk apron and tied a green ribbon around Toto’s neck, and they started for the Throne Room of the Great Oz.
First they came to a great hall in which were many ladies and gentlemen of the court, all dressed in rich costumes. These people had nothing to do but talk to each other, but they always came to wait outside the Throne Room every morning, although they were never permitted to see Oz. As Dorothy entered they looked at her curiously, and one of them whispered:
“Are you really going to look upon the face of Oz the Terrible?”
“Of course,” answered the girl, “if he will see me.”
“Oh, he will see you,” said the soldier who had taken her message to the Wizard, “although he does not like to have people ask to see him. Indeed, at first he was angry and said I should send you back where you came from. Then he asked me what you looked like, and when I mentioned your silver shoes he was very much interested. At last I told him about the mark upon your forehead, and he decided he would admit you to his presence.”
Just then a bell rang, and the green girl said to Dorothy, “That is the signal. You must go into the Throne Room alone.”
She opened a little door and Dorothy walked boldly through and found herself in a wonderful place. It was a big, round room with a high arched roof, and the walls and ceiling and floor were covered with large emeralds set closely together. In the center of the roof was a great light, as bright as the sun, which made the emeralds sparkle in a wonderful manner.
But what interested Dorothy most was the big throne of green marble that stood in the middle of the room. It was shaped like a chair and sparkled with gems, as did everything else. In the center of the chair was an enormous Head, without a body to support it or any arms or legs whatever. There was no hair upon this head, but it had eyes and a nose and mouth, and was much bigger than the head of the biggest giant.
As Dorothy gazed upon this in wonder and fear, the eyes turned slowly and looked at her sharply and steadily. Then the mouth moved, and Dorothy heard a voice say:
“I am Oz, the Great and Terrible. Who are you, and why do you seek me?”
It was not such an awful voice as she had expected to come from the big Head; so she took courage and answered:
“I am Dorothy, the Small and Meek. I have come to you for help.”
The eyes looked at her thoughtfully for a full minute. Then said the voice:
“Where did you get the silver shoes?”
“I got them from the Wicked Witch of the East, when my house fell on her and killed her,” she replied.
“Where did you get the mark upon your forehead?” continued the voice.
“That is where the Good Witch of the North kissed me when she bade me good-bye and sent me to you,” said the girl.
Again the eyes looked at her sharply, and they saw she was telling the truth. Then Oz asked, “What do you wish me to do?”
“Send me back to Kansas, where my Aunt Em and Uncle Henry are,” she answered earnestly. “I don’t like your country, although it is so beautiful. And I am sure Aunt Em will be dreadfully worried over my being away so long.”
The eyes winked three times, and then they turned up to the ceiling and down to the floor and rolled around so queerly that they seemed to see every part of the room. And at last they looked at Dorothy again.
“Why should I do this for you?” asked Oz.
“Because you are strong and I am weak; because you are a Great Wizard and I am only a little girl.”
“But you were strong enough to kill the Wicked Witch of the East,” said Oz.
“That just happened,” returned Dorothy simply; “I could not help it.”
“Well,” said the Head, “I will give you my answer. You have no right to expect me to send you back to Kansas unless you do something for me in return. In this country everyone must pay for everything he gets. If you wish me to use my magic power to send you home again you must do something for me first. Help me and I will help you.”
“What must I do?” asked the girl.
“Kill the Wicked Witch of the West,” answered Oz.
“But I cannot!” exclaimed Dorothy, greatly surprised.
“You killed the Witch of the East and you wear the silver shoes, which bear a powerful charm. There is now but one Wicked Witch left in all this land, and when you can tell me she is dead I will send you back to Kansas—but not before.”
The little girl began to weep, she was so much disappointed; and the eyes winked again and looked upon her anxiously, as if the Great Oz felt that she could help him if she would.
“I never killed anything, willingly,” she sobbed. “Even if I wanted to, how could I kill the Wicked Witch? If you, who are Great and Terrible, cannot kill her yourself, how do you expect me to do it?”
“I do not know,” said the Head; “but that is my answer, and until the Wicked Witch dies you will not see your uncle and aunt again. Remember that the Witch is Wicked—tremendously Wicked—and ought to be killed. Now go, and do not ask to see me again until you have done your task.”
Sorrowfully Dorothy left the Throne Room and went back where the Lion and the Scarecrow and the Tin Woodman were waiting to hear what Oz had said to her. “There is no hope for me,” she said sadly, “for Oz will not send me home until I have killed the Wicked Witch of the West; and that I can never do.”
Her friends were sorry, but could do nothing to help her; so Dorothy went to her own room and lay down on the bed and cried herself to sleep.
The next morning the soldier with the green whiskers came to the Scarecrow and said:
“Come with me, for Oz has sent for you.”
So the Scarecrow followed him and was admitted into the great Throne Room, where he saw, sitting in the emerald throne, a most lovely Lady. She was dressed in green silk gauze and wore upon her flowing green locks a crown of jewels. Growing from her shoulders were wings, gorgeous in color and so light that they fluttered if the slightest breath of air reached them.
When the Scarecrow had bowed, as prettily as his straw stuffing would let him, before this beautiful creature, she looked upon him sweetly, and said:
“I am Oz, the Great and Terrible. Who are you, and why do you seek me?”
Now the Scarecrow, who had expected to see the great Head Dorothy had told him of, was much astonished; but he answered her bravely.
“I am only a Scarecrow, stuffed with straw. Therefore I have no brains, and I come to you praying that you will put brains in my head instead of straw, so that I may become as much a man as any other in your dominions.”
“Why should I do this for you?” asked the Lady.
“Because you are wise and powerful, and no one else can help me,” answered the Scarecrow.
“I never grant favors without some return,” said Oz; “but this much I will promise. If you will kill for me the Wicked Witch of the West, I will bestow upon you a great many brains, and such good brains that you will be the wisest man in all the Land of Oz.”
“I thought you asked Dorothy to kill the Witch,” said the Scarecrow, in surprise.
“So I did. I don’t care who kills her. But until she is dead I will not grant your wish. Now go, and do not seek me again until you have earned the brains you so greatly desire.”
The Scarecrow went sorrowfully back to his friends and told them what Oz had said; and Dorothy was surprised to find that the Great Wizard was not a Head, as she had seen him, but a lovely Lady.
“All the same,” said the Scarecrow, “she needs a heart as much as the Tin Woodman.”
On the next morning the soldier with the green whiskers came to the Tin Woodman and said:
“Oz has sent for you. Follow me.”
So the Tin Woodman followed him and came to the great Throne Room. He did not know whether he would find Oz a lovely Lady or a Head, but he hoped it would be the lovely Lady. “For,” he said to himself, “if it is the head, I am sure I shall not be given a heart, since a head has no heart of its own and therefore cannot feel for me. But if it is the lovely Lady I shall beg hard for a heart, for all ladies are themselves said to be kindly hearted.”
But when the Woodman entered the great Throne Room he saw neither the Head nor the Lady, for Oz had taken the shape of a most terrible Beast. It was nearly as big as an elephant, and the green throne seemed hardly strong enough to hold its weight. The Beast had a head like that of a rhinoceros, only there were five eyes in its face. There were five long arms growing out of its body, and it also had five long, slim legs. Thick, woolly hair covered every part of it, and a more dreadful-looking monster could not be imagined. It was fortunate the Tin Woodman had no heart at that moment, for it would have beat loud and fast from terror. But being only tin, the Woodman was not at all afraid, although he was much disappointed.
“I am Oz, the Great and Terrible,” spoke the Beast, in a voice that was one great roar. “Who are you, and why do you seek me?”
“I am a Woodman, and made of tin. Therefore I have no heart, and cannot love. I pray you to give me a heart that I may be as other men are.”
“Why should I do this?” demanded the Beast.
“Because I ask it, and you alone can grant my request,” answered the Woodman.
Oz gave a low growl at this, but said, gruffly: “If you indeed desire a heart, you must earn it.”
“How?” asked the Woodman.
“Help Dorothy to kill the Wicked Witch of the West,” replied the Beast. “When the Witch is dead, come to me, and I will then give you the biggest and kindest and most loving heart in all the Land of Oz.”
So the Tin Woodman was forced to return sorrowfully to his friends and tell them of the terrible Beast he had seen. They all wondered greatly at the many forms the Great Wizard could take upon himself, and the Lion said:
“If he is a Beast when I go to see him, I shall roar my loudest, and so frighten him that he will grant all I ask. And if he is the lovely Lady, I shall pretend to spring upon her, and so compel her to do my bidding. And if he is the great Head, he will be at my mercy; for I will roll this head all about the room until he promises to give us what we desire. So be of good cheer, my friends, for all will yet be well.”
The next morning the soldier with the green whiskers led the Lion to the great Throne Room and bade him enter the presence of Oz.
The Lion at once passed through the door, and glancing around saw, to his surprise, that before the throne was a Ball of Fire, so fierce and glowing he could scarcely bear to gaze upon it. His first thought was that Oz had by accident caught on fire and was burning up; but when he tried to go nearer, the heat was so intense that it singed his whiskers, and he crept back tremblingly to a spot nearer the door.
Then a low, quiet voice came from the Ball of Fire, and these were the words it spoke:
“I am Oz, the Great and Terrible. Who are you, and why do you seek me?”
And the Lion answered, “I am a Cowardly Lion, afraid of everything. I came to you to beg that you give me courage, so that in reality I may become the King of Beasts, as men call me.”
“Why should I give you courage?” demanded Oz.
“Because of all Wizards you are the greatest, and alone have power to grant my request,” answered the Lion.
The Ball of Fire burned fiercely for a time, and the voice said, “Bring me proof that the Wicked Witch is dead, and that moment I will give you courage. But as long as the Witch lives, you must remain a coward.”
The Lion was angry at this speech, but could say nothing in reply, and while he stood silently gazing at the Ball of Fire it became so furiously hot that he turned tail and rushed from the room. He was glad to find his friends waiting for him, and told them of his terrible interview with the Wizard.
“What shall we do now?” asked Dorothy sadly.
“There is only one thing we can do,” returned the Lion, “and that is to go to the land of the Winkies, seek out the Wicked Witch, and destroy her.”
“But suppose we cannot?” said the girl.
“Then I shall never have courage,” declared the Lion.
“And I shall never have brains,” added the Scarecrow.
“And I shall never have a heart,” spoke the Tin Woodman.
“And I shall never see Aunt Em and Uncle Henry,” said Dorothy, beginning to cry.
“Be careful!” cried the green girl. “The tears will fall on your green silk gown and spot it.”
So Dorothy dried her eyes and said, “I suppose we must try it; but I am sure I do not want to kill anybody, even to see Aunt Em again.”
“I will go with you; but I’m too much of a coward to kill the Witch,” said the Lion.
“I will go too,” declared the Scarecrow; “but I shall not be of much help to you, I am such a fool.”
“I haven’t the heart to harm even a Witch,” remarked the Tin Woodman; “but if you go I certainly shall go with you.”
Therefore it was decided to start upon their journey the next morning, and the Woodman sharpened his axe on a green grindstone and had all his joints properly oiled. The Scarecrow stuffed himself with fresh straw and Dorothy put new paint on his eyes that he might see better. The green girl, who was very kind to them, filled Dorothy’s basket with good things to eat, and fastened a little bell around Toto’s neck with a green ribbon.
They went to bed quite early and slept soundly until daylight, when they were awakened by the crowing of a green cock that lived in the back yard of the Palace, and the cackling of a hen that had laid a green egg.
[Esperanto]
Eĉ kun okuloj protektataj per la verdaj okulvitroj Doroteo kaj ŝiaj amikoj estis unue iomete blindigitaj de la brilego de la mirinda Urbo. Laŭlonge de la stratoj estis belaj domoj konstruitaj el verda marmoro kaj ĉie ornamatitaj per brilantaj smeraldoj. Ili marŝis sur pavimo el la sama verda marmoro, kaj kie la blokoj kuniĝis estis densaj vicoj de smeraldoj, brilantaj pro la sunlumo. La fenestroj estis el verda vitro; eĉ la ĉielo super la Urbo estis iomete verda, kaj la sunradioj estis verdaj.
Multaj personoj--viroj, virinoj, kaj infanoj--ĉirkaŭmarŝadis, kaj ili estis verde vestitaj kaj havis verdetajn haŭtojn. Ili rigardis Doroteon kaj ŝian strangan grupon mirokule, kaj la infanoj ĉiuj kuris kaŝi sin malantaŭ siaj patrinoj kiam ili ekvidis la Leonon; sed neniu parolis al ili. Multaj butikoj estis apud la strato, kaj Doroteo vidis ke ĉio en ili estas verda. Verdaj dolĉaĵoj kaj verda krevmaizo estis vendataj, ankaŭ verdaj ŝuoj, verdaj ĉapeloj, kaj ĉiaspecaj verdaj vestaĵoj. Unuloke viro vendadis verdan limonadon, kaj kiam la infanoj aĉetis ĝin Doroteo rimarkis ke ili pagas ĝin per verdaj moneroj.
Ŝajne estis nek ĉevaloj nek iuspecaj bestoj; la viroj disportadis objektojn per verdaj ĉaretoj, kiujn ili antaŭenpuŝis. Ĉiu ŝajnis feliĉa kaj kontenta kaj prospera.
La Pordogardisto gvidis ilin tra la stratoj ĝis ili atingis grandan konstruaĵon, precize en la mezo de la Urbo, kiu estis la palaco de Oz, la Granda Sorĉisto. Soldato staris antaŭ la pordo, vestita per verda uniformo kaj kun longa verda barbo.
“Jen fremduloj,” diris al li la Pordogardisto, “kaj ili postulas renkonti la Grandan Ozon.”
“Enpaŝu,” respondis la soldato, “kaj mi portos vian mesaĝon al li.”
Do ili trairis la pordojn de la Palaco kaj kondukiĝis en grandan ĉambron kun verda tapiŝo kaj belaj verdaj mebloj ornamitaj per smeraldoj. La soldato devigis ilin ĉiujn viŝi siajn piedojn per verda mato antaŭ ol eniri la ĉambron, kaj kiam ili sidiĝis li diris ĝentile,
“Bonvolu komfortigi vin dum mi iros al la pordo de la tronoĉambro kaj diros al Ozo ke vi ĉeestas.”
Ili devis longe atendi ĝis la soldato revenis. Kiam, fine, li revenis, Doroteo demandis,
“Ĉu vi vidis Ozon?”
“Ho, ne,” respondis la soldato; “mi neniam vidis lin. Sed mi parolis al li dum li sidis malantaŭ sia ekrano, kaj diris al li vian mesaĝon. Li diras ke li akceptos paroli kun vi, se vi deziras; sed ĉiu el vi devos eniri sola, kaj li akceptos nur unu el vi ĉiutage. Sekve, ĉar vi devos resti en la Palaco dum pluraj tagoj, mi kondukigos vin al ĉambroj kie vi povos esti komfortaj post via marŝado.”
“Dankon,” respondis la knabino; “Oz estas tre afabla.”
La soldato nun blovis verdan fajfilon, kaj tuj juna knabino, vestita per bela verda silka robo, eniris la ĉambron. Ŝi havis belan verdan hararon kaj verdajn okulojn, kaj ŝi riverencis profunde antaŭ Doroteo dirante, “Sekvu min kaj mi gvidos vin al via ĉambro.”
Do Doroteo adiaŭis ĉiujn siajn amikojn escepte de Toto, kaj preninte la hundon en siajn brakojn sekvis la verdan knabinon tra sep koridoroj kaj supren laŭ tri ŝtuparoj ĝis ili atingis ĉambron en la antaŭa parto de la Palaco. Ĝi estis kiel eble plej ĉarma malgranda ĉambro, kun mola komforta lito kiu havis tukojn el verda silko kaj verdan veluran kovroŝtofon. Fonteto estis en la centro de la ĉambro, ĝi altigis ŝprucon de verda parfumo en la aeron, kiu refalis en bele ĉizitan verdan marmoran basenon. Belaj verdaj floroj staris en la fenestroj, kaj troviĝis breto kun vico de malgrandaj verdaj libroj. Kiam Doroteo havis sufiĉan tempon por malfermi la librojn ŝi trovis ilin plenaj de kuriozaj verdaj bildoj kiuj ridigis ŝin pro sia komikeco.
En ŝranko estis multaj verdaj roboj, el silko kaj sateno kaj veluro; kaj ĉiu el ili estis precize ĝustadimensia por Doroteo.
“Sentu ke vi estas ĉehejme,” diris la verda knabino, “kaj se vi deziros ion sonoru. Oz alvokos vin morgaŭ matene.”
Ŝi lasis Doroteon sola kaj reiris al la aliaj. Ilin ŝi ankaŭ kondukis al ĉambroj, kaj ĉiu el ili trovis sin loĝanta en tre agrabla parto de la Palaco. Kompreneble tiu ĝentileco estis senefika rilate al la Birdotimigilo; kiam li trovis sin sola en sia ĉambro li staradis stulte sur unu loko, tuj apud la pordo, por atendi la matenon. Lin ne ripozigus kuŝado, kaj li ne povis fermi siajn okulojn; do li restis dum la tuta nokto rigardante malgrandan araneon kiu faras sian reton en angulo de la ĉambro, kvazaŭ ĝi ne estus unu el la plej belaj ĉambroj en la mondo. La Stana Lignohakisto kuŝiĝis nur pro kutimo, ĉar li memoris sian vivon kiel karnulo; sed ĉar li ne kapablis dormi li pasigis la nokton movante siajn artikojn por certigi ke ili bone fukciadas. La Leono preferus liton el sekaj folioj en la arbaro, kaj al li ne plaĉis esti fermita en ĉambron; sed lia saĝeco ne permesis ke tio ĝenu lin, do li saltis sur la liton kaj ruliĝis kiel kato kaj ronrone tuj dormigis sin.
La sekvan matenon, post la matenmanĝo, la verda knabino venis por konduki Doroteon, kaj vestis ŝin per unu el la plej belaj roboj--el verda brokita sateno. Doroteo surmetis verdan silkan antaŭtukon kaj ligis verdan rubandon ĉirkaŭ la kolon de Toto, kaj ili ekmarŝis al la Tronoĉambro de la Granda Oz.
Unue ili atingis grandan kunvenejon en kiu estis multaj virinoj kaj viroj de la kortego, vestitaj per riĉaj kostumoj. Tiuj homoj havis nenian laboron tie kaj nur konversaciadis, sed ili ĉiam atendis ekster la Tronĉambro ĉiumatene, kvankam oni neniam permesis ke ili vidu Ozon. Dum Doroteo eniris ili rigardis ŝin scivoleme, kaj unu el ili flustris,
“Ĉu vi vere rigardos la vizaĝon de Oz la Terura?”
“Kompreneble,” respondis la knabino, “se li akceptos vidi min.”
“Ho, li akceptos vidi vin,” diris la soldato kiu komunikis ŝian mesaĝon al la Sorĉisto, “kvankam al li ne plaĉas ke homoj petas vidi lin. Efektive, li unue estis kolera kaj diris ke mi devas resendi vin al la loko el kie vi venis. Post tio li demandis min pri via aspekto, kaj kiam mi menciis viajn arĝentajn ŝuojn li estis tre interesata. Laste mi parolis al li pri la marko sur via frunto, kaj li decidis permesi ke vi eniru.”
Ĝuste tiam sonorilo sonis, kaj la verda knabino diris al Doroteo, “Jen la signalo. Vi devas eniri la Tronoĉambron sola.”
Ŝi malfermis malgrandan pordon kaj Doroteo brave tramarŝis kaj trovis sin en mirinda loko. Ĝi estis granda, ronda ĉambro, kun alta arka plafono, kaj la muroj kaj plafono kaj planko estis kovritaj per grandaj smeraldoj dense kunlokigitaj. En la centro de la plafono estis granda lumo, same brila kiel la suno, kiu briligis la smeraldojn mirige.
Sed tio kio plej interesis Doroteon estis la granda trono el verda marmoro kiu staris en la mezo de la ĉambro. Ĝi estis havis la formon de seĝo kaj brilis pro gemoj, same kiel ĉio alia. En la centro de la seĝo estis grandega Kapo, tute sen apoganta korpo aŭ brakoj aŭ kruroj. Sur tiu kapo ne estis haroj, sed ĝi havis okulojn kaj nazon kaj buŝon, kaj ĝi estis pli granda ol la kapo de la plej granda giganto.
Dum Doroteo rigardis tion mirante kaj timante la okuloj malrapide turniĝis kaj rigardis ŝin akre kaj senŝanceliĝe. La buŝo moviĝis kaj Doroteo aŭdis voĉon diri:
“Mi estas Oz, la Granda, la Terura. Kiu estas vi, kaj kial vi serĉas min?”
La voĉo ne estis tiom timiga kiom ŝi anticipis el la granda Kapo; do ŝi kuraĝe respondis,
“Mi estas Doroteo, la Malgranda kaj Humila. Mi venis por peti vian helpon.”
La okuloj rigardis ŝin penseme dum plena minuto. Post tio diris la voĉo:
“Kie vi akiris la arĝentajn ŝuojn?”
“Mi akiris ilin de la Fia Sorĉistino de la Oriento, kiam mia domo falis sur ŝin kaj mortigis ŝin,” ŝi respondis.
“Kie vi akiris la markon sur via frunto?” pludiris la voĉo.
“Tie la bona Sorĉistino de la Nordo kisis min kiam ŝi adiaŭis min kaj sendis min al vi,” diris la knabino.
Denove la okuloj akre rigardis ŝin, kaj vidis ke ŝi diras la veron. Post tio Oz diris, “Kion vi volas ke mi faru?”
“Resendu min al Kansas, kie estas miaj Onklino Em kaj Onklo Henriko,” ŝi respondis fervore. "Mi ne amas vian landon, kvankam ĝi ja estas tre bela. Kaj mi estas certa ke Onklino Em estas multe malkvieta pro mia tiom longa foresto."
La okuloj palpebrumis trifoje, kaj post tio ili turniĝis al la plafono kaj subturniĝis al la planko kaj turniĝadis tiel kurioze ke ili ŝajnis rigardi ĉiun parton de la ĉambro. Kaj fine ili denove rigardis Doroteon.
“Kial mi faru tion por vi?” demandis Oz.
“Ĉar vi estas forta kaj mi estas malforta, ĉar vi estas Granda Sorĉisto kaj mi estas nur senhelpa knabineto,” ŝi respondis.
“Sed vi estis sufiĉe forta por mortigi la fian Sorĉistinon de la Oriento,” diris Oz.
“Tio estis nur hazardo,” respondis Doroteo simple; “mi ne povis malebligi ĝin.”
“Nu,” diris la Kapo, “mi diros al vi mian respondon. Vi ne rajtas supozi ke mi resendos vin al Kansas krom se vi estos rekompence farinta ion por mi. En ĉi tiu lando ĉiu devas pagi pro ĉio ricevita. Se vi volas ke mi uzu mian magion por resendi vin al via hejmo vi unue devos fari ion por mi. Helpu min kaj post tio mi helpos vin.”
“Kion mi devos fari?” demandis la knabino.
“Mortigu la fian Sorĉistinon de la Okcidento,” respondis Oz.
“Sed mi ne povas!” kriis Doroteo, multe surprizita.
“Vi mortigis la Sorĉistinon de la Oriento kaj vi surportas la arĝentajn ŝuojn, kiuj enhavas potencan sorĉopovon. Nun restas nur unu Fia Sorĉistino en la tuta lando, kaj kiam vi povos diri ke ŝi estas mortinta mi resendos vin al Kansas--sed ne antaŭ tiam.”
La malgranda knabino komencis plori, ĉar ŝi tiom senesperiĝis; kaj la okuloj denove palpebrumis kaj rigardis ŝin malkviete, kvazaŭ la Granda Oz kredas ke ŝi povos helpi lin se ŝi volos.
“Neniam mi mortigis ion ajn, ne intence,” ŝi ploris; “kaj eĉ se mi volus fari tion, kiel mi povus mortigi la Fian Sorĉistinon? Se vi, kiu estas Granda kaj Terura, ne povas mem mortigi ŝin, kial vi supozas ke mi povus fari tion?”
“Mi ne scias,” diris la Kapo; “sed tio estas mia respondo, kaj ĝis la Fia Sorĉistino estos mortinta vi ne revidos viajn Onklon kaj Onklinon. Memoru ke la Sorĉistino estas Fia--ege Fia--kaj meritas esti mortigita. Nun iru, kaj ne petu revidi min antaŭ ol vi estos plenuminta vian taskon.”
Malĝoje Doroteo foriris el la Tronoĉambro kaj reiris al kie la Leono kaj la Birdotimigilo kaj la Stana Lignohakisto atendas por aŭdi kion estis dirinta al ŝi Oz. “Por mi estas nenia espero,” ŝi diris malgaje, “ĉar Oz ne resendos min al mia hejmo antaŭ ol mi mortigos la Fian Sorĉistinon de la Okcidento; kaj tion mi neniam povos.”
Ŝiaj amikoj bedaŭris, sed ili ne povis helpi ŝin; do ŝi iris al sia ĉambro kaj kuŝiĝis sur la liton kaj endormiĝis plorante.
La sekvan matenon la soldato kun la verda barbo venis al la Birdotimigilo kaj diris,
“Venu kun mi, ĉar Oz alvokis vin.”
Do la Birdotimigilo sekvis lin kaj estis permesita eniri la grandan Tronoĉambron, kie li vidis, sidanta sur la smeralda trono, plej belan damon. Ŝi estis vestita per verda silka gazo kaj sur siaj pendantaj verdaj haroj ŝi portis juvelkovritan kronon. Sur ŝiaj ŝultroj kreskis flugiloj kolorbelegaj kaj tiom senpezaj ke ili tremis kiam ajn la plej malforta aermoviĝo atingis ilin.
Kiam la Birdotimigilo klinis sin, tiom bele kiom permesis lia pajla enhavo, antaŭ tiu belulino, ŝi rigardis lin dolĉe kaj diris:
“Mi estas Oz, la Granda, la Terura. Kiu estas vi, kaj kial vi serĉas min?”
Nu, la Birdotimigilo anticipis vidi la grandan Kapon pri kiu parolis Doroteo, kaj li multe surpriziĝis; sed li respondis brave.
“Mi estas nur Birdotimigilo, plenigita per pajlo. Tial mi ne havas cerbon, kaj mi venis al vi petante ke vi metu cerbon en mian kapon por anstataŭi la pajlon, por ke mi fariĝu tiom homa kia ĉiu alia persono en via regno.”
“Kial mi faru tion por vi?” demandis la damo.
“Ĉar vi estas saĝa kaj potenca, kaj neniu alia povas helpi min,”
“Mi neniam faras komplezon sen ia rekompenco,” diris Oz; “sed ĉi tion mi promesas. Se vi mortigos por mi la Fian Sorĉistinon de la Okcidento mi donos al vi abundan cerbon, tiel bonan cerbon ke vi estos la plej saĝa persono en la tuta Lando Oz.”
“Sed mi kredis ke vi jam petis ke Doroteo mortigu la Sorĉistinon,”
“Tiel estis. Ne gravas al mi kiu mortigos ŝin. Sed antaŭ ol ŝi mortos mi ne plenumos vian peton. Nun foriru, kaj ne petu revidi min antaŭ ol vi meritos la cerbon kiun vi tiom deziras.”
La Birdotimigilo reiris malĝoje al siaj amikoj kaj diris al ili kion diris Oz; kaj Doroteon surprizis aŭdi ke la granda Sorĉisto ne estas Kapo, kia kiam ŝi vidis lin, sed bela damo.
“Malgraŭ tio,” diris la Birdotimigilo, “ŝi bezonas koron tiom kiom la Stana Lignohakisto.”
La sekvan matenon la soldato kun la verda barbo venis al la Stana Lignohakisto kaj diris,
“Oz alvokis vin. Sekvu min.”
Do la Stana Lignohakisto sekvis lin kaj atingis la grandan Tronoĉambron. Li ne sciis ĉu li trovos ke Oz estas bela damo aŭ Kapo, sed li esperis ke li estos bela damo. “Ĉar,” li diris al si, “se li estos la Kapo, mi certas ke li ne donos al mi koron, ĉar kapo ne havas propran koron kaj tial ne povas senti kun mi. Sed se li estos la bela damo mi petegos koron, ĉar oni diras ke ĉiuj damoj mem estas bonkoraj.”
Sed kiam la Stana Lignohakisto eniris la grandan Tronoĉambron li vidis nek la Kapon nek la Damon, ĉar Oz donis al si la formon de plej timiga Bruto. Ĝi estis preskaŭ granda kiel elefanto, kaj la verda trono ŝajnis apenaŭ sufiĉe fortika por ĝia pezo. La Bruto havis kapon kia tiu de rinocero, sed estis kvin okuloj en ĝia vizaĝo. Kvin longaj brakoj kreskis el ĝia korpo kaj ĝi ankaŭ havis kvin longajn, maldikajn krurojn. Dika, laneca hararo kovris ĉiun parton, kaj pli timigaspekta monstro ne estus imagebla. Feliĉe la Stana Lignohakisto ne havis koron tiutempe, ĉar ĝi bategus laŭte kaj rapide pro teruriĝo. Sed ĉar li estis el nur stano, la Hakisto tute ne timis, kvankam li estis multe senesperiĝinta.
“Mi estas Oz, la Granda, la Terura,” parolis la Bruto, per voĉo kiu estis unusola grandega muĝo. “Kiu estas vi, kaj kial vi serĉas min?”
“Mi estas Hakisto, kaj konsistas el stano. Tial mi ne havas koron, kaj ne povas ami. Mi petas ke vi donu al mi koron por ke mi estu kiaj la aliaj homoj.”
“Kial mi faru tion?” demandis la Bruto.
“Ĉar mi petas, kaj nur vi povas plenumi mian peton,” respondis la Hakisto.
Oz iomete muĝis je tio, sed diris, raŭke, “Se vi efektive deziras koron, vi devos meriti ĝin.”
“Kiel?” demandis la Hakisto.
“Helpu Doroteon mortigi la Fian Sorĉistinon de la Okcidento,” respondis la Bruto. "Kiam la Sorĉistino estos morta, venu al mi, kaj mi tiam donos al vi la plej grandan kaj plej afablan kaj plej ameman koron en la tuta Lando Oz."
Do la Stana Lignohakisto devis reiri malĝoje al siaj amikoj kaj informi ilin pri la terura Bruto kiun li vidis. Ili ĉiuj miregis pro la multaj formoj kiujn donis al si la Granda Sorĉisto, kaj la Leono diris,
“Se li estos bruto kiam mi vidos lin, mi kiel eble plej laŭte muĝegos kaj tiom timigos lin ke li plenumos ĉiun mian peton. Kaj se li estos la bela damo, mi ŝajnigos salti sur ŝin, kaj tiel devigos ŝin plenumi mian peton. Kaj se li estos la granda Kapo, mi povos fari al li kion mi volos; ĉar mi rulos la Kapon tra la tuta ĉambro ĝis li promesos doni al ni kion ni deziras. Do estu bonesperaj, miaj amikoj, ĉar ja ĉio rezultos bone.”
La sekvan matenon la soldato kun la verda barbo kondukis la Leonon al la granda Tronoĉambro kaj petis lin eniri al Oz.
La Leono tuj trairis la pordon, kaj ĉirkaŭrigardante li vidis, surprizate, ke antaŭ la trono estas Globo de Fajro, tiom feroca kaj arda ke li apenaŭ kuraĝis rigardi ĝin. Lia unua penso estis ke Oz akcidente ekbrulis kaj konsumiĝas; sed kiam li provis proksimiĝi, la varmego estis tiom intensa ke ĝi komencis bruligi liajn lipharojn, kaj li retrorampis tremante al pozicio pli proksima al la pordo.
Venis malalta, trankvila voĉo el la Globo de Fajro, kaj ĉi tiujn vortojn ĝi parolis:
“Mi estas Oz, la Granda kaj Terura. Kiu estas vi, kaj kial vi serĉas min?”
Kaj la Leono respondis, “Mi estas Malkuraĝa Leono, mi timas ĉion. Mi venis al vi por peti ke vi donu al mi kuraĝon, por ke mi reale fariĝu la Reĝo de Bestoj, kiel min oni nomas.”
“Kial mi donu al vi kuraĝon?” demandis Oz.
“Ĉar el ĉiuj Sorĉistoj vi estas la plej granda, kaj nur vi havas kapablon plenumi mian peton,” respondis la Leono.
La Globo de Fajro brulis feroce dum kelka tempo, kaj la voĉo diris, “Portu al mi pruvon ke mortis la Fia Sorĉistino, kaj tuj tiam mi donos al vi kuraĝon. Sed dum vivos la Sorĉistino vi devos resti malkuraĝa.”
La Leono koleris pro tiu parolo, sed li povis respondi nenion, kaj dum li staris silente rigardante la Globon de Fajro ĝi fariĝis tiom feroce varmega ke li turnis sin kaj kiel eble plej rapide kuris el la ĉambro. Li ĝoje trovis siajn amikojn atendantaj lin, kaj li informis ilin pri la timiga intervjuo kun la Sorĉisto.
“Kion ni faru nun?” demandis Doroteo malĝoje.
“Nur unu afero estas farebla,” respondis la Leono, “ni devos iri al la Lando de la Palpbrumoj, elserĉi la Fian Sorĉistinon, kaj detrui ŝin.”
“Sed eble ni ne povos,” diris la knabino.
“Tiukaze mi neniam ricevos kuraĝon,” deklaris la Leono.
“Kaj mi neniam ricevos cerbon,” diris la Birdotimigilo.
“Kaj mi neniam ricevos koron,” parolis la Stana Lignohakisto.
“Kaj mi neniam revidos Onklinon Emon kaj Onklon Henrikon,” diris Doroteo, komencante plori.
“Atentu!” kriis la verda knabino. “La larmoj falos sur vian verdan silkan robon kaj makulos ĝin.”
Do Doroteo sekigis siajn okulojn kaj diris, “Mi supozas ke ni devos provi; sed mi nepre ne deziras mortigi, eĉ se tio helpus revidi Onklinon Emon.”
“Mi akompanos vin; sed mi estas tro malkuraĝa kaj ne povus mortigi la Sorĉistinon,” diris la Leono.
“Ankaŭ mi kuniros,” deklaris la Birdotimigilo; “sed mi ne estos granda helpo por vi, ĉar mi estas tro stulta.”
“Mi estas tro senkora por damaĝi eĉ Sorĉistinon,” komentis la Stana Lignohakisto; “sed se vi iros mi certe akompanos vin.”
Tial ili decidis komenci sian marŝon jam sekvamatene, kaj la Hakisto akrigis sian hakilon per verda ŝtono kaj ĝuste oleigis siajn artikojn. La Birdotimigilo metigis en sin freŝan pajlon kaj Doroteo metis novan farbon sur liajn okulojn por ke li povu pli bone vidi. La verda knabino, kiu estis tre afabla, plenigis la korbon de Doroteo per plaĉaj manĝaĵoj, kaj ligis sonorileton ĉirkaŭ la kolon de Toto per verda rubando.
Ili enlitiĝis tre frue kaj profunde dormis ĝis la taglumiĝo, kiam ilin vekis la kokerikado de verda koko kiu loĝis en la malantaŭa korto de la palaco, kaj la kriado de kokino kiu demetis verdan ovon.
I mahtar ó i laice appafini tulyane te ter i Laimarilinóno maller mennai ananyelte i þambe yasse i Varno i Andondion marne. Sina valya carne láte hencalcantar na nansestane tai alta colcaryanna, ar tá rundave apantanes i andon málolvain.
“Mana malle mene i Olca Curuninna Númeno?” maquente Valanna.
“Ui ea malle,” hanquente i Varno i Andondion. “Alquen allume yesta lelya tanna.”
“Manen, san, túvalmes?” maquente i vende.
“Ta nauva aþcare,” hanquente i nér, “pan yá istas i nalde i Malwincion nóresse, túvas elde, ar caruvas ilye elde mólyar.”
“Nai ú,” eque i Corcurco, “pan mínalme nancare se.”
“A, ta ná alavéla,” eque i Varno i Andondion. “Alquen allume nanacárie se fai, san aþahanye sáven i caruvas le móli, ve acáries i hyanar. Mal á cime óre; pan nás olca ar valca, ar nai úvas lave nancaritaldas. Á mene númenna, yas Anar núya, ar uilde pole loita tuve se.”
Hantaneltes, quentelte sen namárie, quernelte númenna, ar patanelte to palalli maxa salqueo ríþimande ríne ló lairemíri ar maltalóþi. Valanna tensi colle i netya saminda hlappo ya vaimataniénes i Túriondesse, mal sí, eanderyan, cennes i lánes tensi laica, mal poica fána. I seres os Ilweva lango arye róviéne laica quilerya ar náne ta fána ve Valanno hlappo.
Laimarilinon ron náne palan lemba. Lan mennelte ener i hún olane horna ar ambuna, pan úner ea pelmari hya mardi sina nóresse númeno, ar i hún uine sahyastaina.
Apárilesse Anar calde úra antaltannar, pan úner ea aldar na sore ten lumbo; tall' en nó lóme Valanna ar Ilwe ar i Rauro náner lumbe, ar cainuner i salquesse ar loruner, ó i Ornendur ar i Corcurco tirisse.
Sí i Olca Curuni Númeno sáme rie erya hen, mal ya náne ta turwa ve palantilla, ar polle cene ilinomenna. San, lan handes i tarasseryo andosse, tullune i ostirnes ar cennes Valanna caitaila lorna, ó máloryar quanna os se. Nalte anda hairie au, mal i Olca Curuni náne ruxa tuviesse te nóreryasse; etta licindane telpina þimpalánen ya lingane os langorya.
Ú-pusto senna ilye mentiellon hotse velce ñarmoron tulle norila. Sámelte ande telqui ar valca hendu ar mixe nelceli.
“Á mene tane lienna,” eque i Curuni, “ar á ripta te mi luppulinnar.”
“Ma úvalye care te mólelyar?” maquente i ñarmoron cáno.
“Fó,” hanquentes, “min ná latúceno, ar min þardeo; min ná vende ar enta ná Rauro. Teo lana canta móle, san ece len ripta te níce luppunnar.”
“Márave,” eque i ñarmo, ar hlintes oa analarca, hilina ló i hyanar.
Almenen, i Corcurco ar i Ornendur náner aqua cuivat ar hlasser i ñarmoron tulie.
“Si mahtalenya,” eque i Ornendur, “etta á mene cata ni ar omenuvanyet lan tuluvalte.”
Nampes hyaldarya, ya cáriénes ammaica, ar lan i ñarmoron cáno ananye se i Latúcen Ornendur tantyane rancurya ar cirne i ñarmova cas pulcoryallo, tall' en ú-pusto qualles. Éya polles orta hyaldarya enta ñarmo ananye, ar hye arye lanante nu i maice címa i Latúcen Ornendurwa carmo. Enger ñarmor canquain, ar canquaillume qualtane ñarmo, san en teldave ilye cainelte qualini uo hamnan pó i Ornendur.
Tá sestanes tal hyaldarya ar harunes ar' i Corcurco, ye eque, “Nánes mára mahtale, málo.”
Laranyelte mennai Valanna eccuinune neuna amauresse. I nette faren þoronye yá cennes i alta hamna fasse ñarmoron, mal i Latúcen Ornendur nyarne sen ilqua. Hantanesses rehtien te ar harunes arinwatesse, yallo yesentelte ata lendaltanna.
En sina imya amauresse i Olca Curuni tulle i tarasseryava andonna ar ettirne er hendyanen ya polle cene háya. Cennes ilye ñarmoryar caitaile qualini, ar i aianor tensi lelelyaile ter nórerya. Si carne se anarúþea epe fai, ar licindanes telpina þimpala yullume.
Arrongo alta umba hróve corcoron tulle vilila senna, fárea i carnelte menel lúna.
Ar i Olca Curuni quente i Aran-Corcon, “Á vile ú-pusto i aianonnar; á etirta hendulta ar á narca te nihtalinnar.”
I hróve corcor viller er alta umbasse Valannanna ar sataryannar. Yá i nette cenne te tulile, þoronyes.
Mal eque i Corcurco, “Si ná mahtalenya, taro á cainue ar' inye ar úvalde a-hyane.”
Etta ilye cainunelte i hunesse hequa i Corcurco, ar tolunes ar racante rancurya. Ar yá i corcor cenner se, nánelte þossie, pan sine aiwi illume corcurquínen, ar úner verya tule anarea. Mal eque i Aran-Corco:
“Nás rie þañquanta nér. Etirtuvan hendurya.”
I Aran-Corco ville i Corcurcunna, ye ante se os i cas ar rihtane langorya mennai firnes. Ar tá enta corco ville senna, ar i Corcurco rihtane langorya arye. Enger corcor canquain, ar canquaillume i Corcurco rihtane lango, mennai teldave illi látaner qualini ara se. Tá holtunes máloryain tolue, ar ata lendelte lendaltanna.
Yá i Olca Curuni ettirne ata ar cenne ilye corcoryar caitaile ve hamna, tulle sen rúcima urþa, ar licindanes nellume telpina þimpalaryanen.
Arrongo hlasse alta vurie vilyasse, ar umba morne nierion tulle vilila senna.
“Á mene i aianonnar ar á nasta te qualmea!” canyane i Curuni, ar i nieri querner ar viller lintie mennai tullelte na yas Valanna ar máloryar páteáner. Mal i Ornendur céniéne te tuluvaile, ar i Corcurco þantaniéne ya care.
“Á etelepe þardenya ar á capta sa to i nette ar i roa ar i Rauro,” eques i Ornenduren, “ar i nieri úvar pole nasta te.” Si i Ornendur carne, ar lan Valanna caine area ar' i Rauro ar camyane Ilwe rancuryasse, i þarde aqua tumpe te.
I nieri tuller ar túver alquen hequa i Ornendur na nasta, etta villelte senna ar aurancer ilye nermalta anat i latúcen, pen nahta i Ornendur quanno. Ar pan nieri uir pole coita yá nermalta rácine, ta náne i morne nierion tel, ar cainelte ríne nelcave os i Ornendur, ve pitye hamnali finda urmo.
Tá Valanna ar i Rauro toluner, ar i vende alyane i Latúcen Ornendur þañquantien i þarde nan mina i Corcurco, mennai nánes ta mára ve fai. San yesentelte lendaltanna ata.
I Olca Curuni náne tande ruxa yá cennes morne nieryar pitye hamnalissen ve finda urma i vattanes ar riptanes findesserya ar mulles nelceryar. Ar tá yalles mólyar yunque, i náner i Malwinci, ar ánes ten mixe hatalli, lan canyanes ten mene i aianonnar ar nancare te.
I Malwinci láner verye lie, mal moa ten care ve caniéne ten. Etta vantanelte oa mennai tullelte area ar' Valanna. Tá i Rauro carne romya ráve ar campe tenna, ar i almelóre Malwinci tande þoronyer i nannornelte talle lintie ve polilte.
Yá nanwennelte tarassenna, i Olca Curuni mai-palampe te lattanen, ar nantultane te mólentanna, epta harunes na sana mana mauras care ró. Únes pole hanya yalle ilye pannaryar na nancare sine aianor loitaniéner; mal nánes turwa Curuni, arye olca, ar ron þantanes yalle care.
Enge, hauroryasse, Laurea Carpe, ó rinde tinwírelion ar sercirillelion os sa. Sina Laurea Carpe haranye luhtu. Ence aiquen ye aune sa yale nellume i Rámaiti Maimuni, i lascarner aite rincuma ya cávelte. Mal alquen lertane canya sine aie veor han nellume. Yullume tensi i Olca Curuni yuhtiéne i Carpeo luhtu. Ellume náne yá cáriénes i Malwinci mólyar, ar tulunciénes inse na cunya nórentasse. I Rámaiti Maimuni aliéne se care si. I atya lú náne yá cáriénes mahtale anat i Túra Óþ inse, ar níriénes hye et i nóre númeno. I Rámaiti Maimuni arye aliéne se cariénen si. Rie ellume ata lertauvanes yuhta sina Laurea Carpe, taro únes tyase care san mennai ilye hyane melehteryar náner cumne. Mal sí yá valce ñarmoryar ar hráve corcoryar ar nastule nieryar náner vanwe, ar mólyar náner þostaine oa ló i Úverya Rauro, cennes i vorne rie er lé nancarien Valanna ar máloryar.
Etta i Olca Curuni nampe i Laurea Carpe hauroryallo ar sestane sa caryasse. Tá tarnes hyarya talyasse ar tairave eque:
“Ep-pe, pep-pe, cac-ce!”
Ró tarnes forma talyasse ar eque:
“Hil-lo, hol-lo, hel-lo!”
Apa si tarnes yúyu talusse ar holtune romya ómanen:
“Þiþ-þi, þuþ-þi, þit!”
Sí i luhtu yesente tyarda. I menel olane lúrea, ar hlasse núra omie i vilyasse. Enger line rámaron hyasse, alta lalammie ar lalie, ar Anar tulle et i lúrea menel na apanta i Olca Curuni ostarina ló maimunion úme, ilya ó yánu ar turcat rámat aldamosse.
Mo, lio alta ep' i hyanar, nemne ná cánolta. Villes are i Curuninna ar eques, “Aiáliel me na i neldea ar telima lú. Mana canyeal?”
“Á lelya i aianonnar i nórenyasse, ar á nancare ilya teo hequa i Rauro,” eque i Olca Curuni. “Á tulya tana hravan nin, pan þelin colta se lattastanen ve rocco, ar care se móta.”
“Lascaruvar canwalyar,” eque i cáno. Tá, ó laca lalammie ar hlón, i Rámaiti Maimuni viller oa i nómenna yasse Valanna ar máloryar páteáner.
Nótime Maimuni mapaner i Latúcen Ornendur ar coller se ter vilya mennai nánelte or restasse nelcave tupina nexe carcalínen. Sinome carnelte i almelóra Ornendur lanta, ye lanante anda hairie i carcannar, yasse caines tande palpaina ar quanta unuxínen i únes pole leve hya ñóna.
I Maimunion hyanar antelte i Corcurco, ar ande leperintainen luncer quanna þarde et hamperya ar carya. Carnelte carperya ar saiporyat ar hamperya na níca rucca ar hanteltes halla aldo ingea olbannar.
I hyane Maimuni hanter þermar tulca rappo os i Rauro ar lamper line quinti os pulcorya ar carya ar telcuryar, mennai únes pole nace hya nyaþe hya nanya aite lénen. Tá ortaneltes ar villelte oa óse i Curuníva tarassenna, yasse sestaneltes níca tarwasse ó orwa anga hahta os sa, itan únes pole uþe.
Mal aqua únelte harna Valanna. Tarnes, ó Ilwe rancuryasse, cendaila i máloryaron nairea umbar ar savila i ron tuluva querdarya. I Rámaiti Maimunion cáno amaville senna, andu, findu rancurya racante ar úvanima antarya raine aica; mal cennes i tehta miqueo i Mane Curunio timbareryasse ar pustane au, ar tenges i hyanain ui appa se.
“Uilve verya hyane sina nette,” eques ten, “pan nás varina ló i Vále Máreo, ar ta ná antúra ep' i Vále Úmáreo. Rie quanna ya lertalve care, ná cole se tarassenna i Olca Curunio ar hehta se tasse.”
San, ancimbaila ar moicave, ortanelte Valanna rancultassen ar coller se lintie ter vilya mennai tullelte i tarasse, yasse sestaneltes se i pentesse fenda. Tá eque i cáno i Curunin:
“Eveunielmel ta lio ve pollelme. I Latúcen Ornendur ar i Corcurco nár nancarine, ar i Rauro ná nutina tarwalyasse. I nette, uilme verya hyane, yola i roa ye colis rancuryasse. Melehtelya pá hotselma sí etélie, ar allume cenuvalye me ata.”
Tá ilye Rámaiti Maimuni, ó laca lalie ar lalammie ar hlón, viller vilyanna ar ron náner et cen.
I Olca Curuni aitaina yo ñormerila yá cenne i tehta Valannava timbaresse, pan mai sintes i yola i Rámaiti Maimuni yola isse inse, veryar hyane i vende aite lénen. Tirnes tal Valannavat talu, cennes i Telpina Hyapatu, ar yesentes pape þossenen, pan sintes mana turwa luhtu hempette. Minya i Curuni orne hónore Valannallo; mal en tirnes mina i hinwat hendu ar cenne yalle cámalóra náne i fea cata tu, ar í nette úne ista i elmendea melehte ya i Telpina Hyapatu anteáne sen. San i Olca Curuni lande insen, ar sanne, “Ece nin tensi care se mólinya, pan uisse ista yanen mahta melehterya.” Tá eques Valannan, naraca ar canyaila:
“Á tule onye; ar tancave á cime ilqua ya quetin tyen, pan qui uitye, san teltauvan tye, ve acárien i Latúcen Ornenduren ar i Corcurquen.”
Valanna hilyane se ter line i vanime þambi tarasseryasse mennai tullette i mastaþambenna, yasse i Curuni iquiryane sen poita i tambi ar þitwar ar hweca i talan ar matya i úre tundonen.
Valanna yesente móta numbea, ó sanarya þantiéla na móta ta ricíte ve polles; pan alaranyes í Olca Curuni þantaniéne ú qualta se.
Lan Valanna móteáne ricíte, i Curuni þantane mene mina i paca ar colta lattastanen i Úverya Rauro ve rocco; sa laltauvane se, nánes tanca, tyare hye tuce ohtaraxarya quiquie yestas mene raxanen. Mal lan apantanes i ando i Rauro áne romya ráve ar campe senna tande valcave í Curuni þoronye, ar etenorne ar holtane i ando ata.
“Qui uinye pole colta lattasta tyen,” eque i Curuni i Rauron, pahtaila ter i ando þami, “san ece nin saitya tye. Cauvatye alla na mate mennai caritye ya yestan.”
San apa ta únes sore matta i mandaina Rauronna; mal ilye auresse tulles i andonna endauresse ar maquente, “Ma áþeatye cole lattasta ve rocco?”
Ar i Rauro hanquétane, “Fó. Qui tulil sina tarwasse, en nacuvanyel.”
I cahta yaro i Rauron úne moa care ya i Curuni yestane náne i ilye lómesse, lan i nís lorna, Valanna colle sen matta i haurollo. Epeni mátiénes, cainuánes caimaryasse þardeo, ar Valanna caiteáne ara se ar sestane carya pá maxa, fassa rappindya, lan quentette pá tarastiettar ar rincette panya aite lé uþiéo. Mal únette tuve lé na lóya i taras, pan voro tíraner sa i malde Malwinci, i náner i móli i Olca Curuníva ar þoronyeltes han ui care ya canyeánesset.
Maune i venden móta urda ter aure, ar lillume i Curuni ordane i palpúvanesses i imya yerna ulutelmenen ya illume colles máryasse. Mal, naite, únes verya palpa Valanna, pan enge i tehta timbareryasse. I hína úne ista si, ar lai þoronye insen ar Ilwen. Ellume i Curuni palampe Ilwe ulutelmeryanen ar i verya níca roa alacante senna ar nance telcurya ve quaptale. I Curuni úne serca yasse nánes nacina, pan nánes tande olca í serce sesse parahtiéne line loar né.
Valanno coivie olane analuite lan olanes hanya i nauvane anahraia epe oi nanwenie Hyarveastanna ar Voriel Peramilenna ata. Nalume níteánes sárave ter lúmeli, ó Ilwe harila taluryasse ar tirila antaryanna, miuyaila únave na tana yande nairea nánes hérinciryan. Ilwe úne naitie cimba quima nánes Hyarveastasse hya i Nóresse Óþua, au Valanna náne óse; mal sintes í nette náne angayanda, ar ta carne se arye angayanda.
Sí i Olca Curuni sáme alta íre hariéo insen i Telpina Hyapatu yat i vende illume colle. Nieryar ar corcoryar ar ñarmoryar caiteáner hamnainen ar parahteáner, ar aváþies i Laurea Carpeo quanna melehte; mal au ence sen ñete i Telpinu Hyapatu, antauvanette sen melehte han ilye hyane nati yai oróvies. Cendanes Valanna ancimbaila, na cene quima ummanan haitas hyapaturya, pan sannes i nai poluvas pile tu. Mal i hína náne talle valatea ó netye hyapaturya i allume haitanesset hequa lómesse ar yá sóves. I Curuni þoronye huine han verie mitta Valanno þambenna lómesse na nape i hyapatu, ar þosserya os nén náne analta epe þosserya huinen, etta allume tulles area yá Valanna sóvane. É, i enwina Curuni allume appane nén, yola ummanan láve nén appa se aite lénen.
Mal i olca veo náne lai ancurwa, ar teldave naune fintale ya antauvane insen tai yestanes. Sestanes anga þan i endesse i mastaþan-talamo, ar tá sairine cururyainen carnes i anga alacénima firye hendin. Epetai yá Valanna patane lanna i talan, talantes lá i þan, pen cene sa, ar talantes quanna táriénen. Lánes harna, mal lantaryasse i Telpina Hyapatuo min autulle; ar nó polles anya sa, i Curuni mápiéne sa oa ar sestane sa véra arca talyasse.
I olca nís náne mai-fasta ó i fintaleryo túre, pan lan sámes i hyapatuo min aunes perme melehteo luhtutto, ar Valanna úne pole yuhta sa anat se, imya quíta sintiénes sa.
I nettecenne i róviénes min netya hyapaturyo, olane ruxa, ar quente i Curunin, “Á hananta nin hyapatinya!”
“Vá,” hanquente i Curuni, “pan sí i hyapat ná ninya, ar ú tyenya.”
“Nalye olca veo!” holtune Valanna. “Lalye valya na mapa hyapatinya nillo.”
“Hepuvanyes, illangiéla,” eque i Curuni, lalaila sen, “ar umaure tulyauvan etwa lyello, arye.”
Si carne Valanna tande anaruxa i nampes i calpa neno ya tarne area ar hantesses lanna i Curuni, carila hye nenda carello talunta.
Ú-pusto i olca nís áne þosseo romya holle, ar tá, lan Valanna tirne se áyanen, i Curuni yesente pice ar atalta.
“Cená ya acárietye!” holtune. “Imi lúmince ticúvanye oa.”
“Lai apanainan, é,” eque Valanna, ye naitie þoronye cene i Curuni nanwave tiquila oa ve varne lís pó véra hendurya.
“Ma uinetye ista i nén nauvane mettanya?” maquente i Curuni, yaimea, estelenca ómanen.
“Aþahanye fó,” hanquente Valanna. “Manen é istan?”
“Ai, apa lúmincili nauvan aqua tiquina, ar itye samuva i taras intyen. Anaien olca vanwienyasse, mal allume sannen i nette ve tye polúvane tique ni ar telta olce cardanyar. Ela—silo autean!”
Ó sine quettali i Curuni lanante tal ve varne, tiquina, cantenca umbo ar yesente late i poice panossen i mastaþambo talamo. Ceniesse i naitie itíquies oa muntanna, Valanna lunce enta calpa neno ar ulyane sa to i malda. Tá hwecanes quanna sa ara i fennallo. Epeni nampes i telpina hyapat, ya náne ilqua ya vorne i enwina nisso, poines ar parahtanes sa lannenen, ar sestanesses talyasse ata. Tá, teldave lertaila care yalle cilles, nornes ara i pacanna na quete i Rauron í Olca Curuni Númeno fíriéne, ar i epta lánette mandanor aia nóresse.::
The soldier with the green whiskers led them through the streets of the Emerald City until they reached the room where the Guardian of the Gates lived. This officer unlocked their spectacles to put them back in his great box, and then he politely opened the gate for our friends.
“Which road leads to the Wicked Witch of the West?” asked Dorothy.
“There is no road,” answered the Guardian of the Gates. “No one ever wishes to go that way.”
“How, then, are we to find her?” inquired the girl.
“That will be easy,” replied the man, “for when she knows you are in the country of the Winkies she will find you, and make you all her slaves.”
“Perhaps not,” said the Scarecrow, “for we mean to destroy her.”
“Oh, that is different,” said the Guardian of the Gates. “No one has ever destroyed her before, so I naturally thought she would make slaves of you, as she has of the rest. But take care; for she is wicked and fierce, and may not allow you to destroy her. Keep to the West, where the sun sets, and you cannot fail to find her.”
They thanked him and bade him good-bye, and turned toward the West, walking over fields of soft grass dotted here and there with daisies and buttercups. Dorothy still wore the pretty silk dress she had put on in the palace, but now, to her surprise, she found it was no longer green, but pure white. The ribbon around Toto’s neck had also lost its green color and was as white as Dorothy’s dress.
The Emerald City was soon left far behind. As they advanced the ground became rougher and hillier, for there were no farms nor houses in this country of the West, and the ground was untilled.
In the afternoon the sun shone hot in their faces, for there were no trees to offer them shade; so that before night Dorothy and Toto and the Lion were tired, and lay down upon the grass and fell asleep, with the Woodman and the Scarecrow keeping watch.
Now the Wicked Witch of the West had but one eye, yet that was as powerful as a telescope, and could see everywhere. So, as she sat in the door of her castle, she happened to look around and saw Dorothy lying asleep, with her friends all about her. They were a long distance off, but the Wicked Witch was angry to find them in her country; so she blew upon a silver whistle that hung around her neck.
At once there came running to her from all directions a pack of great wolves. They had long legs and fierce eyes and sharp teeth.
“Go to those people,” said the Witch, “and tear them to pieces.”
“Are you not going to make them your slaves?” asked the leader of the wolves.
“No,” she answered, “one is of tin, and one of straw; one is a girl and another a Lion. None of them is fit to work, so you may tear them into small pieces.”
“Very well,” said the wolf, and he dashed away at full speed, followed by the others.
It was lucky the Scarecrow and the Woodman were wide awake and heard the wolves coming.
“This is my fight,” said the Woodman, “so get behind me and I will meet them as they come.”
He seized his axe, which he had made very sharp, and as the leader of the wolves came on the Tin Woodman swung his arm and chopped the wolf’s head from its body, so that it immediately died. As soon as he could raise his axe another wolf came up, and he also fell under the sharp edge of the Tin Woodman’s weapon. There were forty wolves, and forty times a wolf was killed, so that at last they all lay dead in a heap before the Woodman.
Then he put down his axe and sat beside the Scarecrow, who said, “It was a good fight, friend.”
They waited until Dorothy awoke the next morning. The little girl was quite frightened when she saw the great pile of shaggy wolves, but the Tin Woodman told her all. She thanked him for saving them and sat down to breakfast, after which they started again upon their journey.
Now this same morning the Wicked Witch came to the door of her castle and looked out with her one eye that could see far off. She saw all her wolves lying dead, and the strangers still traveling through her country. This made her angrier than before, and she blew her silver whistle twice.
Straightway a great flock of wild crows came flying toward her, enough to darken the sky.
And the Wicked Witch said to the King Crow, “Fly at once to the strangers; peck out their eyes and tear them to pieces.”
The wild crows flew in one great flock toward Dorothy and her companions. When the little girl saw them coming she was afraid.
But the Scarecrow said, “This is my battle, so lie down beside me and you will not be harmed.”
So they all lay upon the ground except the Scarecrow, and he stood up and stretched out his arms. And when the crows saw him they were frightened, as these birds always are by scarecrows, and did not dare to come any nearer. But the King Crow said:
“It is only a stuffed man. I will peck his eyes out.”
The King Crow flew at the Scarecrow, who caught it by the head and twisted its neck until it died. And then another crow flew at him, and the Scarecrow twisted its neck also. There were forty crows, and forty times the Scarecrow twisted a neck, until at last all were lying dead beside him. Then he called to his companions to rise, and again they went upon their journey.
When the Wicked Witch looked out again and saw all her crows lying in a heap, she got into a terrible rage, and blew three times upon her silver whistle.
Forthwith there was heard a great buzzing in the air, and a swarm of black bees came flying toward her.
“Go to the strangers and sting them to death!” commanded the Witch, and the bees turned and flew rapidly until they came to where Dorothy and her friends were walking. But the Woodman had seen them coming, and the Scarecrow had decided what to do.
“Take out my straw and scatter it over the little girl and the dog and the Lion,” he said to the Woodman, “and the bees cannot sting them.” This the Woodman did, and as Dorothy lay close beside the Lion and held Toto in her arms, the straw covered them entirely.
The bees came and found no one but the Woodman to sting, so they flew at him and broke off all their stings against the tin, without hurting the Woodman at all. And as bees cannot live when their stings are broken that was the end of the black bees, and they lay scattered thick about the Woodman, like little heaps of fine coal.
Then Dorothy and the Lion got up, and the girl helped the Tin Woodman put the straw back into the Scarecrow again, until he was as good as ever. So they started upon their journey once more.
The Wicked Witch was so angry when she saw her black bees in little heaps like fine coal that she stamped her foot and tore her hair and gnashed her teeth. And then she called a dozen of her slaves, who were the Winkies, and gave them sharp spears, telling them to go to the strangers and destroy them.
The Winkies were not a brave people, but they had to do as they were told. So they marched away until they came near to Dorothy. Then the Lion gave a great roar and sprang towards them, and the poor Winkies were so frightened that they ran back as fast as they could.
When they returned to the castle the Wicked Witch beat them well with a strap, and sent them back to their work, after which she sat down to think what she should do next. She could not understand how all her plans to destroy these strangers had failed; but she was a powerful Witch, as well as a wicked one, and she soon made up her mind how to act.
There was, in her cupboard, a Golden Cap, with a circle of diamonds and rubies running round it. This Golden Cap had a charm. Whoever owned it could call three times upon the Winged Monkeys, who would obey any order they were given. But no person could command these strange creatures more than three times. Twice already the Wicked Witch had used the charm of the Cap. Once was when she had made the Winkies her slaves, and set herself to rule over their country. The Winged Monkeys had helped her do this. The second time was when she had fought against the Great Oz himself, and driven him out of the land of the West. The Winged Monkeys had also helped her in doing this. Only once more could she use this Golden Cap, for which reason she did not like to do so until all her other powers were exhausted. But now that her fierce wolves and her wild crows and her stinging bees were gone, and her slaves had been scared away by the Cowardly Lion, she saw there was only one way left to destroy Dorothy and her friends.
So the Wicked Witch took the Golden Cap from her cupboard and placed it upon her head. Then she stood upon her left foot and said slowly:
“Ep-pe, pep-pe, kak-ke!”
Next she stood upon her right foot and said:
“Hil-lo, hol-lo, hel-lo!”
After this she stood upon both feet and cried in a loud voice:
“Ziz-zy, zuz-zy, zik!”
Now the charm began to work. The sky was darkened, and a low rumbling sound was heard in the air. There was a rushing of many wings, a great chattering and laughing, and the sun came out of the dark sky to show the Wicked Witch surrounded by a crowd of monkeys, each with a pair of immense and powerful wings on his shoulders.
One, much bigger than the others, seemed to be their leader. He flew close to the Witch and said, “You have called us for the third and last time. What do you command?”
“Go to the strangers who are within my land and destroy them all except the Lion,” said the Wicked Witch. “Bring that beast to me, for I have a mind to harness him like a horse, and make him work.”
“Your commands shall be obeyed,” said the leader. Then, with a great deal of chattering and noise, the Winged Monkeys flew away to the place where Dorothy and her friends were walking.
Some of the Monkeys seized the Tin Woodman and carried him through the air until they were over a country thickly covered with sharp rocks. Here they dropped the poor Woodman, who fell a great distance to the rocks, where he lay so battered and dented that he could neither move nor groan.
Others of the Monkeys caught the Scarecrow, and with their long fingers pulled all of the straw out of his clothes and head. They made his hat and boots and clothes into a small bundle and threw it into the top branches of a tall tree.
The remaining Monkeys threw pieces of stout rope around the Lion and wound many coils about his body and head and legs, until he was unable to bite or scratch or struggle in any way. Then they lifted him up and flew away with him to the Witch’s castle, where he was placed in a small yard with a high iron fence around it, so that he could not escape.
But Dorothy they did not harm at all. She stood, with Toto in her arms, watching the sad fate of her comrades and thinking it would soon be her turn. The leader of the Winged Monkeys flew up to her, his long, hairy arms stretched out and his ugly face grinning terribly; but he saw the mark of the Good Witch’s kiss upon her forehead and stopped short, motioning the others not to touch her.
“We dare not harm this little girl,” he said to them, “for she is protected by the Power of Good, and that is greater than the Power of Evil. All we can do is to carry her to the castle of the Wicked Witch and leave her there.”
So, carefully and gently, they lifted Dorothy in their arms and carried her swiftly through the air until they came to the castle, where they set her down upon the front doorstep. Then the leader said to the Witch:
“We have obeyed you as far as we were able. The Tin Woodman and the Scarecrow are destroyed, and the Lion is tied up in your yard. The little girl we dare not harm, nor the dog she carries in her arms. Your power over our band is now ended, and you will never see us again.”
Then all the Winged Monkeys, with much laughing and chattering and noise, flew into the air and were soon out of sight.
The Wicked Witch was both surprised and worried when she saw the mark on Dorothy’s forehead, for she knew well that neither the Winged Monkeys nor she, herself, dare hurt the girl in any way. She looked down at Dorothy’s feet, and seeing the Silver Shoes, began to tremble with fear, for she knew what a powerful charm belonged to them. At first the Witch was tempted to run away from Dorothy; but she happened to look into the child’s eyes and saw how simple the soul behind them was, and that the little girl did not know of the wonderful power the Silver Shoes gave her. So the Wicked Witch laughed to herself, and thought, “I can still make her my slave, for she does not know how to use her power.” Then she said to Dorothy, harshly and severely:
“Come with me; and see that you mind everything I tell you, for if you do not I will make an end of you, as I did of the Tin Woodman and the Scarecrow.”
Dorothy followed her through many of the beautiful rooms in her castle until they came to the kitchen, where the Witch bade her clean the pots and kettles and sweep the floor and keep the fire fed with wood.
Dorothy went to work meekly, with her mind made up to work as hard as she could; for she was glad the Wicked Witch had decided not to kill her.
With Dorothy hard at work, the Witch thought she would go into the courtyard and harness the Cowardly Lion like a horse; it would amuse her, she was sure, to make him draw her chariot whenever she wished to go to drive. But as she opened the gate the Lion gave a loud roar and bounded at her so fiercely that the Witch was afraid, and ran out and shut the gate again.
“If I cannot harness you,” said the Witch to the Lion, speaking through the bars of the gate, “I can starve you. You shall have nothing to eat until you do as I wish.”
So after that she took no food to the imprisoned Lion; but every day she came to the gate at noon and asked, “Are you ready to be harnessed like a horse?”
And the Lion would answer, “No. If you come in this yard, I will bite you.”
The reason the Lion did not have to do as the Witch wished was that every night, while the woman was asleep, Dorothy carried him food from the cupboard. After he had eaten he would lie down on his bed of straw, and Dorothy would lie beside him and put her head on his soft, shaggy mane, while they talked of their troubles and tried to plan some way to escape. But they could find no way to get out of the castle, for it was constantly guarded by the yellow Winkies, who were the slaves of the Wicked Witch and too afraid of her not to do as she told them.
The girl had to work hard during the day, and often the Witch threatened to beat her with the same old umbrella she always carried in her hand. But, in truth, she did not dare to strike Dorothy, because of the mark upon her forehead. The child did not know this, and was full of fear for herself and Toto. Once the Witch struck Toto a blow with her umbrella and the brave little dog flew at her and bit her leg in return. The Witch did not bleed where she was bitten, for she was so wicked that the blood in her had dried up many years before.
Dorothy’s life became very sad as she grew to understand that it would be harder than ever to get back to Kansas and Aunt Em again. Sometimes she would cry bitterly for hours, with Toto sitting at her feet and looking into her face, whining dismally to show how sorry he was for his little mistress. Toto did not really care whether he was in Kansas or the Land of Oz so long as Dorothy was with him; but he knew the little girl was unhappy, and that made him unhappy too.
Now the Wicked Witch had a great longing to have for her own the Silver Shoes which the girl always wore. Her bees and her crows and her wolves were lying in heaps and drying up, and she had used up all the power of the Golden Cap; but if she could only get hold of the Silver Shoes, they would give her more power than all the other things she had lost. She watched Dorothy carefully, to see if she ever took off her shoes, thinking she might steal them. But the child was so proud of her pretty shoes that she never took them off except at night and when she took her bath. The Witch was too much afraid of the dark to dare go in Dorothy’s room at night to take the shoes, and her dread of water was greater than her fear of the dark, so she never came near when Dorothy was bathing. Indeed, the old Witch never touched water, nor ever let water touch her in any way.
But the wicked creature was very cunning, and she finally thought of a trick that would give her what she wanted. She placed a bar of iron in the middle of the kitchen floor, and then by her magic arts made the iron invisible to human eyes. So that when Dorothy walked across the floor she stumbled over the bar, not being able to see it, and fell at full length. She was not much hurt, but in her fall one of the Silver Shoes came off; and before she could reach it, the Witch had snatched it away and put it on her own skinny foot.
The wicked woman was greatly pleased with the success of her trick, for as long as she had one of the shoes she owned half the power of their charm, and Dorothy could not use it against her, even had she known how to do so.
The little girl, seeing she had lost one of her pretty shoes, grew angry, and said to the Witch, “Give me back my shoe!”
“I will not,” retorted the Witch, “for it is now my shoe, and not yours.”
“You are a wicked creature!” cried Dorothy. “You have no right to take my shoe from me.”
“I shall keep it, just the same,” said the Witch, laughing at her, “and someday I shall get the other one from you, too.”
This made Dorothy so very angry that she picked up the bucket of water that stood near and dashed it over the Witch, wetting her from head to foot.
Instantly the wicked woman gave a loud cry of fear, and then, as Dorothy looked at her in wonder, the Witch began to shrink and fall away.
“See what you have done!” she screamed. “In a minute I shall melt away.”
“I’m very sorry, indeed,” said Dorothy, who was truly frightened to see the Witch actually melting away like brown sugar before her very eyes.
“Didn’t you know water would be the end of me?” asked the Witch, in a wailing, despairing voice.
“Of course not,” answered Dorothy. “How should I?”
“Well, in a few minutes I shall be all melted, and you will have the castle to yourself. I have been wicked in my day, but I never thought a little girl like you would ever be able to melt me and end my wicked deeds. Look out—here I go!”
With these words the Witch fell down in a brown, melted, shapeless mass and began to spread over the clean boards of the kitchen floor. Seeing that she had really melted away to nothing, Dorothy drew another bucket of water and threw it over the mess. She then swept it all out the door. After picking out the silver shoe, which was all that was left of the old woman, she cleaned and dried it with a cloth, and put it on her foot again. Then, being at last free to do as she chose, she ran out to the courtyard to tell the Lion that the Wicked Witch of the West had come to an end, and that they were no longer prisoners in a strange land.
[Esperanto]
Tra la stratoj de la smeralda urbo la soldato kun la verda barbo kondukis ilin ĝis ili atingis la ĉambron kie loĝas la Pordogardisto. Tiu oficisto malŝlosis iliajn okulvitrojn por remeti ilin en la grandan keston, kaj post tio li afable malfermis la pordegon por niaj amikoj.
“Kiu vojo iras al la Fia Sorĉistino de la Okcidento?” demandis Doroteo.
“Neniu vojo,” respondis la Pordogardisto. “Neniam iu deziras iri tien.”
“Kiel, do, ni trovos ŝin?” demandis la knabino.
“Estos facile,” respondis la viro, “ĉar kiam ŝi sciiĝos ke vi estas en la Lando de la Palpbrumoj ŝi trovos vin, kaj sklavigos vin ĉiujn.”
“Eble ne,” diris la Birdotimigilo, “ĉar ni intencas detrui ŝin.”
“Nu, jen io tute alia,” diris la Pordogardisto. “Neniu detruis ŝin, ĝis nun, do kompreneble mi supozis ke ŝi sklavigos vin, same kiel la aliajn. Sed estu zorgoplenaj; ĉar ŝi estas fia kaj feroca, kaj eble ŝi ne permesos ke vi detruu ŝin. Iru Okcidenten, sunsubiren, kaj vi nepre trovos ŝin.”
Ili dankis lin kaj adiaŭis lin, kaj turnis sin Okcidenten, marŝante trans kampojn de mola herbaro kun tie kaj tie lekantetoj kaj ranunkoloj. Doroteo plu surportis la belan silkan robon kiun ŝi surmetis en la palaco, sed nun mirigis ŝin vidi ke ĝi ne plu estas verda sed pure blanka. La rubando ĉirkaŭ la kolo de Toto ankaŭ perdis sian verdan koloron kaj estis blanka kiel la robo de Doroteo.
La Smeralda Urbo baldaŭ estis longe malantaŭ ili. Dum ili antaŭeniris la tero fariĝis iom post iom malglata kaj montetoplena, ĉar ekzistis nek farmoj nek domoj en tiu lando de la Okcidento, kaj la tero ne estis kultivata.
Posttagmeze la suno varmege brilis sur iliajn vizaĝojn, ĉar ne ĉeestis arboj por ombrumi ilin; sekve jam antaŭ noktiĝo Doroteo kaj Toto kaj la Leono laciĝis, kaj kuŝiĝis sur la herbaro kaj endormiĝis, dum la Hakisto kaj la Birdotimigilo gardadis.
Nu, la Fia Sorĉistino de la Okcidento havis nur unu okulon, tamen tiu estis vidkapabla kiel teleskopo, kaj povis vidi ĉien. Do, dum ŝi sidis ĉe la pordo de sia kastelo, ŝi ĉirkaŭrigardis kaj vidis Doroteon dormantan, ĉirkaŭatan de siaj amikoj. Ili estis tre for, sed la Fia Sorĉistino koleris ke ili estas en ŝia regno; do ŝi blovis per arĝenta fajfilo kiu pendis de ĉeno ĉirkaŭ ŝia kolo.
Tuj kuris al ŝi el ĉiu direkto aro da grandaj vulpoj. Ili havis longajn krurojn kaj ferocajn okulojn kaj akrajn dentojn.
“Iru al tiuj uloj,” diris la Sorĉistino, “kaj disŝiru ilin.”
“Ĉu vi ne sklavigos ilin?” demandis la Vulpestro.
“Ne,” ŝi respondis, “unu estas el stano, kaj unu el pajlo; unu estas knabino kaj alia estas Leono. Neniu el ili taŭgas por laborado, do vi rajtas ŝire dispecetigi ilin laŭvole.”
“Bone,” diris la vulpo, kaj li forkuris kiel eble plej rapide, sekvate de la aliaj.
Bonfortune la Birdotimigilo kaj la Hakisto estis plene vekaj kaj aŭdis la vulpojn veni.
“Jen mia batalo,” diris la Stana Lignohakisto; “do restu malantaŭ mi kaj mi renkontos ilin dum ili alvenas.”
Li prenis sian hakilon, kiun li jam akrigis, kaj kiam la Vulpestro venis la Stana Lignohakisto rapide movis sian brakon kaj dehakis la kapon de la vulpo de ĝia korpo, tiel ke ĝi tuj mortis. Tuj kiam li povis relevi sian hakilon alia vulpo alvenis, kaj ankaŭ ĝi falis per la akra rando de la armilo de la Stana Lignohakisto. Venis kvardek vulpoj, kaj kvardekfoje po unu vulpo mortis, tiel ke fine ili ĉiuj kuŝis mortaj en amaso antaŭ la Hakisto.
Li remetis sian hakilon sur la teron kaj sidiĝis apud la Birdotimigilo, kiu diris, “Bona batalo, amiko.”
Ili atendis ĝis Doroteo vekiĝis la sekvan matenon. La malgrandan knabinon multe timigis vidi la grandan amason da vilaj vulpoj, sed la Stana Lignohakisto plene informis ŝin pri ĉio. Ŝi dankis lin pro la savo kaj sidiĝis por manĝi, kaj post tio ili rekomencis marŝi.
Tiun saman matenon la Fia Sorĉistino iris al la pordo de sia kastelo kaj elrigardis per sia unu okulo kiu povis tre malproksimen vidi. Ŝi vidis ĉiujn siajn lupojn mortajn, kaj la fremdulojn ankoraŭ marŝantaj tra ŝia lando. Tio des pli kolerigis ŝin, kaj ŝi dufoje blovis sian arĝentan fajfilon.
Tuj granda aro da sovaĝaj korvoj flugis al ŝi, sufiĉaj por senlumigi la ĉielon.
Kaj la Fia Sorĉistino diris al la Korvoreĝo: “Flugu tuj al la fremduloj; elpiku iliajn okulojn kaj disŝiru ilin.”
La sovaĝaj korvoj flugis kiel unu arego cele Doroteon kaj ŝiajn akompanantojn. Kiam la malgranda knabino vidis ilin venantaj ŝi timis.
Sed la Birdotimigilo diris, “Jen mia batalo, do kuŝiĝu apud mi kaj vi ne spertos damaĝon.”
Do ĉiuj kuŝis sur la tero escepte de la Birdotimigilo, kaj li staris kun la brakoj etenditaj. Kaj kiam la korvoj vidis lin ili ektimis, kiel ĉiam okazas kiam tiaj birdoj vidas birdotimigilojn, kaj ne kuraĝis pliproksimiĝi. Sed la Korvoreĝo diris,
“Estas nur pajla homo. Mi elpikos liajn okulojn.”
La Korvoreĝo flugis kontraŭ la Birdotimigilon, kiu kaptis ĝin per la kapo kaj tordis ĝian kolon ĝis ĝi mortis. Kaj post tio alia korvo flugis kontraŭ lin, kaj la Birdotimigilo tordis ankaŭ ĝian kolon. Kvardek korvoj venis, kaj kvardekfoje la Birdotimigilo tordis kolon, ĝis fine ĉiuj kuŝis mortaj apud li. Post tio li vokis al siaj akompanantoj ke ili leviĝu, kaj ili rekomencis marŝi.
Kiam la Fia Sorĉistino denove elrigardis kaj vidis ĉiujn siajn korvojn kuŝantajn en amaso, ŝi furiozegis, kaj trifoje blovis sian arĝentan fajfilon.
Tuj aŭdiĝis laŭta zumado en la aero, kaj aro da nigraj abeloj venis flugante cele ŝin.
“Iru al la fremduloj kaj mortpiku ilin!” ordonis la Sorĉistino, kaj la abeloj turnis sin kaj rapide flugis ĝis la loko kie marŝadis Doroteo kaj ŝiaj amikoj. Sed la Hakisto vidis ilin venantaj kaj la Birdotimigilo jam decidis kion fari.
“Elprenu mian pajlon kaj disŝutu ĝin sur la malgrandan knabinon kaj la hundon kaj la leonon,” li diris al la Hakisto, “tiel la abeloj ne povos piki ilin.” Tion la Hakisto faris, kaj dum Doroteo kuŝis apud la Leono tenante Toton en siaj brakoj, la pajlo tute kovris ilin.
La abeloj venis kaj trovis pikebla nur la Hakiston, do ili flugis kontraŭ lin kaj rompis siajn pikilojn pro la stano, tute sen dolorigi la Hakiston. Kaj ĉar abeloj ne povas vivi kiam iliaj pikiloj rompiĝis, tiel finiĝis la nigraj abeloj, kaj ili kuŝis dise en densa amaso ĉirkaŭ la Hakisto, kvazaŭ amasetoj da fajnaj karberoj.
Post tio Doroteo kaj la Leono stariĝis, kaj la knabino helpis la Stanan Lignohakiston remeti la pajlon en la Birdotimigilon, ĝis li estis tiel bona kiel antaŭe. Do ili rekomencis sian marŝadon.
La Fia Sorĉistino tiom koleris kiam ŝi vidis siajn nigrajn abelojn en amasetoj kvazaŭ fajnaj karberoj ke ŝi bategis la teron per piedo kaj distiris sian hararon kaj forte kunbatis siajn dentojn. Post tio ŝi alvokis dekduon da siaj sklavoj, kiuj estis Palpbrumoj, kaj donis al ili akrepintajn lancojn, ordonante ke ili iru al la fremduloj kaj detruu ilin.
La Palpbrumoj ne estis kuraĝa popolo, sed ili devis obei ordonojn; do ili marŝis ĝis ili proksimiĝis al Doroteo. Tiam la Leono muĝegis kaj saltis kontraŭ ilin, kaj la kompatindaj Palpbrumoj tiom timiĝis ke ili retrokuris kiel eble plej rapide.
Kiam ili estis revenintaj al la kastelo la Fia Sorĉistino forte batis ilin per rimeno, kaj resendis ilin al ilia laboro, kaj post tio ŝi sidiĝis por pripensi kion sekve fari. Ŝi ne povis kompreni kiel fiaskis ĉiuj ŝiaj planoj por detrui la fremdulojn; sed ŝi estis potenca Sorĉistino, kiel ankaŭ fia sorĉistino, do ŝi baldaŭ faris decidon pri kion fari.
Estis, en ŝia ŝranko, Ora Ĉapo, kun cirklo da diamantoj kaj rubenoj ĉirkaŭanta ĝin. Tiu Ora Ĉapo havis ŝorĉokapablon. Kiu ajn posedis ĝin povis trifoje alvoki la Flugantajn Simiojn, kiuj obeos ĉiun ordonon kiun la posedanto faros al ili. Sed neniu persono rajtis komandi tiujn strangajn ulojn pli ol trifoje. Jam dufoje la Fia Sorĉistino estis uzinta la sorĉon de la Ĉapo. La unua fojo estis kiam ŝi sklavigis la Palpbrumojn por si, kaj postenigis sin kiel la regantinon de ilia lando. La Flugantaj Simioj helpis ŝin efektivigi tion. La dua fojo estis kiam ŝi batalis kontraŭ la Potencan Ozon mem, kaj forpelis lin el la Lando de la Okcidento. La Flugantaj Simioj ankaŭ helpis ŝin efektivigi tion. Nur unu fojon pli ŝi povos uzi ĉi tiun Oran Ĉapon, kaj pro tio ŝi ne volis fari tion antaŭ ol eluzi ĉiujn siajn aliajn rimedojn. Sed nun ŝiaj ferocaj vulpoj kaj ŝiaj sovaĝaj korvoj kaj ŝiaj pikantaj abeloj mortis, kaj ŝiajn sklavojn fortimigis la Malkuraĝa Leono, kaj ŝi komprenis ke ekzistas nun nur unu rimedo por detrui Doroteon kaj ŝiajn amikojn.
Do la Fia Sorĉistino prenis la Oran Ĉapon el sia ŝranko kaj metis ĝin sur sian kapon. Post tio, starante per nur la maldekstra piedo ŝi diris, malrapide,
“Ep-pe, pep-pe, kak-ke!”
Post tio ŝi staris per nur la dekstra piedo kaj diris,
“Hil-lo, hol-lo, hal-lo!”
Post tio ŝi staris per ambaŭ piedoj kaj ŝi laŭtavoĉe kriis,
“Ziz-zi, zuz-zi, zik!”
Nun la sorĉo komencis funkcii. La ĉielo senlumiĝis, kaj malaltatona zuma sono estis aŭdebla en la aero. Sonis la bategado de multaj flugiloj; multaj babilado kaj ridado; kaj la suno ekaperis el la senluma ĉielo montrante la Fian Sorĉistinon ĉirkaŭatan de amaso da simioj, el kiuj ĉiu havis paron da gigantaj kaj potencaj flugiloj sur siaj ŝultroj.
Unu, multe pli granda ol la aliaj, ŝajne estis ilia estro. Li flugis apud la Sorĉistinon kaj diris, “Vi alvokis nin la trian kaj lastan fojon. Kion vi ordonas?”
“Iru al la fremduloj kiuj estas en mia regno kaj detruu ĉiujn escepte de la Leono,” diris la Fia Sorĉistino. “Portu tiun beston al mi, ĉar mi planas jungi lin kiel ĉevalon, kaj laborigi lin.”
“Viaj ordonoj estos obeitaj,” diris la estro; kaj post tio kun tre multa babilado kaj multa bruo, la Flugantaj Simioj forflugis al la loko kie marŝas Doroteo kaj ŝiaj amikoj.
Kelkaj el la Simioj kaptis la Stanan Lignohakiston kaj portis lin tra la aero ĝis ili estis flugantaj super tereno dense kovrita de akraj rokoj. Tie ili faligis la povran Hakiston, kiu falis longan distancon al la rokoj, kaj tie li kuŝis tiom disbatita kaj kavetigita ke li ne povis movi sin nek ĝemi.
Aliaj el la Simioj kaptis la Birdotimigilon, kaj per siaj longaj fingroj ili eltiris la tutan pajlaĵaron el liaj vestoj kaj kapo. Ili kunrulis liajn ĉapelon kaj botojn kaj vestaĵojn kaj ĵetis ilin inter la plej suprajn branĉojn de alta arbo.
La ceteraj Simioj ĵetis pecojn de dika ŝnurego ĉirkaŭ la Leonon kaj multfoje vindis per ili liajn korpon kaj kapon kaj krurojn, ĝis li ne kapablis mordi nek grati nek barakti iel ajn. Post tio ili levis lin kaj forflugis portante lin al la kastelo de la Sorĉistino, kie ili metis lin en korteton ĉirkaŭ kiu estis alta fera barilo, tiel ke li ne povos eskapi.
Sed Doroteon ili tute ne damaĝis. Ŝi staris, kun Toto en la brakoj, rigardante la malfeliĉan sorton de siaj kamaradoj kaj pensante ke baldaŭ estos ŝia vico. La estro de la Flugantaj Simioj flugis al ŝi, etendante siajn longajn, vilajn brakojn kaj grimacegante per sia malbela vizaĝo; sed li vidis la markon de la kiso de la Bona Sorĉistino sur ŝia frunto kaj ekhaltis, kaj gestis al la aliaj ke ili ne tuŝu ŝin.
“Ni ne aŭdacu atenci ĉi knabineton,” li diris al ili, “ĉar ŝin protektas la Potenco de Bono, kaj tio estas pli forta ol la Potenco de Malbono. Ni nur povas porti ŝin al la kastelo de la Fia Sorĉistino kaj lasi ŝin tie.”
Do, zorgoplene kaj delikate, ili levis Doroteon per siaj brakoj kaj rapide portis ŝin tra la aero ĝis ili atingis la kastelon, kie ili demetis ŝin sur la antaŭan sojlon. Post tio la estro diris al la Sorĉistino,
“Ni obeis vin laŭeble. La Stana Lignohakisto kaj la Birdotimigilo estas detruitaj; la Leono estas ligita en via korteto. La malgrandan knabinon ni ne aŭdacas damaĝi, nek la hundon kiun ŝi portas per siaj brakoj. Via rajto estri nin nun finiĝis kaj vi neniam revidos nin.”
Kaj ĉiuj Flugantaj Simioj, forte ridante kaj babilante kaj bruante, flugis en la aeron kaj baldaŭ ne plu estis videblaj.
La Fian Sorĉistinon surprizis kaj ĉagrenis vidi la markon sur la frunto de Doroteo, ĉar ŝi bone konsciis ke nek la Flugantaj Simioj nek ŝi mem aŭdacos iel ajn damaĝi la knabinon. Ŝi rigardis la piedojn de Doroteo, kaj vidante la Arĝentajn Ŝuojn, ŝi komencis tremi pro timo, ĉar ŝi sciis pri la potenca sorĉo kiu apartenas al ili. Unue la Sorĉistino pensis forkuri de Doroteo; sed hazarde ŝi rigardis en la okulojn de la infano kaj rimarkis kiom simpla estas la animo malantaŭ ili, kaj ke la malgranda knabino ne scias pri la granda potenco kiun provizas la Arĝentaj Ŝuoj al ŝi. Do la Fia Sorĉistino kaŝe ridis kaj pensis, “Mi ankoraŭ povas sklavigi ŝin, ĉar ŝi ne scias uzi sian potencon.” Ŝi diris al Doroteo, krude kaj severe,
“Venu kun mi; kaj atentu obei kion ajn mi ordonos, ĉar se ne, mi detruos vin same kiel mi detruis la Stanan Lignohakiston kaj la Birdotimigilon.”
Doroteo sekvis ŝin tra multaj el la belaj ĉambroj en la kastelo ĝis ili atingis la kuirejon, kie la Sorĉistino ordonis ke ŝi purigu la potojn kaj kuirilojn kaj balau la plankon kaj metadu lignon en la fajron.
Doroteo obeeme komencis labori, decidinte kiel eble plej diligente labori; ĉar ŝin feliĉigis ke la Fia Sorĉistino decidis ne mortigi ŝin.
Dum Doroteo diligente laboradis la Sorĉistino planis iri en la korteton kaj jungi la Malkuraĝan Leonon kiel ĉevalon; amuzos ŝin, ŝi certis, devigi lin tiri ŝian ĉaron kien ajn ŝi volos iri. Sed dum ŝi malfermis la pordon la Leono muĝegis kaj la Sorĉistino ektimis, kaj elkuris kaj refermis la pordon.
“Se mi ne povos jungi vin,” diris la Sorĉistino al la Leono, parolante inter la baroj de la pordo, “mi povos malsatigi vin. Vi manĝos nenion ĝis vi obeos min.”
Do post tiam ŝi ne portis manĝon al la enkarcerigita Leono; sed ĉiutage ŝi venis al la pordo je la tagmezo kaj demandis, “Ĉu vi pretas esti jungita kiel ĉevalo?”
Kaj la Leono respondis, “Ne. Se vi eniros ĉi tiun korteton mi mordos vin.”
La kialo pro kiu la Leono ne obeis la ordonon de la Sorĉistino estis ke ĉiunokte, dum la virino dormis, Doroteo portis al li manĝaĵojn el la ŝranko. Manĝinte li kuŝiĝis sur sia pajla lito, kaj Doroteo kuŝis apud li kaj apogis sian kapon per lia mola, longa kolhararo, dum ili parolis pri siaj problemoj kaj klopodis plani eskapon. Sed ili ne povis elpensi metodon eliri la kastelon, ĉar ĝin konstante gardadis la flavaj Palpbrumoj, kiuj estis sklavoj de la Fia Sorĉistino kaj timis ŝin tiom ke ili obeis ĉiun ŝian ordonon.
La knabino devis laboregi dum la tagoj, kaj ofte la Sorĉistino minacis bati ŝin per la tiu malnova ombrelo kiun ŝi ĉiam portis en sia mano. Sed, verdire, ŝi ne kuraĝis bati Doroteon, pro la marko sur ŝia frunto. La infano ne sciis tion, kaj timegis por si mem kaj por Toto. Unufoje la Sorĉistino batis Toton per sia ombrelo kaj la kuraĝa hundeto kuregis al ŝi kaj mordis ŝian kruron. La Sorĉistino ne sangis pro la mordo, ĉar ŝi estis tiom fia ke la sango en ŝi jam antaŭ multaj jaroj sekiĝis.
La vivo de Doroteo fariĝis tre malfeliĉa dum ŝi konsciiĝis ke estos eĉ malpli facile reiri al Kansas kaj Onklino Em. Kelkfoje ŝi ploradis amare dum horoj, dum Toto sidis ĉe ŝiaj piedoj kaj rigardadis ŝian vizaĝon, ploretante malgaje por indiki kiom li kompatas sian mastrineton. Al Toto efektive ne gravis ĉu li estas en Kansas aŭ la Lando Oz se Doroteo estas kun li; sed li sciis ke la malgranda knabino estas malfeliĉa, kaj tio malfeliĉigis ankaŭ lin.
Nu, la Fia Sorĉistino sopiregis posedi la Arĝentajn Ŝuojn kiujn la knabino ĉiam surportis. Ŝiaj abeloj kaj ŝiaj korvoj kaj ŝiaj vulpoj kuŝis amase sekiĝante, kaj ŝi jam eluzis la potencon de la Ora Ĉapo; sed se ŝi povos akiri la Arĝentajn Ŝuojn ili donos al ŝi pli da potenco ol ĉiuj perditaĵoj. Ŝi zorge observis Doroteon, por trovi ĉu ŝi iam demetas siajn ŝuojn, planante ŝteli ilin. Sed la infano tiom fieris pri siaj belaj ŝuoj ke ŝi neniam deprenis ilin escepte de nokte kaj banante sin. La Sorĉistino multe timis la mallumon kaj ne kuraĝis eniri la ĉambron de Doroteo nokte por preni la ŝuojn, kaj ŝia timego pri akvo estis pli granda ol ŝia timo pri la mallumo, do ŝi neniam proksimiĝis dum Doroteo banis sin. Efektive, la maljuna Sorĉistino neniam tuŝis akvon, nek permesis ke akvo iel tuŝu ŝin.
Sed la fiulino estis tre ruza, kaj ŝi finfine elpensis rimedon akiri kion ŝi volas. Ŝi metis feran stangeton en la mezon de la planko de la kuirejo, kaj per sia magio nevidebligis la feron por homaj okuloj. Sekve kiam Doroteo marŝis trans la plankon ŝi stumblis pro la stangeto, ĉar ŝi ne povis vidi ĝin, kaj ŝi sterniĝis sur la plankon. Ŝi ne grave vundiĝis, sed dum la falo unu el la Arĝentaj Ŝuoj defalis, kaj antaŭ ol ŝi povis atingi ĝin la Sorĉistino forkaptis ĝin kaj metis ĝin sur sian propran maldikan piedon.
Al la fia virino multe plaĉis la sukceso de ŝia trompo, ĉar dum ŝi havos unu el la ŝuoj ŝi posedos duonon de la potenco de ilia sorĉo, kaj Doroteo ne povos uzi ĝin kontraŭ ŝin, eĉ se ŝi scius uzi ĝin.
La malgranda knabino, vidante ke ŝi perdis unu el siaj belaj ŝuoj, koleriĝis, kaj diris al la Sorĉistino, “Redonu al mi mian ŝuon!”
“Ne!” respondis la Sorĉistino. “Nun ĝi estas mia ŝuo, ne via.”
“Vi estas fiulino!” kriis Doroteo. “Vi ne rajtas forpreni de mi mian ŝuon.”
“Tamen mi retenos ĝin,” diris la Sorĉistino, ridante pro ŝi, “kaj iun tagon mi sukcesos forpreni de vi ankaŭ la alian ŝuon.”
Tio kolerigis Doroteon tiom ke ŝi prenis la sitelon da akvo kiu staris proksime kaj verŝis ĝin sur la Sorĉistinon, malsekigante ŝin de la kapo ĝis la piedoj.
Tuj la fiulino ekkriegis pro timo, kaj, dum Doroteo mirante rigardis, la Sorĉistino komencis forŝrumpi kaj plene malestiĝi.
“Vidu kion vi faris!” ŝi kriis. “Post minuto mi estos tute degelinta!”
“Vere mi bedaŭras,” diris Doroteo, kiu ja timis vidante la Sorĉistinon fandiĝi kvazaŭ bruna sukero antaŭ ŝi.
“Ĉu vi ne sciis ke akvo detruos min?” demandis la Sorĉistino, per ploranta, senespera voĉo.
“Kompreneble ke ne,” respondis Doroteo. “Kiel mi scius?”
“Nu, post kelkaj minutoj mi estos plene degelinta, kaj la kastelo estos via. Mi agis fie dum mia vivo, sed mi neniam supozis ke malgranda knabino kia vi povus degeligi min kaj ĉesigi mian fian agadon. Jen--mi finiĝas.”
Dirante tion la Sorĉistino fariĝis bruna, fandita, senforma amasaĵo kaj komencis disverŝiĝi sur la puraj traboj de la planko de la kuirejo. Vidante ke efektive ŝi ja plene neniiĝis, Doroteo replenigis la sitelon per akvo kaj ĵetis ĝin sur la makulegon. Kaj ŝi balais ĝin tra la pordon. Preninte la Arĝentan Ŝuon, la sola restaĵo de la maljunulino, ŝi purigis kaj sekigis ĝin per tuko, kaj remetis ĝin sur sian piedon. Kaj nun, finfine libera agi laŭvole, ŝi elkuris al la korteto por informi la Leonon ke la Fia Sorĉistino de la Okcidento finiĝis, kaj ke ili ne plu estas kaptitoj en fremda lando.
I Úverya Rauro lai fasta yá hlasses í Olca Curuni ticutaina calpanen neno, ar Valanna ú-pusto apantane i holma i mandoryo ando ar leryane se. Mennette uo mina i taras, yasse Valanno minya carda náne i yalles ilye Malwinci uo ar nyarnes ten i silo en lante móli.
Enge alta alarie imíca i malde Malwinci, pan acárie te móta yerienna ter line loar i Olca Curunin, ye illume mahtiéne te alta paimenénen. Hempelte sina luo ré ve meryale, talume ar tennoio cato, ar lútanelte merendanen ar liltiénen.
“Au málolvat, i Corcurco ar i Latúcen Ornendur, nár óme,” eque i Rauro, “faren alaryuvan.”
“Ma uilye quista i nai polinque rehta tu?” maquente i vende ñormerila.
“Polilve rice,” hanquente i Rauro.
Etta yallette i malde Malwinci ar maquenter ten quima alyauvalte rehta málontar, ar i Malwinci quenter i alassea caruvalte ilqua polientasse na Valanna, ye leriéne te nasquello. San cilles Malwincili i nemner ista amba, ar ilye yesentelte oa. Lelendelte ter tana aure ar i neuno satta, mennai tullelte i sarnenna yasse i Latúcen Ornendur caiteáne, aqua palpaina ar raica. Hyaldarya náne area ara se, mal i címa náne aumatina ar i mampa perta aurácina.
I Malwinci moicave ortaner se rancultassen, ar nancolle se i Malda Tarassenna ata, lan Valanna níne niéli ara i voronwa máloryo nairea ñwalien, ar i Rauro nemne liquisinda ar nairea. Yá ananyelte i taras, eque Valanna i Malwincin:
“Ma lieldo mo nár latúcentami?”
“A, ná. Elmeo mo nár arye latúcentami,” quentelte sen.
“San á tulya té nin,” eques. Ar yá i latúcentami tuller, tulyaile óte ilye tammaltar vircolcassen, maquentes, “Ma polilde térata tane unuxi i Latúcen Ornenduresse, ar loce se nan cantanna ata, ar ticulimya se uo yasse nás rácina?”
I latúcentami tirner lanna i Ornendur ancimbaila ar tá hanquenter i savinte i polinte apterya se talle i nauvanes ta mára ve umman fai. San yesentelte móta mi alta malda tarassuva þambe ar mótaner ter auri nelde ar lómi canta, ó nambie ar ricie ar locie ar ticulimie ar runie ar palcie i telcu ar pulco ar cas i Latúcen Ornendurwe, mennai teldave nánes térataina noa cantaryanna, ar limiryar léver ta mai ve fai. Nanwave, enger lilmali sesse, mal i latúcentami carner mára móle, ar pan i Ornendur láne imbalatea nér, i lilmar aqua úner valda sen.
Yá, teldave, patanes Valanno þambenna ar hantane hye pá rehtie se, nánes tande fasta i nínes alasseo nier, ar Valanna maurane oapsare ilya nie ancimbaila antaryallo quiltalanneryanen, itan limiryar uiúvaner ola aumatine. Hapallume vére nieryar lananter nelca ar lintie ló i alasse omentiéo ó voronwa málorya ata, ar sine nier úner maura oapsarie. I Rauro, oapsarnes hendurya talle lillume i pimperyo mentenen i sa olane nenda, ar mauranes etemene i pacanna ar nape sa árisse mennai parahtiénes.
“Au sámalve i Corcurco óve ata,” eque i Latúcen Ornendur, yá Valanna teliéne nyare sen ilqua ya tulluyéne, “faren alaryuvan.”
“Moa ven rice tuve sé,” eque i vende.
San yalles i Malwinci na alya se, ar patanelte ter tana quanna ré ar satta i neuno mennai tullelte i halla aldanna yo olbassen i Rámaiti Maimuni hátiéner Corcurquo hampe.
Sa náne anhalla alda, ar i pulco náne talle passa i alquen polle rete sa; mal i Ornendur eque ú-pusto, “Hahyaruvan sa tal, ar tá polilve ñete i Corcurquo hampe.”
Sí lan i latúcentami mótiéner, apteryaile i Ornendur inse, enta Malwince, ye náne malattan, cáriéne hyalda-mampa quanna malto ar cantane sa i Ornenduro hyaldanna, minome i yerna rácina. Hyanar sapsarraner i maica mennai haitaniéner quanna angaumatta ar ilcanes ve runda telpe.
Éya equéties, i Latúcen Ornendur yesente hahyare, ar apa þenna lúme i alda lanante hlontaila, epetai i Corcurquo hampe lanante et i olbar ar peltane au i hunesse.
Valanna nampe tai ar carne i Malwinci nancole tai i tarassenna, yasse þañquantaner tai mára, poica þardenen; ar ela! sís enge i Corcurco, ta mára ve umman fai, hantaila te at' ar ata rehtieryan.
Sí yá naiénelte ertaine ata, Valanna ar máloryar sérer alassie réli i Malda Tarasse, yasse túvelte ilqua ya mauranelte na sore ten aþie.
Mal resse min i vende sanne pá Voriel Peramil, ar eque, “Moa ven nane Óþonna, ar cane vandarya.”
“Þá,” eque i Ornendur, “teldave cauvan hominya.”
“Ar inye cauva sanarinya,” napanne i Corcurco alassea.
“Ar inye cauva verienya,” eque i Rauro sánula.
“Ar inye nanuva Hyarveastanna,” holtune Valanna, palpaila máryat. “A, álve patue Laimarilinonna enar!”
Si, þantanelte care. I neuna resse yallelte i Malwinci uo ar quentelte ten namárie. I Malwinci náner nairie i lóyeánelte, ar óliénelte talle mirtaile i Latúcen Ornendur i inquelte se reþe ar cunya te ar i Malda Nóre Númeno. Yá túvelte i nánelte tulce pá menie, i Malwinci áner ilya Ilwen ar i Rauron maltaina firinga; ar Valannan sornelte mairea rancurin hristaxea tinwírelínen; ar i Corcurquen áner pata-rondo ó maltaina inga, itan avaneuvanes taltie; ar i Latúcen Ornenduren ánelte telpina millo-calpa, ó maltaina cantie ar mirwave mírea.
I ranyarion ilya carne i Malwincin vanima arpahtie hancardanen, ar ilyar quanþelte má ó te mennai ranculta sance ten.
Valanna menne i Curunio hauronna na quanta vircolcarya mattanen meter i lenda, ar tás cennes i Laurea Carpe. Tyassesses caryasse ar túve sa hoasseryo mai. Únes ista aima pá i Laurea Carpeo luhtu, mal cennes i sa náne netya, etta þantanes cole sa caryasse ar cole niltelmerya i vircolcasse.
Tá, ferye meter i lenda, ilye yesentelte Laimarilinonna; ar i Malwinci áner ten yellor nelde ar line máre mermi na cole óte.::
The Cowardly Lion was much pleased to hear that the Wicked Witch had been melted by a bucket of water, and Dorothy at once unlocked the gate of his prison and set him free. They went in together to the castle, where Dorothy’s first act was to call all the Winkies together and tell them that they were no longer slaves.
There was great rejoicing among the yellow Winkies, for they had been made to work hard during many years for the Wicked Witch, who had always treated them with great cruelty. They kept this day as a holiday, then and ever after, and spent the time in feasting and dancing.
“If our friends, the Scarecrow and the Tin Woodman, were only with us,” said the Lion, “I should be quite happy.”
“Don’t you suppose we could rescue them?” asked the girl anxiously.
“We can try,” answered the Lion.
So they called the yellow Winkies and asked them if they would help to rescue their friends, and the Winkies said that they would be delighted to do all in their power for Dorothy, who had set them free from bondage. So she chose a number of the Winkies who looked as if they knew the most, and they all started away. They traveled that day and part of the next until they came to the rocky plain where the Tin Woodman lay, all battered and bent. His axe was near him, but the blade was rusted and the handle broken off short.
The Winkies lifted him tenderly in their arms, and carried him back to the Yellow Castle again, Dorothy shedding a few tears by the way at the sad plight of her old friend, and the Lion looking sober and sorry. When they reached the castle Dorothy said to the Winkies:
“Are any of your people tinsmiths?”
“Oh, yes. Some of us are very good tinsmiths,” they told her.
“Then bring them to me,” she said. And when the tinsmiths came, bringing with them all their tools in baskets, she inquired, “Can you straighten out those dents in the Tin Woodman, and bend him back into shape again, and solder him together where he is broken?”
The tinsmiths looked the Woodman over carefully and then answered that they thought they could mend him so he would be as good as ever. So they set to work in one of the big yellow rooms of the castle and worked for three days and four nights, hammering and twisting and bending and soldering and polishing and pounding at the legs and body and head of the Tin Woodman, until at last he was straightened out into his old form, and his joints worked as well as ever. To be sure, there were several patches on him, but the tinsmiths did a good job, and as the Woodman was not a vain man he did not mind the patches at all.
When, at last, he walked into Dorothy’s room and thanked her for rescuing him, he was so pleased that he wept tears of joy, and Dorothy had to wipe every tear carefully from his face with her apron, so his joints would not be rusted. At the same time her own tears fell thick and fast at the joy of meeting her old friend again, and these tears did not need to be wiped away. As for the Lion, he wiped his eyes so often with the tip of his tail that it became quite wet, and he was obliged to go out into the courtyard and hold it in the sun till it dried.
“If we only had the Scarecrow with us again,” said the Tin Woodman, when Dorothy had finished telling him everything that had happened, “I should be quite happy.”
“We must try to find him,” said the girl.
So she called the Winkies to help her, and they walked all that day and part of the next until they came to the tall tree in the branches of which the Winged Monkeys had tossed the Scarecrow’s clothes.
It was a very tall tree, and the trunk was so smooth that no one could climb it; but the Woodman said at once, “I’ll chop it down, and then we can get the Scarecrow’s clothes.”
Now while the tinsmiths had been at work mending the Woodman himself, another of the Winkies, who was a goldsmith, had made an axe-handle of solid gold and fitted it to the Woodman’s axe, instead of the old broken handle. Others polished the blade until all the rust was removed and it glistened like burnished silver.
As soon as he had spoken, the Tin Woodman began to chop, and in a short time the tree fell over with a crash, whereupon the Scarecrow’s clothes fell out of the branches and rolled off on the ground.
Dorothy picked them up and had the Winkies carry them back to the castle, where they were stuffed with nice, clean straw; and behold! here was the Scarecrow, as good as ever, thanking them over and over again for saving him.
Now that they were reunited, Dorothy and her friends spent a few happy days at the Yellow Castle, where they found everything they needed to make them comfortable.
But one day the girl thought of Aunt Em, and said, “We must go back to Oz, and claim his promise.”
“Yes,” said the Woodman, “at last I shall get my heart.”
“And I shall get my brains,” added the Scarecrow joyfully.
“And I shall get my courage,” said the Lion thoughtfully.
“And I shall get back to Kansas,” cried Dorothy, clapping her hands. “Oh, let us start for the Emerald City tomorrow!”
This they decided to do. The next day they called the Winkies together and bade them good-bye. The Winkies were sorry to have them go, and they had grown so fond of the Tin Woodman that they begged him to stay and rule over them and the Yellow Land of the West. Finding they were determined to go, the Winkies gave Toto and the Lion each a golden collar; and to Dorothy they presented a beautiful bracelet studded with diamonds; and to the Scarecrow they gave a gold-headed walking stick, to keep him from stumbling; and to the Tin Woodman they offered a silver oil-can, inlaid with gold and set with precious jewels.
Every one of the travelers made the Winkies a pretty speech in return, and all shook hands with them until their arms ached.
Dorothy went to the Witch’s cupboard to fill her basket with food for the journey, and there she saw the Golden Cap. She tried it on her own head and found that it fitted her exactly. She did not know anything about the charm of the Golden Cap, but she saw that it was pretty, so she made up her mind to wear it and carry her sunbonnet in the basket.
Then, being prepared for the journey, they all started for the Emerald City; and the Winkies gave them three cheers and many good wishes to carry with them.
[Esperanto]
Tre multe plaĉis al la Malkuraĝa Leono aŭdi ke la Fia Sorĉistino degelis pro sitelo da akvo, kaj Doroteo tuj malŝlosis la pordon de lia karcero kaj liberigis lin. Kune ili eniris la kastelon, kie la unua ago de Doroteo estis kunvoki ĉiujn Palpbrumojn kaj informi ilin ke ili ne plu estas sklavoj.
Estis tre multa ĝojo inter la flavaj Palpbrumoj, ĉar ili devis laboregadi dum multaj jaroj por la Fia Sorĉistino, kiu ĉiam tre kruele traktis ilin. Ili feriigis tiun tagon, tiam kaj ĉiam poste, kaj pasigis la tempon festenante kaj dancante.
“Se niaj amikoj, la Birdotimigilo kaj la Stana Lignohakisto estus kun ni,” diris la Leono, “mi estus plene feliĉa.”
“Ĉu eble ni povus savi ilin?” demandis la knabino, esperoplene.
“Ni povos provi,” respondis la Leono.
Do ili alvokis la flavajn Palpbrumojn kaj demandis al ili ĉu ili helpos savi iliajn amikojn, kaj la Palpebrumoj diris ke ili volonte plej eble strebos komplezi Doroteon, kiu ja liberigis ilin. Do ŝi elektis aron da Palpbrumoj kiuj aspektis plej scioplenaj, kaj ili ĉiuj komencis serĉi. Ili marŝis dum tiu tago kaj parto de la sekva ĝis ili atingis la rokan ebenaĵon kie kuŝis la Stana Lignohakisto, disbatita kaj kavetigita. Lia hakilo kuŝis apud li, sed la klingo estis rusta kaj la tenilo rompita.
La Palpbrumoj levis lin ameme per siaj brakoj, kaj reportis lin al la Flava Kastelo, dum Doroteo larmis pro la mizero de sia malnova amiko, kaj la Leono aspektis sobra kaj bedaŭroplena. Kiam ili atingis la kastelon Doroteo diris al la Palpbrumoj,
“Ĉu estas stanistoj inter via popolo?”
“Ho, jes; kelkaj el ni estas tre bonaj stanistoj,” ili diris al ŝi.
“Do venigu ilin al mi,” ŝi diris. Kaj kiam la stanistoj venis, kunportante ĉiujn siajn ilojn en korbo, ŝi demandis, “Ĉu vi povos rektigi tiujn misbataĵojn en la Stana Lignohakisto, kaj reĝustigi la formon, kaj reluti lin kie li rompiĝis?”
La stanistoj ekzamenis la Hakiston tre zorge kaj poste respondis ke ili kredas ke ili povos ripari lin tiel ke li estos egale bonstata kiel dekomence. Do ili komencis labori en unu el la grandaj flavaj ĉambroj de la kastelo kaj laboris dum tri tagoj kaj kvar noktoj, martelante kaj tordante kaj fleksante kaj lutante kaj polurante kaj batante la krurojn kaj korpon kaj kapon de la Stana Lignohakisto, ĝis fine li regajnis sian malnovan formon, kaj liaj artikoj funkciis egale bone kiel antaŭe. Estas vere ke ili devis surmeti plurajn flikojn, sed la stanistoj bone laboris, kaj ĉar la Hakisto ne estis vanta, tute ne ĝenis lin la flikoj.
Kiam, fine, li marŝis en la ĉambron de Doroteo kaj dankis ŝin ĉar ŝi savis lin, li tiom ĝojis ke li ploris pro ĝojo, kaj necesis ke Doroteo zorgoplene viŝu ĉiun larmon de lia vizaĝo per sia antaŭvesto, por ke liaj artikoj ne rustu. Samtempe ŝiaj propraj larmoj fluis dense kaj rapide pro la ĝojo rerenkonti sian malnovan amikon, kaj ne necesis forviŝi tiujn larmojn. Rilate al la Leono, li viŝis siajn larmojn tiom ofte per la pinto de sia vosto ke ĝi tute malsekiĝis, kaj li devis eliri en la korton kaj teni ĝin en la sunlumo ĝis ĝi sekiĝis.
“Se nur ni denove havus la Birdotimigilon kun ni,” diris la Stana Lignohakisto, kiam Doroteo finis sian rakonton pri ĉio okazinta, “mi estus vere feliĉa.”
“Ni devas provi trovi lin,” diris la knabino.
Do ŝi vokis la Palpbrumojn por ke ili helpu ŝin, kaj ili marŝis dum tiu tuta tago kaj parto de la sekva ĝis ili atingis la altan arbon en kies branĉojn la Flugantaj Simioj estis ĵetintaj la vestojn de la Birdotimigilo.
Ĝi estis tre alta arbo, kaj la trunko estis tiom glata ke neniu povis grimpi ĝin; sed la Hakisto diris tuj, “Mi hakos por faligi ĝin, kaj tiel ni povos atingi la vestojn de la Birdotimigilo.”
Nu, dum la stanistoj laboradis por ripari la Hakiston mem, alia Palpbrumo, kiu estis oristo, faris tenilon el solida oro por la hakilo kaj fiksis ĝin al la hakilo de la Hakisto, por anstataŭi la malnovan rompitan tenilon. Aliaj poluris la klingon ĝis la rusto estis tute forigita kaj ĝi brilis kiel frotita arĝento.
Tuj post tiu diro, la Stana Lignohakisto komencis haki, kaj post nelonge la arbo falis bruege, kaj la vestoj de la Birdotimigilo falis el la branĉoj kaj ruliĝis sur la teron.
Doroteo prenis ilin kaj petis la Palpbrumojn reporti ilin al la kastelo, kie ili plenigis ilin per bona, pura pajlo; kaj jen! refariĝis la Birdotimigilo, tute renovigita, ripete dankanta ilin ĉar ili savis lin.
Nun rekunigite, Doroteo kaj ŝiaj amikoj pasigis plurajn feliĉajn tagojn en la Flava Kastelo, kie ili trovis ĉion bezonatan por esti komfortaj.
Sed unu tagon la knabino pensis pri Onklino Em, kaj diris, “Ni devas reiri al Oz, kaj plenumigi lian promeson.”
“Jes,” diris la Hakisto, “kaj fine mi ricevos mian koron.”
“Kaj mi ricevos mian cerbon,” diris la Birdotimigilo ĝoje.
“Kaj mi ricevos mian kuraĝon,” diris la Leono penseme.
“Kaj mi reiros al Kansas,” kriis Doroteo, kunfrapante la manojn. “Ho, ni ekiru al la Smeralda Urbo morgaŭ!”
Ili decidis fari tion. La sekvan tagon ili kunvokis la Palpbrumojn kaj adiaŭis ilin. La Palpbrumoj tre bedaŭris ke ili foriros, kaj ili jam tiom ekamis la Stanan Lignohakiston ke ili petegis lin resti kaj regi ilin kaj la Flavan Landon de la Okcidento. Trovinte ke ili nepre insistas foriri, la Palpbrumoj donis kaj al Toto kaj al la Leono po oran kolumon; kaj al Doroteo ili prezentis belan braceleton, enkrustitan per diamantoj; kaj al la Birdotimigilo ili donis orkapan marŝbastonon, por helpi lin marŝadi sen stumbli; kaj al la Stana Lignohakisto ili proponis arĝentan oleujon, inkrustitan per oro kaj ornamitan per valoraj gemoj.
Ĉiu el la marŝontoj bele parolis responde al la kunvenintaj Palpbrumoj, kaj ĉiuj premis la manon de ĉiu el ili ĝis iliaj brakoj doloris.
Doroteo iris al la ŝranko de la Sorĉistino por plenigi sian korbon per manĝaĵoj por la longa marŝado, kaj tie ŝi vidis la Oran Ĉapon. Ŝi metis ĝin sur sian propran kapon kaj trovis ke ĝi estas precize ĝustegranda por ŝi. Ŝi nenion sciis pri la sorĉo de la Ora Ĉapo, sed ŝi vidis ke ĝi estas bela, do ŝi decidis surporti ĝin kaj porti sian sunkufon en la korbo.
Tiam, preparite por la marŝado, ili ekmarŝis cele la Smeraldan Urbon; kaj la Palpbrumoj trifoje hurais kaj donis al ili multajn bonajn dezirojn kiujn ili kunportu kun si.
Elye renuva i ú enge malle—hya rie vata—enel i Olca Curuníva taras ar Laimarilinon. Yá i ranyari canta menner ceþien i Curunio, isse céniéne te tule, ar san leltane i Rámaiti Maimuni nantulya te senna. Tuvie nanda menelta ter i alte palari maltalóþion ar malde lairemírion náne anurda epe a-cole. Sintelte, aþahanye, i moa ten lelya térave rómenna, na oryaila Anar; ar yesentelte i téra menenna. Mal endauresse, yá Anar or carintar, únelte ista yanna rómen ar yanna númen, ar ta náne i tyarwe yaro róviénelte men i velce palarissen. Cacarranelte pata, aimanen, ar lómesse Iþil ettulle ar silde turwa. San cainunelte imíca i niþila malde lotti ar lornelte málea tenna amaure—ilyar hequa i Corcurco ar i Latúcen Ornendur.
Neuna amauresse Anar ca lumbo, mal yesentelte ener, vequi sinwa ten manna léleánelte.
“Qui patalve faren anda,” eque Valanna, “nanye tanca i umallume tuluvalve nanomenna.”
Mal ré pó ré lútane, ar tensi cennelte alla pó inte hequa i carni palari. I Corcurco yesente nurrue nit.
“Tancave awárielve menelvallo,” eques, “ar laqui attuvilve sa lúmesse yallo enwa anyuvalve Laimarilinon, allume ñetuvan sanarinya.”
“Tala inye hominya,” etequente i Latúcen Ornendur. “Nemis nin i amna ú polin larya mennai ániévan Óþ, ar é náquetuval i si ná ananda lenda.”
“Cenil,” sisinque i Úverya Rauro, “Uinye same verie na hepe vanta tennoio, aqua pen anie ainome.”
Tá Valannava indo pince. Harunes i salquesse ar tirne máloryar, ar inte haruner ar tirner se, ar Ilwe i minya lusse coivieryo náne lumba han roita vilvarin ye ville ara carya. Etta ranses lambarya ar fáves ar tirnes Valanna vequi maquentes mana moa ten care ró.
“Ai yalilve i palar-nyarrinci,” tentanes. “Nai istalte quete ven i men Laimarilinonna.”
“Tancave istalte,” holtune i Corcurco. “Maro únelve talle sana fai?”
Valanna þurinye i níca þimpalanna ya illume cóliénes os langorya epeni i Nyarrincion Tári aniéne sa sen. Apa lúmincili hlasselte i tamie titte talion, ar i níce þinde nyarrincion linar tuller norile senna. Imíca te enge i Tári inse, ye maquente, quínea níca ómaryanen:
“Mana polinye care málonyain?”
“Oróvielme menelma,” eque Valanna. “Ma istalye quete men yasse Laimarilinon ná?”
“Tancave,” hanquente i Tári; “mal nás avaháya, pan asámieldes cattaldassen sina quanna lúmesse.” Tá tuntanes Valanno Laurea Carpe, ar eque, “Maro ú yuhtauval i Carpeo luhtu, ar yaluval i Rámaiti Maimuni elyen? Coluvalte le i Óþua Ostonna ter lúme hraia min.”
“Únenye ista i ea luhtu,” hanquente Valanna, eandenen. “Mana nás?”
“Nás tecina i Laurea Carpeo mitiesse,” hanquente i Nyarrincion Tári. “Mal qui yaluvalye i Rámaiti Maimuni, é hónoruvalme, pan nalte quante tyalperessanen ar savinte i ñwalie me ná analaltaula.”
“Ma úvalte ñwalya ni?” maquente i vende þossea.
“A, úvat. Moa ten lascare ye cóla i Carpe. Namárie!” Ar vinintes cenello, ó ilye nyarrinci rongaile ca se.
Valanna tirne i Laurea Carpeo mitie ar cenne quettali tecine i milannesse. Sinar, sannes, é nár i luhtu, etta tengwanes i tentie tercara ar sestanes i Carpe caryasse.
“Ep-pe, pep-pe, cac-ce!” eques, tarile hyarma talyasse.
“Mana quentel?” maquente i Corcurco, ye úne ista ya hye cárane.
“Hil-lo, hol-lo, hel-lo!” Valanna cacarrane, tarile sina lusse forma talyasse.
“Alla!” hanquente i Latúcen Ornendur calaina.
“Þiþ-þi, þuþ-þi, þit!” eque Valanna, ye sí tárane yúyu talusse. Si telle i quetie i luhtu, ar hlasselte hoa lalammie ar rámaron quaþie, lan i Rámaiti Maimunion hotse ville tenna.
I Aran cúve núra pó Valanna, ar maquente, “Mana canyal?”
“Yestalme lelya Laimarilinonna,” eque i hína, “ar oróvielme menelma.”
“Coluvalmel,” hanquente i Aran, ar éya equéties an i Maimunion attie ante Valanna rancuttainen ar ville oa óse. Hyanar mapaner i Corcurco ar i Ornendur ar i Rauro, ar níca Maimun min nampe Ilwe ar ville cata te, anahtai i roa urdave rince nace se.
I Corcurco ar i Latúcen Ornendur nanwave þoronyer minyave, pan rennelte yalle ñwalcave i Rámaiti Maimuni mahtiéner tu fai; mal cennette i penner harnaléo mínasta, etta lendelte ter vilya alassea, ar sámelte mára lúme tiriénen i vanime tarwar ar tavasteli haire nu te.
Tullune Valannan norta aþcare mitta atta i analte Maimunion, tuo min i Aran inse. Cáriénette hanwa máttainen ar cimbeánette ui hyane se.
“Maro moa len lascare i Laurea Carpeo luhtu?” maquentes.
“Ta ná anda nyarna,” hanquente i Aran, ó rámaite lalda; “mal pan samilve anda lenda pó ve, lútauvan nyariénen lyen os sa, qui yestal.”
“Alaryuvan hlare sa,” hanquentes.
“Andanéya,” yesente i cáno, “nánelme lére lie, coitaile alassea i velca tauresse, vilile aldallo aldanna, matile peccoli ar yáveli, ar carile aimanen tyanselme pen esta mo hér. Nai meo semmo nalume náner máye anquante tyalperessanen, vilile tal na luce i pimpi i celvaron yai penner rámar, roitaile aiwi, ar hatile peccoli i liennar i pataner i tauresse. Mal nánelme pen cimbie ar alassie ar quante tyaliéo, ar aureo ilya þenwa fasante mé. Si náne line loali né, anda nó Óþ tulle et i fanyallon na cunya sina nóre.
“Marne sisse talume, háya formesse, vanima aranel, ye an náne melehta luhtalle. Yuhteánes quanna luhturya áþen i liéo, ar sinter i allume hyanis mo ye mane. Esserya Alanette, ar marnes mairea túriondesse carastaina alte ronwainen sercirillo. Ilquen nille se, mal i anhoa nairerya náne i úne ece sen tuve mo na mele nandave, pan ilye neri náner acca úhandie ar úvanime na yanta ó mo tande vanima ar istima. Teldave, aimanen, túves yondo ye náne vanima ar hanúva ar istima han loaryar. Alanette þantane i yá hye olane olanwa nér en carúvanesses verurya, san tulyanesses sercirillo túriondyanna ar yuhtanes ilye sairine melehteryar na care se ta turca ar mára ar írima ve nission mo mere. Yá olanes olanwa hanúvie, esserya Cellala, quenter i isse i ammára ar anistima nér i quanna nóresse, an hanúva vanierya náne tande velca i Alanette melle se míreve, ar rongane ferya ilqua i veryanwen.
“Harunya talume náne i Aran i Rámaiti Maimunion i marner i tauresse area ar' Alanetteva túrion, ar i enwina melle fintale lalien arya epe mára þinyemat. Umaure, vin nó i vestale, harunya vílane ara ó hotserya, yá cennes Cellala pataila are i síre. Colles mirwa ohampe néca-carne samindo ar luicarne quessamin, ar harunya sanne i cenúvanes mana hye pole care. Quettaryallo, i hotse ville tal ar nampe Cellala, colle se rancultassen mennai nánelte or i siryo ende, ar en láve lanta se i nenenna.
“ “Á lute ara, maira málonya,” holtune harunya, “ar á cene quima i nén avahtanie hampelya.” Cellala náne anistima han ú lutie, ar aqua lánes nice hastaina ló quanna almarya. Landes, yá eppes i neno palmello, ar luntes hrestanna. Mal yá Alanette tulle norila ara senna, túves i quanne samindyar ar quessamindyar náner púrie ló i síre.
“I aranel náne ruxa, ar sintes, aþahanye, i cáriéner ta. Carnes tulya ilye Rámaiti Maimuni pó inse, ar quentes minya i moa nute rámaltar ar mahta té talle ve yalle inte mahtiéner Cellala, ar care lanta te i sírinna. Mal harunya mence ricíte, pan sintes í Maimuni quorúvaner i sírisse ó nutine rámaltar, ar Cellala arye quente naþima quetta rá té; tall' en Alanette teldave óravane te, apa póvanda i epsi tennoio moa i Rámaiti Maimunin nellume amaquate i iquistar i Laurea Carpeo oamo. Cáriéne sina Carpe ve vestale-anna Cellalan, ar quetir i sa cáve i aranello perme aranieryo. Aþahanye harunya ar ilye hyane Maimuni ú-pusto þáquenter i póvanda, ar taro tullua i nalme nellume i móli i Laurea Carpeo oamo, aiquen ye nás.”
“Ar mana tullune ten?” maquente Valanna, yen i nyarna lai ceþyane.
“Cellala náne i Laurea Carpeo minya oamo,” hanquente i Maimun, “nánes i minya ye caitane mermeryar to me. Pan indisserya úne pole tauva cene me, yalles ilye me senna i tauresse epeni vestaniénesses ar canyanes me illume oie yasse allume ece hyen ata cene Rámaite Maimun, ya alaranyelme care, pan ilye þoronyelmes.
“Si náne ilqua ya ummanan maune men care mennai i Laurea Carpe tulle i Olca Curuníva Númeno manta, ye tyarne me care i Malwinci móle, ar cato nire Óþ inse et i Nórello Númeno. Sí i Laurea Carpe ná lyenya, ar nellume nauvalye valya caitiéo men mermelyar.”
Lan i Maimun Aran telyane nyarnarya, Valanna tirne tal ar cenne i Laimarilinóno laice, calile rambar pó te. Elemmes i larca vilie i Maimunion, mal alaranyes í lenda téliéne. I aie veor sestaner tal i ranyari ancimbaila pó i Osto andon, i Aran cúve tumna Valannan, ar tá ville lintie oa, hilina ló quanna hotserya.
“Ta náne mára nortie,” eque i nette.
“Ná, ar linta lé et tarastielvallo,” hanquente i Rauro. “Náne taite alme i tulyanel oa tana elmendea Carpe!”
You will remember there was no road—not even a pathway—between the castle of the Wicked Witch and the Emerald City. When the four travelers went in search of the Witch she had seen them coming, and so sent the Winged Monkeys to bring them to her. It was much harder to find their way back through the big fields of buttercups and yellow daisies than it was being carried. They knew, of course, they must go straight east, toward the rising sun; and they started off in the right way. But at noon, when the sun was over their heads, they did not know which was east and which was west, and that was the reason they were lost in the great fields. They kept on walking, however, and at night the moon came out and shone brightly. So they lay down among the sweet smelling yellow flowers and slept soundly until morning—all but the Scarecrow and the Tin Woodman.
The next morning the sun was behind a cloud, but they started on, as if they were quite sure which way they were going.
“If we walk far enough,” said Dorothy, “I am sure we shall sometime come to some place.”
But day by day passed away, and they still saw nothing before them but the scarlet fields. The Scarecrow began to grumble a bit.
“We have surely lost our way,” he said, “and unless we find it again in time to reach the Emerald City, I shall never get my brains.”
“Nor I my heart,” declared the Tin Woodman. “It seems to me I can scarcely wait till I get to Oz, and you must admit this is a very long journey.”
“You see,” said the Cowardly Lion, with a whimper, “I haven’t the courage to keep tramping forever, without getting anywhere at all.”
Then Dorothy lost heart. She sat down on the grass and looked at her companions, and they sat down and looked at her, and Toto found that for the first time in his life he was too tired to chase a butterfly that flew past his head. So he put out his tongue and panted and looked at Dorothy as if to ask what they should do next.
“Suppose we call the field mice,” she suggested. “They could probably tell us the way to the Emerald City.”
“To be sure they could,” cried the Scarecrow. “Why didn’t we think of that before?”
Dorothy blew the little whistle she had always carried about her neck since the Queen of the Mice had given it to her. In a few minutes they heard the pattering of tiny feet, and many of the small gray mice came running up to her. Among them was the Queen herself, who asked, in her squeaky little voice:
“What can I do for my friends?”
“We have lost our way,” said Dorothy. “Can you tell us where the Emerald City is?”
“Certainly,” answered the Queen; “but it is a great way off, for you have had it at your backs all this time.” Then she noticed Dorothy’s Golden Cap, and said, “Why don’t you use the charm of the Cap, and call the Winged Monkeys to you? They will carry you to the City of Oz in less than an hour.”
“I didn’t know there was a charm,” answered Dorothy, in surprise. “What is it?”
“It is written inside the Golden Cap,” replied the Queen of the Mice. “But if you are going to call the Winged Monkeys we must run away, for they are full of mischief and think it great fun to plague us.”
“Won’t they hurt me?” asked the girl anxiously.
“Oh, no. They must obey the wearer of the Cap. Good-bye!” And she scampered out of sight, with all the mice hurrying after her.
Dorothy looked inside the Golden Cap and saw some words written upon the lining. These, she thought, must be the charm, so she read the directions carefully and put the Cap upon her head.
“Ep-pe, pep-pe, kak-ke!” she said, standing on her left foot.
“What did you say?” asked the Scarecrow, who did not know what she was doing.
“Hil-lo, hol-lo, hel-lo!” Dorothy went on, standing this time on her right foot.
“Hello!” replied the Tin Woodman calmly.
“Ziz-zy, zuz-zy, zik!” said Dorothy, who was now standing on both feet. This ended the saying of the charm, and they heard a great chattering and flapping of wings, as the band of Winged Monkeys flew up to them.
The King bowed low before Dorothy, and asked, “What is your command?”
“We wish to go to the Emerald City,” said the child, “and we have lost our way.”
“We will carry you,” replied the King, and no sooner had he spoken than two of the Monkeys caught Dorothy in their arms and flew away with her. Others took the Scarecrow and the Woodman and the Lion, and one little Monkey seized Toto and flew after them, although the dog tried hard to bite him.
The Scarecrow and the Tin Woodman were rather frightened at first, for they remembered how badly the Winged Monkeys had treated them before; but they saw that no harm was intended, so they rode through the air quite cheerfully, and had a fine time looking at the pretty gardens and woods far below them.
Dorothy found herself riding easily between two of the biggest Monkeys, one of them the King himself. They had made a chair of their hands and were careful not to hurt her.
“Why do you have to obey the charm of the Golden Cap?” she asked.
“That is a long story,” answered the King, with a winged laugh; “but as we have a long journey before us, I will pass the time by telling you about it, if you wish.”
“I shall be glad to hear it,” she replied.
“Once,” began the leader, “we were a free people, living happily in the great forest, flying from tree to tree, eating nuts and fruit, and doing just as we pleased without calling anybody master. Perhaps some of us were rather too full of mischief at times, flying down to pull the tails of the animals that had no wings, chasing birds, and throwing nuts at the people who walked in the forest. But we were careless and happy and full of fun, and enjoyed every minute of the day. This was many years ago, long before Oz came out of the clouds to rule over this land.
“There lived here then, away at the North, a beautiful princess, who was also a powerful sorceress. All her magic was used to help the people, and she was never known to hurt anyone who was good. Her name was Gayelette, and she lived in a handsome palace built from great blocks of ruby. Everyone loved her, but her greatest sorrow was that she could find no one to love in return, since all the men were much too stupid and ugly to mate with one so beautiful and wise. At last, however, she found a boy who was handsome and manly and wise beyond his years. Gayelette made up her mind that when he grew to be a man she would make him her husband, so she took him to her ruby palace and used all her magic powers to make him as strong and good and lovely as any woman could wish. When he grew to manhood, Quelala, as he was called, was said to be the best and wisest man in all the land, while his manly beauty was so great that Gayelette loved him dearly, and hastened to make everything ready for the wedding.
“My grandfather was at that time the King of the Winged Monkeys which lived in the forest near Gayelette’s palace, and the old fellow loved a joke better than a good dinner. One day, just before the wedding, my grandfather was flying out with his band when he saw Quelala walking beside the river. He was dressed in a rich costume of pink silk and purple velvet, and my grandfather thought he would see what he could do. At his word the band flew down and seized Quelala, carried him in their arms until they were over the middle of the river, and then dropped him into the water.
“‘Swim out, my fine fellow,’ cried my grandfather, ‘and see if the water has spotted your clothes.’ Quelala was much too wise not to swim, and he was not in the least spoiled by all his good fortune. He laughed, when he came to the top of the water, and swam in to shore. But when Gayelette came running out to him she found his silks and velvet all ruined by the river.
“The princess was angry, and she knew, of course, who did it. She had all the Winged Monkeys brought before her, and she said at first that their wings should be tied and they should be treated as they had treated Quelala, and dropped in the river. But my grandfather pleaded hard, for he knew the Monkeys would drown in the river with their wings tied, and Quelala said a kind word for them also; so that Gayelette finally spared them, on condition that the Winged Monkeys should ever after do three times the bidding of the owner of the Golden Cap. This Cap had been made for a wedding present to Quelala, and it is said to have cost the princess half her kingdom. Of course my grandfather and all the other Monkeys at once agreed to the condition, and that is how it happens that we are three times the slaves of the owner of the Golden Cap, whosoever he may be.”
“And what became of them?” asked Dorothy, who had been greatly interested in the story.
“Quelala being the first owner of the Golden Cap,” replied the Monkey, “he was the first to lay his wishes upon us. As his bride could not bear the sight of us, he called us all to him in the forest after he had married her and ordered us always to keep where she could never again set eyes on a Winged Monkey, which we were glad to do, for we were all afraid of her.
“This was all we ever had to do until the Golden Cap fell into the hands of the Wicked Witch of the West, who made us enslave the Winkies, and afterward drive Oz himself out of the Land of the West. Now the Golden Cap is yours, and three times you have the right to lay your wishes upon us.”
As the Monkey King finished his story Dorothy looked down and saw the green, shining walls of the Emerald City before them. She wondered at the rapid flight of the Monkeys, but was glad the journey was over. The strange creatures set the travelers down carefully before the gate of the City, the King bowed low to Dorothy, and then flew swiftly away, followed by all his band.
“That was a good ride,” said the little girl.
“Yes, and a quick way out of our troubles,” replied the Lion. “How lucky it was you brought away that wonderful Cap!”
[Esperanto]
Memoru ke ne ekzistis vojo--eĉ ne vojeto--inter la kastelo de la Fia Sorĉistino kaj la Smeralda Urbo. Kiam la kvar marŝantoj iris serĉi la Sorĉistinon ŝi vidis ilin veni, do ŝi sendis la Flugantajn Simiojn por alporti ilin al ŝi. Estis multe malpli facile trovi sian vojon tra la grandaj kampoj da lekantetoj kaj flavaj ranunkoloj ol esti portata. Ili sciis, kompreneble, ke ili devas iri rekte Orienten, direkte al la leviĝanta suno, kaj ili komencis ĝuste. Sed je la tagmezo, kiam la suno estis rekte super la kapoj, ili ne sciis kie estas la oriento kaj kie la okcidento kaj tial ili perdiĝis en la grandaj kampoj. Ili plu marŝadis, tamen, kaj nokte la luno aperis kaj brilis hele. Do ili kuŝiĝis inter la dolĉodoraj flavaj floroj kaj profunde dormis ĝis la mateno--escepte de la Birdotimigilo kaj la Stana Lignohakisto.
La sekvan matenon la suno estis malantaŭ nubo, sed ili komencis marŝadi, kvazaŭ certaj laŭ kiu direkto ili iras.
“Se ni sufiĉe marŝos,” diris Doroteo, “ni atingos iun lokon, mi certas.”
Sed tago post tago pasis, kaj ili ankoraŭ vidis antaŭ si nur la flavajn kampojn. La Birdotimigilo komencis iom plendi.
“Certe ni perdis la vojon,” li diris, “kaj se ni ne retrovos ĝin sufiĉatempe por atingi la Smeraldan Urbon mi neniam ricevos mian cerbon.”
“Nek mi mian koron,” deklaris la Stana Lignohakisto. “Ŝajnas al mi ke mi apenaŭ povas atendi atingi Ozon, kaj nepre vi konfesus ke ni marŝas tre longe.”
“Komprenu,” diris la Malkuraĝa Leono, kun ploreta sono, “mi ne kuraĝas eterne marŝadi kaj neniam atingi iun ajn lokon.”
Kaj Doroteo perdis esperon. Ŝi sidiĝis sur la herbaro kaj rigardis ŝiajn akompanantojn, kaj ili sidiĝis kaj rigardis ŝin, kaj Toto trovis unuafoje en sia vivo ke li tro lacas por ĉasi papilion kiu preterflugis lian kapon; do li elpuŝis sian langon kaj anhelegis kaj rigardis Doroteon kvazaŭ demandante kion ili nun faru.
“Eble ni alvoku la Kampomusojn,” ŝi proponis. “Verŝajne ili povos diri al ni la vojon al la Smeralda Urbo.”
“Certe ili povos,” kriis la Birdotimigilo; “kial ni ne elpensis tion jam antaŭ nun?”
Doroteo blovis la malgrandan fajfilon kiun ŝi ĉiam portis ĉirkaŭ la kolo ekde kiam la Reĝino de la Musoj donis ĝin al ŝi. Post kelkaj minutoj ili aŭdis la klakadon de piedetoj, kaj multaj el la malgrandaj grizaj musoj venis kurante al ŝi. Inter ili estis la Reĝino mem, kiu demandis, per sia alta voĉeto,
“Kion mi povas fari por miaj amikoj?”
“Ni perdis la vojon,” diris Doroteo. “Ĉu vi povas diri al ni kie estas la Smeralda Urbo?”
“Certe,” respondis la Reĝino; “sed ĝi estas multedistanca, ĉar vi ĝis nun ĉiam tenis ĝin malantaŭ vi.” Ŝi ekrimarkis la Oran Ĉapon de Doroteo, kaj diris, “Kial ne uzi la sorĉon de la Ĉapo kaj alvoki la Flugantajn Simiojn al vi? Ili portos vin al la Urbo de Oz en malpli ol horo.”
“Mi ne sciis ke estas sorĉo,” respondis Doroteo surprizite. “Kio ĝi estas?”
“Ĝi estas skribita interne de la Ora Ĉapo,” respondis la Reĝino de la Musoj; “sed se vi alvokos la Flugantajn Simiojn ni nepre forkuru, ĉar ili estas tre petolemaj kaj ilin multe amuzas ĉasi nin.”
“Ĉu ili do damaĝos min?” demandis la knabino timoplene.
“Ho, ne; ili devas obei la portanton de la Ĉapo. Adiaŭ!” Kaj ŝi forkuris, kaj ĉiuj musoj hastis sekvi ŝin.
Doroteo rigardis la internon de la Ora Ĉapo kaj vidis kelkajn vortojn skribitajn sur la tegaĵo. Ili sendube, ŝi pensis, estas la sorĉo, do ŝi legis la instrukciojn zorge kaj metis la Ĉapon sur sian kapon.
“Ep-pe, pep-pe, kak-ke!” ŝi diris, starante per nur la maldekstra piedo.
“Kion vi diris?” demandis la Birdotimigilo, kiu ne sciis kion ŝi faras.
“Hil-lo, hol-lo, hal-lo!” ŝi pludiris starante, per nur la dekstra piedo.
“Ha lo!” respondis la Stana Lignohakisto, trankvile.
“Ziz-zi, zuz-zi, zik!” diris Doroteo, kiu nun staris per ambaŭ piedoj. Per tio la sorĉo estis plene dirita, kaj ili aŭdis laŭtan babiladon kaj batadon de flugiloj, dum la bando de Flugantaj Simioj flugis al ili.
La Reĝo klinis sin malalten antaŭ Doroteo, kaj demandis, “Kion vi ordonas?”
“Ni volas iri al la Smeralda Urbo,” diris la infano, “kaj ni perdis la vojon.”
“Ni portos vin,” respondis la Reĝo, kaj tuj kiam li parolis du el la Simioj prenis Doroteon per siaj brakoj kaj forflugis kun ŝi. Aliaj prenis la Birdotimigilon kaj la Hakiston kaj la Leonon, kaj unu malgranda Simio kaptis Toton kaj fluge sekvis ilin, kvankam la hundo strebis mordi lin.
La Birdotimigilo kaj la Stana Lignohakisto unue multe timis, ĉar ili memoris kiom mistraktis ilin antaŭe la Flugantaj Simioj; sed ili vidis ke neniu damaĝo estas intencata, do ili rajdis tra la aero tute feliĉe, kaj multe ĝuis rigardi la belajn ĝardenojn kaj arbarojn tre distance sube.
Doroteo trovis sin rajdanta facile inter du el la plej grandaj Simioj, unu el ili estis la Reĝo mem. Ili estis formintaj seĝon per siaj manoj kaj ili tre zorgis ne damaĝi ŝin.
“Kial vi devas obei la sorĉon de la Ora Ĉapo?” ŝi demandis.
“La rakonto estas longa,” respondis la Reĝo, kun rido; “sed ĉar ni devos longe flugi estos distre rakonti al vi pri ĝi, se vi deziras.”
“Mi volonte aŭskultos,” ŝi respondis.
“Iam,” komencis la estro, “ni estis libera popolo, loĝanta feliĉe en la granda arbaro, flugante de arbo al arbo, manĝante nuksojn kaj fruktojn, kaj agante laŭvole sen nomi iun ajn mastro. Eble kelkaj el ni estis iom tro petolemaj kelkfoje, flugante malalten por tiri la vostojn de senflugilaj bestoj, ĉasante birdojn, kaj ĵetante nuksojn je la homoj marŝantaj en la arbaro. Sed ni estis sen zorgoj kaj feliĉaj kaj amuzoplenaj, kaj ĝuis ĉiun minuton de la tago. Tio okazis antaŭ multaj jaroj, longe antaŭ ol Oz venis el la nuboj por regi ĉi tiun landon.
“Ĉi tie vivis tiam, en la malproksima Nordo, bela princino, kiu estis ankaŭ potenca sorĉistino. Ŝi uzis sian magion nur por helpi la popolon, kaj laŭraporte ŝi neniam damaĝis iun ajn bonan personon. Ŝi nomiĝis Gajelet, kaj ŝi loĝis en bela palaco konstruita el grandaj rubenaj blokoj. Ĉiu amis ŝin, sed ŝin plej malĝojigis ke ŝi ne povis trovi amaton, ĉar la viroj estis ĉiuj tro stultaj kaj malbelaj kaj ne taŭgis por esti edzo de tiom bela kaj saĝa persono. Fine, tamen, ŝi trovis knabon kaj belan kaj kuraĝan kaj nekutime saĝan. Gajelet decidis ke kiam li fariĝos viro ŝi edzigos lin, do ŝi prenis lin al sia rubena palaco kaj uzis sian magion por fortigi kaj bonigi kaj beligi lin kiom povus virino deziri. Kiam li maturiĝis, Kelala, tiel li nomiĝis, laŭdire estis la plej bona kaj plej saĝa viro en la tuta lando, kaj lia vira beleco estis tiom granda ke Gajelet amegis lin, kaj ŝi rapidis pretigi ĉion por la geedziĝo.
“Mia avo estis tiutempe la Reĝo de la Flugantaj Simioj kiuj loĝis en la arbaro proksime al la palaco de Gajelet, kaj la maljunulo amis ŝercojn pli ol bonan manĝon. Unu tagon, tuj antaŭ la geedziĝo, mia avo flugadis kun sia bando kaj vidis Kelalan marŝantan apud la rivero. Li estis vestita per riĉa kostumo el palruĝa silko kaj purpura veluro, kaj mia avo decidis petoladi. Je lia ordono la bando malsupren flugis kaj kaptis Kelalan, portis lin per siaj brakoj ĝis ili estis super la mezo de la rivero, kaj faligis lin en la akvon.
“Elnaĝu, bela knabo,” kriis mia avo, “konstatu ĉu la akvo makulis viajn vestojn!” Kelala estis tro saĝa por ne naĝi, kaj li ne estis tro dolortita de sia fortuno. Li ridis, kiam li revenis al la supro de la akvo, kaj naĝis al la bordo. Sed kiam Gajelet kuris al li, ŝi trovis ke liaj silkaĵoj kaj veluraĵoj estis tute ruinigitaj de la rivero.
“La princino tre koleris, kaj ŝi sciis, kompreneble, kiuj kulpis. Ŝi venigis ĉiujn Flugantajn Simiojn antaŭ sin, kaj ŝi diris unue ke iliaj flugiloj estu kunligitaj kaj ke ili estus traktitaj kiel ili traktis Kelalan, ili estus faligitaj en la riveron. Sed mia avo forte pledis, ĉar li sciis ke la Simioj dronos en la rivero se la flugiloj estos ligitaj; kaj Kelala ankaŭ afable parolis favore pri ili; do Gajelet fine nuligis la punon, kondiĉe ke la Flugantaj Simioj por ĉiam plenumu trifoje la ordonojn de la posedanto de la Ora Ĉapo. Tiu Ĉapo estis farita kiel edziĝa donaco al Kelala, kaj laŭdire ĝi kostis al la princino duonon de ŝia regno. Kompreneble mia avo kaj ĉiuj aliaj Simioj tuj akceptis la postulon, kaj tial ni estas trifoje sklavoj de la posedantoj de la Ora Ĉapo, negrave kiu estas tiu posedanto.”
“Kaj kio okazis al ili?” demandis Doroteo, kiun tre interesis la rakonto.
“Ĉar Kelala estis la unua posedanto de la Ora Ĉapo,” respondis la Simio, “li la unua faris al ni siajn ordonojn. Ĉar lia novedzino ne toleris vidi nin, li vokis nin ĉiujn al si en la arbaro post la geedziĝo kaj ordonis ke ni ĉiam restu kie ŝi neniam revidos Flugantan Simion, kaj ni volonte obeis lin, ĉar ni ĉiuj timis ŝin.”
“Neniun alian taskon ni devis fari ĝis la Oran Ĉapon akiris la manoj de la Fia Sorĉistino de la Okcidento, kiu devigis nin sklavigi la Palpbrumojn, kaj poste peli Ozon mem el la Lando de la Okcidento. Nun la Ora Ĉapo apartenas al vi, kaj trifoje vi rajtas ordoni nin.”
Dum la Simireĝo finis sian rakonton Doroteo malsuprenrigardis kaj vidis la verdajn, brilantajn murojn de la Smeralda Urbo antaŭ ili. Ŝi miris pro la rapida flugo de la Simioj, sed al ŝi plaĉis ke la flugo finiĝis. La strangaj bestoj zorge metis la veturintojn antaŭ la pordegon de la Urbo, la Reĝo klinis sin malalten antaŭ Doroteo, kaj post tio li forflugis rapide, sekvate de sia tuta bando.
“Ni tre bone veturis,” diris la malgranda knabino.
“Jes, kaj ni trovis tre rapidan vojon el niaj problemoj,” respondis la Leono. “Kiom bonfortune estis ke vi kunportis tiun mirindan Ĉapon!”
I ranyari canta pataner tenna i Laimarilinóno andon ar tyarner hyaller i indyel. Apa naliéli, latyane sa i imya Varno i Andondion ye oménielte fai.
“Mana! enutúlielde ata?” maquentes, elmendasse.
“Ma uilye cene mé?” hanquente i Corcurco.
“Mal sáven i eteménielde cecenna i Olca Curuni Númeno.”
“Ececennanielve se,” eque i Corcurco.
“Ar en sennes len?” maquente i nér, elmendanen.
“Úne ece sen nanya sa, pan nás tiquina,” ostence i Corcurco.
“Tiquina! Mai, ta ná mára sinyar, é,” eque i nér. “Man tinque se?”
“Nánes Valanna,” eque i Rauro aiamberya.
“Aina raina!” holtune i nér, ar cúves naitie annúra pó se.
Tá tulyanesset mina níca þamberya ar carne holme i hencalcar i alta colcallo ilye hendeltassen, poica ve cáriénes fai. Cato mennelte enera ter i andon Laimarilinonna. Yá i lie hlasser ló i Varno i Andondion i Valanna tíquiéne i Olca Curuni Númeno, ilye ócomnelte os i ranyari ar hilyanelte te alta þanganen i túriondenna Óþua.
I mahtar ó i laice appafini náne tensi tirisse pó i ando, mal láves ten mittare ú-pusto, ar i vanima laica vende cáve te ata, ye tulyane teo ilya noa þamberyanna ú-pusto, itan polúvanelte sere mennai i Túra Óþ nauvane férima na cave te.
I mahtar carne cole i sinyar Óþen ú-pusto, i Valanna ar i hyane ranyari enutúlier, epeni nancáriénelte i Olca Curuni; mal Óþ úne care hanquenta. Sávelte í Túra Istyar yalúvane te ú-pusto, mal únes. Únelte cave quetta sello i neuna resse, yola i enneuna, yola i enenneuna. I larie yáve ten lustindo ar lumbarie, ar teldave olanelte ruxe i Óþ mahteáne te talle urra lénen, epeni mentaniénesset na cainue cólemasse ar móliesse. San i Corcurco teldave maquente i laica vende cole enta menta Óþen, quetila i laqui lauvas ten cene se ú-pusto, san yaluvante i Rámaiti Maimuni na alya te, ar na tuve quima nás voronda vandaryain hya lás. Yá i Istyar cáve sina menta nánes talle þostaina i mentanes iquista ten na tule i Tarhanwa Þambenna se lúminci canta apa nertea lúmasse neuna amaureo. Oménies ellume i Rámaiti Maimuni i Nóresse Númeno, ar únes mere omene te ata.
I ranyari canta tauvaner lórenca lóme, ilya sanaila i annan ya Óþ vestaniéne anta sen. Valanna lorune rie ellume, ar tá ólane sen i nánes Hyarveastasse, yasse Voriel Peramil quétane sen yalle aláreas same netterya marye ata.
Poica se nerte lúmasse neuna amaureo i laice appafinion mahtar tulle ten, ar apa lúminci canta ilye mennelte mina i Tarhanwa Þambe i Túra Óþo.
Aþahanye teo ilya nóquistaniéne cene i Istyar ve nemesta ya óliénes fai, ar illi náner lai aitaine yá ostirnelte ar aqua cennelte alquen i þambesse. Resselte arie ar' i fenna ar anarie ar' ilye hyanain, pan i lusta þambeo rue náne annaira epe aima i hroaron yai céniénelte Óþo.
Sí hlasselte aiamberya Óma, ya nemne tule ló nanome area i velca tellumo ingasse, ar eques:
“Inye ná Óþ, i Túra ar Rúcima. Maro þúralye ní?”
Cennelte ata þambeo ilye sattasse, ar tá, céniéla alquen, Valanna maquente, “Masse nalye?”
“Nanye ildome,” hanquente i Óma, “mal i hendin sitine firíva nanye alacénima. Sí harúvan tarhanwanyasse, itan polil lanquete onye.” É, i Óma tá nemne tule térave i insa tarhanwallo; epetai patanelte sanna ar tarnelte ve ríma lan Valanna eque:
“Elme utúlier cane vestainalmar, a Óþ.”
“Mana vestainar?” maquente Óþ.
“Vestanel nanwenta ní Hyarveastanna yá i Olca Curuni nancarina,” eque i vende.
“Ar vestanel anta inyen sanar,” eque i Corcurco.
“Ar vestanel anta inyen hón,” eque i Latúcen Ornendur.
“Ar vestanel anta inyen verie,” eque i Úverya Rauro.
“Ma i Olca Curuni naitie ná nancarina?” maquente i Óma, ar Valanna sanne i pampes nit.
“Náto,” hanquentes, “Tinquenye sé calpanen neno.”
“Aiya,” eque i Óma, “sille alahorina! Mai, á tule nin enar, pan mauran same lúme na tersana sa.”
“Tensi lio ulútaniel,” eque i Latúcen Ornendur ruxa.
“Úvalme larya enta ré,” eque i Corcurco.
“Moa lyen ná voronda vandalyainen elmen!” holtune Valanna.
I Rauro sanne i nai náne mára i þosta i Istyar, epetai ánes alta, romya ráve, ya náne talle valca ar naira i Ilwe campe oa sello þossea ar tyarne lanta i fanwa ya tarne neltesse. Lan lanantes hlontaila, tirnelte tanna, ar i neuna þenwasse ilye nánelte quante elmendanen. Pan cennelte, i imas yasse i fanwa cúviéne, níca enwina nér tarne, ó parna cas ar yerna anta, ye nemne ta eandesse ve inte. I Latúcen Ornendur ortane hyaldarya, alacante i nerincenna, ar holtune, “Man nalye?”
“Nanye Óþ, i Túra ar Rúcima,” eque i nerince, papila ómanen. “Mal vá pete ni—mecin i vá—ar caruvan aima ya merilde caritanya.”
Málolvar tirner se eandenen ar rúcina indonen.
“Sáven i Óþ ná velca Cas,” eque Valanna.
“Ar inye sáve i Óþ ná lelya Heri,” eque i Corcurco.
“Ar inye sáve i Óþ ná rúcima Hravan,” eque i Latúcen Ornendur.
“Ar inye sáve i Óþ ná Pamba Úreo,” holtune i Rauro.
“Fó, ilye nalde laiti,” eque i nerince milyave. “Nenteánen.”
“Nentie!” holtune Valanna. “Ma lalye Túra Istyar?”
“Tá, moinanya,” eques. “Vátye quete talle romya, hyaqui mo hlaruva tye—ar inye ataltuva. Quistar i nanye Túra Istyar.”
“Ar lalye?” maquentes.
“Ú nice taite, moinanya; nanye vin sitina nér.”
“Nalye undo epe ta,” eque i Corcurco, naica ómanen; “nalye cuptamo.”
“Poica talle!” etequente i nerince, oapsarila máryat uo vequi sa fasante se. “Nanye cuptamo.”
“Mal si ná rúcima,” eque i Latúcen Ornendur. “Manen ummanan cauvan hominya?”
“Hya inye verienya?” maquente i Rauro.
“Hya inye sanarinya?” yaine i Corcurco, oapsarila i nier henduryallo vaccoryo rancunen.
“Melde málonyar,” eque Óþ, “Mecin i úvalde quete pá sine pitye nati. Á sana os inye, ar i rúcima tarastie yasse nanye ó a-avatupe.”
“Ma hyana mo ista i nalye cuptamo?” maquente Valanna.
“Alquen ista sa, hequa elde canta—ar ni,” hanquente Óþ. “Ucuptienye ilquen talle anda i sáven i allume avatupúvaner ni. Náne hoa loima, vin lavitanya len i Tarhanwa Þambenna. Senyave uinye cene yú i turmeninyo lie, ar etta savinte i nanye má rúcima.”
“Mal, uinye hanya,” eque Valanna rúcina. “Manen náne i nemnelye nin ve velca Cas?”
“Ta náne min fintalenyaron,” hanquente Óþ. “Á pate sinna, iquista, ar nyaruvan len ilqua pá sa.”
Tulyanes menesse níca þambenna i Tarhanwa Þambeo tellesse, ar ilye hilyaneltes. Leptentanes nelte, yasse caine i velca Cas, finina line haumion hyalino, ar ó cimbailave tecina quilmanen anta.
“Si cincataniénen i rostollo lianen,” eque Óþ. “Tarnen cata i fanwa ar lunce lia, na tyare i hendu leve ar i anto apanta.”
“Mal mana pá i óma?” maquentes.
“A, nanye cumboquenso,” eque i nerince. “Polin hate i ómanyo láma ainomenna ve merin, itan sávelye i ettúlanes i Carello. Sís ela i hyane nati yai yuhtanen cuptien le.” Apantanes i Corcurquen i hlappo ar i ñangwil yai cóliénes yá nemnes ná i lelya Heri. Ar i Latúcen Ornendur cenne i rúcima Hravanya náne rie line helmar, þerine uo, ó palmali na hepe i palmelta esta. Pá i Pamba Úreo, i laite Istyar cincataniéne ta yú i rostollo. Naitie náne pamba líneo, mal quie ulya millo sanna, i pamba urta valcave.
“Nanwave,” eque i Corcurco, “moa lyen ná naityana pá imle pan nalye taite cuptamo.”
“Nanye—tancave nanye,” hanquente i nerince nairea; “mal nánes i rea nat ya ence nin care. Á haru, iquista, ear line hanwar; ar quetuvanye elden nyárenya.”
San harunelte ar lastaner lan nyarnes i nyáre silo.
“Nánenye nóna Hansiriendesse.—”
“A, ta lá avahaira Hyarveastallo!” holtune Valanna.
“Lá, mal ambe nás haira sio,” eques, quaþila carya senna nairea. “Yá marnenye, olanen cumboquenso, ar tan nánenye mai-saitaina ló velca ingolmo. Polin oveanta aite aiwe hya hravan.” Sí carnes miule talle ve titse i Ilwello hlarurya tyulunte ar tirnes ilinomenna na cene yasse nánes. “Apa lúme,” cacarrane Óþ, “lumbansenye pá ta, ar olanenye pusulpemo.”
“Mana ta?” maquente Valanna.
“Nás nér ye amavile pusulpenen corcanwasto resse, na telyanta lie þanga uo ar care te telpemahe na cene i corcanwasta,” rastanes.
“A,” eques, “istan.”
“Mai, uma auresse amavillenye pusulpesse ar i rappar olaner ricine, tall' en úne ece nin núya ata. Oronyes anda, or i fanyali, tande haira i celume visto hyaltane sa ar colle sa line, line lári oa. Ter aure ar lóme lelenden ter vilya, ar attea réo amauresse eccuinunen ar túven í pusulpe vílane or aia ar vanima nóre.
“Nunyes taira, ar lánen nice harna. Mal túven i nánen imbe aie lie, i, pan céniénelten tule i fanyallon, sáver i nánen túra Istyar. Aþahanye lávenye ten save san, pan þoronyelten, ar vestanelte care aima ya yestan teo.
“Rie alassenyan, ar na hepe i máre lie vecce, canyanenye ten ampana sina Osto, ar túriondinya; ar carnelte ilqua aþailave ar mai. Tá sannenye, pan i nóre náne tande laica ar vanima, i estauvanenyes Laimarilinon; ar na care i esse canta arya, sestanenye laice hencalcar ilye liesse, itan ilqua ya cennelte náne laica.”
“Mal ma lá ilqua sinome laica?” maquente Valanna.
“Ú amba epe aite hyana ostosse,” hanquente Óþ; “mal lan colil laicat hencalcat, san aþahanye ilqua ya cenil néma laica lyen. Ampananer Laimarilinon amaline loar né, pan nánenye vinya nér yá i pusulpe tulyane ni sir, ar nanye arenwina nér sí. Mal lienya ocólier laice calcar hendeltassen tande anda i teo amna illi savir i naitie nás Laimarilinon, ar sa tancave ná vanima nóme, ó úmie míri ar mirwe tincor, ar ilya mára nat ya ná maurina na alasta mo. Anaien mára i lien, ar tyasinte ni; mal tallumello yá ampananer sina Túrion, acárienyen pahta ar aptanienye cene teo mo.
“Min alte þossenyaron náne pá i Curunir, pan astai aqua penin sairine melehti, ron túven í Curunir naitie poller care elmendie nateli. Enger inteo canta sina nóresse, ar cunyanelte i lie i oir formesse ar hyarmesse ar rómesse ar númesse. Almaresse, i Curunir Formeno ar Hyarmeno náner mani, ar sinten i uiúvanette hyane ni; mal i Curunir Rómeno ar Númeno náner nairave olce, ar quíta uiénette save i nánen anturwa epe ette, tancave nancáriévanetten. Ennasse, indonya náne qualmea þosse tun ter line loar; etta polil intya yalle fasta ni yá hlassen i mardelya lantiéne to i Olca Curuni Rómeno. Yá tullelye nin, áþeánenye vesta aima au nancarúvanel i etwa Curuni; mal, sí yá itíquielyes, naityanáve quetinye i ui ece nin hritya vandanyar.”
“Savinye i nalye anurra nér,” eque Valanna.
“A, fó, moinanya; nanye naitie analya nér, mal nanye anurra Istyar, moa nin etequete.”
“Ma uilye pole anta nin sanar?” maquente i Corcurco.
“Uilye maura sa. Páralye ma ilye resse. Vinimo same sanar, mal uisse ista laca. Tercoitie ná i rea nat ya tulya istya, ar manaurea nalye ambaresse, tanalca tercoitie tancave ñetuvalye.”
“Nai ta quanna naite,” eque i Corcurco, “mal nauvan lai angayanda laqui antalye nin sanar.”
I laite Istyar tirne se ancimbaila.
“Mai,” eques siquila, “Lanye lio istyar, ve quenten; mal qui tuluvalye nin enar amauresse, en þañquantauvan carelya sanarmen. Uinye ista quete lyen manen yuhta sa, aimanen; moa lyen tuve ta imlenen.”
“A, hantanyel—hantanyel!” holtune i Corcurco. “Túvanye lé na yuhta sa, lai tancave!”
“Mal mana pá verienya?” maquente i Rauro ñormerila.
“Samilye laca verie, nanye tanca,” hanquente Óþ. “Ilqua ya maural ná estel imlen. Ui ea coina veo ya ui þorya yá tuvis raxe. I Nanwa verie ná neviesse raxe yá þoryalye, ar samil tana veriéo nostale úmea.”
“Cenasta samin, mal nanye þossea illangiéla,” eque i Rauro. “Nauvan naitie lai angayanda laqui antalye nin i veriéo nostale ya care mo etsene þosse.”
“San þá, antauvan lyen taite veriéo enar,” hanquente Óþ.
“Mana pá hominya?” maquente i Latúcen Ornendur.
“É, pá ta,” hanquente Óþ, “Savinye i írelya homo ná uxare. Caris rimba lie angayanda. Au istuvalyes, nalye amanya i penil hón.”
“Ta é ná véra tenno nat,” eque i Latúcen Ornendur. “Indonyallo, inye coluva quanna angayasse pen nurruye, qui antauvalye nin i hón.”
“Þá,” hanquente Óþ numbeáve. “Á tule nin enar ar samuval hón. Atyálien ná Istyar ter tallini loar i mai ece nin cacarra i tyalme nice ener.”
“Ar sí,” eque Valanna, “Malle nanwenuvan Hyarveastanna?”
“Mauruvanque sana pá ta,” hanquente i nerince. “Á anta nin rí atta hya nelde úvienna i natto ar ricuvan tuve lé na cole lye lanna i erume. Tenna talume maruvalde naþalinyar, ar lan marilde i Túriondesse lienya veuyuvante le ar cimuvalte aina ya yestalde. Ea rie er nat ya cestan hancardanen áþenyan—manicca nauvas. Moa len cuve muimenya ar quete alquenen i nanye cuptamo.”
Þáquentelte quete alla pá ya páriénelte, ar nanwenner þambeltanna váliéle. Éta Valanna sáme estel í “Túra ar Rúcima Cuptamo,” ve estanesses, túvane lé na nanwenta se Hyarveastanna, ar qui hye carúvane, itas áþeánes apsene hyen ilqua.::
The four travelers walked up to the great gate of Emerald City and rang the bell. After ringing several times, it was opened by the same Guardian of the Gates they had met before.
“What! are you back again?” he asked, in surprise.
“Do you not see us?” answered the Scarecrow.
“But I thought you had gone to visit the Wicked Witch of the West.”
“We did visit her,” said the Scarecrow.
“And she let you go again?” asked the man, in wonder.
“She could not help it, for she is melted,” explained the Scarecrow.
“Melted! Well, that is good news, indeed,” said the man. “Who melted her?”
“It was Dorothy,” said the Lion gravely.
“Good gracious!” exclaimed the man, and he bowed very low indeed before her.
Then he led them into his little room and locked the spectacles from the great box on all their eyes, just as he had done before. Afterward they passed on through the gate into the Emerald City. When the people heard from the Guardian of the Gates that Dorothy had melted the Wicked Witch of the West, they all gathered around the travelers and followed them in a great crowd to the Palace of Oz.
The soldier with the green whiskers was still on guard before the door, but he let them in at once, and they were again met by the beautiful green girl, who showed each of them to their old rooms at once, so they might rest until the Great Oz was ready to receive them.
The soldier had the news carried straight to Oz that Dorothy and the other travelers had come back again, after destroying the Wicked Witch; but Oz made no reply. They thought the Great Wizard would send for them at once, but he did not. They had no word from him the next day, nor the next, nor the next. The waiting was tiresome and wearing, and at last they grew vexed that Oz should treat them in so poor a fashion, after sending them to undergo hardships and slavery. So the Scarecrow at last asked the green girl to take another message to Oz, saying if he did not let them in to see him at once they would call the Winged Monkeys to help them, and find out whether he kept his promises or not. When the Wizard was given this message he was so frightened that he sent word for them to come to the Throne Room at four minutes after nine o’clock the next morning. He had once met the Winged Monkeys in the Land of the West, and he did not wish to meet them again.
The four travelers passed a sleepless night, each thinking of the gift Oz had promised to bestow on him. Dorothy fell asleep only once, and then she dreamed she was in Kansas, where Aunt Em was telling her how glad she was to have her little girl at home again.
Promptly at nine o’clock the next morning the green-whiskered soldier came to them, and four minutes later they all went into the Throne Room of the Great Oz.
Of course each one of them expected to see the Wizard in the shape he had taken before, and all were greatly surprised when they looked about and saw no one at all in the room. They kept close to the door and closer to one another, for the stillness of the empty room was more dreadful than any of the forms they had seen Oz take.
Presently they heard a solemn Voice, that seemed to come from somewhere near the top of the great dome, and it said:
“I am Oz, the Great and Terrible. Why do you seek me?”
They looked again in every part of the room, and then, seeing no one, Dorothy asked, “Where are you?”
“I am everywhere,” answered the Voice, “but to the eyes of common mortals I am invisible. I will now seat myself upon my throne, that you may converse with me.” Indeed, the Voice seemed just then to come straight from the throne itself; so they walked toward it and stood in a row while Dorothy said:
“We have come to claim our promise, O Oz.”
“What promise?” asked Oz.
“You promised to send me back to Kansas when the Wicked Witch was destroyed,” said the girl.
“And you promised to give me brains,” said the Scarecrow.
“And you promised to give me a heart,” said the Tin Woodman.
“And you promised to give me courage,” said the Cowardly Lion.
“Is the Wicked Witch really destroyed?” asked the Voice, and Dorothy thought it trembled a little.
“Yes,” she answered, “I melted her with a bucket of water.”
“Dear me,” said the Voice, “how sudden! Well, come to me tomorrow, for I must have time to think it over.”
“You’ve had plenty of time already,” said the Tin Woodman angrily.
“We shan’t wait a day longer,” said the Scarecrow.
“You must keep your promises to us!” exclaimed Dorothy.
The Lion thought it might be as well to frighten the Wizard, so he gave a large, loud roar, which was so fierce and dreadful that Toto jumped away from him in alarm and tipped over the screen that stood in a corner. As it fell with a crash they looked that way, and the next moment all of them were filled with wonder. For they saw, standing in just the spot the screen had hidden, a little old man, with a bald head and a wrinkled face, who seemed to be as much surprised as they were. The Tin Woodman, raising his axe, rushed toward the little man and cried out, “Who are you?”
“I am Oz, the Great and Terrible,” said the little man, in a trembling voice. “But don’t strike me—please don’t—and I’ll do anything you want me to.”
Our friends looked at him in surprise and dismay.
“I thought Oz was a great Head,” said Dorothy.
“And I thought Oz was a lovely Lady,” said the Scarecrow.
“And I thought Oz was a terrible Beast,” said the Tin Woodman.
“And I thought Oz was a Ball of Fire,” exclaimed the Lion.
“No, you are all wrong,” said the little man meekly. “I have been making believe.”
“Making believe!” cried Dorothy. “Are you not a Great Wizard?”
“Hush, my dear,” he said. “Don’t speak so loud, or you will be overheard—and I should be ruined. I’m supposed to be a Great Wizard.”
“And aren’t you?” she asked.
“Not a bit of it, my dear; I’m just a common man.”
“You’re more than that,” said the Scarecrow, in a grieved tone; “you’re a humbug.”
“Exactly so!” declared the little man, rubbing his hands together as if it pleased him. “I am a humbug.”
“But this is terrible,” said the Tin Woodman. “How shall I ever get my heart?”
“Or I my courage?” asked the Lion.
“Or I my brains?” wailed the Scarecrow, wiping the tears from his eyes with his coat sleeve.
“My dear friends,” said Oz, “I pray you not to speak of these little things. Think of me, and the terrible trouble I’m in at being found out.”
“Doesn’t anyone else know you’re a humbug?” asked Dorothy.
“No one knows it but you four—and myself,” replied Oz. “I have fooled everyone so long that I thought I should never be found out. It was a great mistake my ever letting you into the Throne Room. Usually I will not see even my subjects, and so they believe I am something terrible.”
“But, I don’t understand,” said Dorothy, in bewilderment. “How was it that you appeared to me as a great Head?”
“That was one of my tricks,” answered Oz. “Step this way, please, and I will tell you all about it.”
He led the way to a small chamber in the rear of the Throne Room, and they all followed him. He pointed to one corner, in which lay the great Head, made out of many thicknesses of paper, and with a carefully painted face.
“This I hung from the ceiling by a wire,” said Oz. “I stood behind the screen and pulled a thread, to make the eyes move and the mouth open.”
“But how about the voice?” she inquired.
“Oh, I am a ventriloquist,” said the little man. “I can throw the sound of my voice wherever I wish, so that you thought it was coming out of the Head. Here are the other things I used to deceive you.” He showed the Scarecrow the dress and the mask he had worn when he seemed to be the lovely Lady. And the Tin Woodman saw that his terrible Beast was nothing but a lot of skins, sewn together, with slats to keep their sides out. As for the Ball of Fire, the false Wizard had hung that also from the ceiling. It was really a ball of cotton, but when oil was poured upon it the ball burned fiercely.
“Really,” said the Scarecrow, “you ought to be ashamed of yourself for being such a humbug.”
“I am—I certainly am,” answered the little man sorrowfully; “but it was the only thing I could do. Sit down, please, there are plenty of chairs; and I will tell you my story.”
So they sat down and listened while he told the following tale.
“I was born in Omaha—”
“Why, that isn’t very far from Kansas!” cried Dorothy.
“No, but it’s farther from here,” he said, shaking his head at her sadly. “When I grew up I became a ventriloquist, and at that I was very well trained by a great master. I can imitate any kind of a bird or beast.” Here he mewed so like a kitten that Toto pricked up his ears and looked everywhere to see where she was. “After a time,” continued Oz, “I tired of that, and became a balloonist.”
“What is that?” asked Dorothy.
“A man who goes up in a balloon on circus day, so as to draw a crowd of people together and get them to pay to see the circus,” he explained.
“Oh,” she said, “I know.”
“Well, one day I went up in a balloon and the ropes got twisted, so that I couldn’t come down again. It went way up above the clouds, so far that a current of air struck it and carried it many, many miles away. For a day and a night I traveled through the air, and on the morning of the second day I awoke and found the balloon floating over a strange and beautiful country.
“It came down gradually, and I was not hurt a bit. But I found myself in the midst of a strange people, who, seeing me come from the clouds, thought I was a great Wizard. Of course I let them think so, because they were afraid of me, and promised to do anything I wished them to.
“Just to amuse myself, and keep the good people busy, I ordered them to build this City, and my Palace; and they did it all willingly and well. Then I thought, as the country was so green and beautiful, I would call it the Emerald City; and to make the name fit better I put green spectacles on all the people, so that everything they saw was green.”
“But isn’t everything here green?” asked Dorothy.
“No more than in any other city,” replied Oz; “but when you wear green spectacles, why of course everything you see looks green to you. The Emerald City was built a great many years ago, for I was a young man when the balloon brought me here, and I am a very old man now. But my people have worn green glasses on their eyes so long that most of them think it really is an Emerald City, and it certainly is a beautiful place, abounding in jewels and precious metals, and every good thing that is needed to make one happy. I have been good to the people, and they like me; but ever since this Palace was built, I have shut myself up and would not see any of them.
“One of my greatest fears was the Witches, for while I had no magical powers at all I soon found out that the Witches were really able to do wonderful things. There were four of them in this country, and they ruled the people who live in the North and South and East and West. Fortunately, the Witches of the North and South were good, and I knew they would do me no harm; but the Witches of the East and West were terribly wicked, and had they not thought I was more powerful than they themselves, they would surely have destroyed me. As it was, I lived in deadly fear of them for many years; so you can imagine how pleased I was when I heard your house had fallen on the Wicked Witch of the East. When you came to me, I was willing to promise anything if you would only do away with the other Witch; but, now that you have melted her, I am ashamed to say that I cannot keep my promises.”
“I think you are a very bad man,” said Dorothy.
“Oh, no, my dear; I’m really a very good man, but I’m a very bad Wizard, I must admit.”
“Can’t you give me brains?” asked the Scarecrow.
“You don’t need them. You are learning something every day. A baby has brains, but it doesn’t know much. Experience is the only thing that brings knowledge, and the longer you are on earth the more experience you are sure to get.”
“That may all be true,” said the Scarecrow, “but I shall be very unhappy unless you give me brains.”
The false Wizard looked at him carefully.
“Well,” he said with a sigh, “I’m not much of a magician, as I said; but if you will come to me tomorrow morning, I will stuff your head with brains. I cannot tell you how to use them, however; you must find that out for yourself.”
“Oh, thank you—thank you!” cried the Scarecrow. “I’ll find a way to use them, never fear!”
“But how about my courage?” asked the Lion anxiously.
“You have plenty of courage, I am sure,” answered Oz. “All you need is confidence in yourself. There is no living thing that is not afraid when it faces danger. The True courage is in facing danger when you are afraid, and that kind of courage you have in plenty.”
“Perhaps I have, but I’m scared just the same,” said the Lion. “I shall really be very unhappy unless you give me the sort of courage that makes one forget he is afraid.”
“Very well, I will give you that sort of courage tomorrow,” replied Oz.
“How about my heart?” asked the Tin Woodman.
“Why, as for that,” answered Oz, “I think you are wrong to want a heart. It makes most people unhappy. If you only knew it, you are in luck not to have a heart.”
“That must be a matter of opinion,” said the Tin Woodman. “For my part, I will bear all the unhappiness without a murmur, if you will give me the heart.”
“Very well,” answered Oz meekly. “Come to me tomorrow and you shall have a heart. I have played Wizard for so many years that I may as well continue the part a little longer.”
“And now,” said Dorothy, “how am I to get back to Kansas?”
“We shall have to think about that,” replied the little man. “Give me two or three days to consider the matter and I’ll try to find a way to carry you over the desert. In the meantime you shall all be treated as my guests, and while you live in the Palace my people will wait upon you and obey your slightest wish. There is only one thing I ask in return for my help—such as it is. You must keep my secret and tell no one I am a humbug.”
They agreed to say nothing of what they had learned, and went back to their rooms in high spirits. Even Dorothy had hope that “The Great and Terrible Humbug,” as she called him, would find a way to send her back to Kansas, and if he did she was willing to forgive him everything.
[Esperanto]
Tiam la kvar veturintoj marŝis al la granda pordego de la Smeralda Urbo kaj sonigis la sonorilon. Post plurobla sonigado ĝin malfermis la sama Pordogardisto kiun ili antaŭe renkontis.
“Kion! Ĉu vi revenis?” li demandis, surprizite.
“Ĉu vi ne vidas nin?” demandis la Birdotimigilo.
“Sed mi supozis ke vi intencis viziti la Fian Sorĉistinon de la Okcidento.”
“Ni ja vizitis ŝin,” diris la Birdotimigilo.
“Kaj ŝi lasis vin foriri?” demandis la viro, miroplene.
“Ŝi ne povis malpermesi, ĉar ŝi estas degeligita,” klarigis la Birdotimigilo.
“Degeligita! Nu, jen tre plaĉa informo,” diris la viro. “Kiu degeligis ŝin?”
“Doroteo,” diris la Leono solene.
“Mirige!” krietis la viro, kaj li klinis sin vere tre malalten antaŭ ŝi.
Post tio li kondukis ilin en sian malgrandan ĉambron kaj prenis la okulvitrojn el la granda kesto, metis ilin sur iliajn okulojn, kaj ŝlosis ilin, same kiel antaŭe. Poste ili trairis la pordon en la Smeraldan Urbon, kaj kiam la popolo sciiĝis per la Pordogardisto ke ili fandis la Fian Sorĉistinon de la Okcidento ili ĉiuj grupiĝis ĉirkaŭ la veturintojn kaj sekvis ilin en granda amaso al la Palaco de Oz.
La Soldato kun la Verdaj Lipharoj ankoraŭ gardis la pordon, sed li tuj enlasis ilin, kaj ilin denove renkontis la bela verda knabino, kiu tuj kondukis ĉiun el ili al ties antaŭa ĉambro, por ke ili ripozu ĝis la Potenca Oz pretos akcepti ilin.
La Soldato komunikigis la informon rekte al Oz ke Doroteo kaj la aliaj veturintoj revenis, detruinte la Fian Sorĉistinon; sed Oz ne respondis. Ili supozis ke la Potenca Sorĉisto tuj akceptos ilin, sed tio ne okazis. Ili ricevis neniun komunikon de li la sekvan tagon, nek la postsekvan, nek la postpostsekvan. La atendado estis enuiga kaj teda, kaj fine ilin ĉagrenis ke Oz tiel mistraktas ilin, post sia postulo kiu suferigis kaj sklavigis ilin. Do la Birdotimigilo fine petis ke la verda knabino portu novan komunikon al Oz, dirante ke se li ne tuj permesos ke ili eniru li alvokos la Flugantajn Simiojn por helpi ilin, kaj trovi ĉu aŭ ne li plenumos sian promeson. Kiam la Sorĉisto aŭdis tiun komunikaĵon li timegis kaj sendis ordonon ke ili venu al la Tronĉambro je kvar minutoj post la naŭa horo la sekvan matenon. Li unufoje renkontis la Flugantajn Simiojn en la Lando de la Okcidento, kaj li ne volis rerenkonti ilin.
La kvar veturintoj maldormis tiunokte, ĉar ĉiu pripensis la donacon kiun Oz laŭ sia promeso donos. Doroteo endormiĝis nur unufoje, kaj sonĝis ke ŝi estas en Kansas, kie Onklino Em diras al ŝi sian ĝojon ke la knabineto denove estas hejme.
Akurate je la naŭa horo la sekvan matenon la verdliphara soldato renkontis ilin, kaj post kvar minutoj ili ĉiuj eniris la Tronĉambron de la Potenca Oz.
Kompreneble ĉiu el ili anticipis vidi la Sorĉiston en la formo kiun li antaŭe havis, kaj ĉiun multe surprizis kiam ili ĉirkaŭrigardis kaj vidis tute neniun en la ĉambro. Ili restis proksime al la pordo kaj eĉ pli proksime unu al la alia, ĉar la silento en la malplena ĉambro timigis pli ol ĉiu formo de Oz kiun ili antaŭe vidis.
Baldaŭ ili aŭdis Voĉon, kiu ŝajnis veni el loko ie proksima al la supro de la granda kupolo, kaj ĝi diris, solene,
“Mi estas Oz, la Potenca kaj la Terura. Kial vi serĉas min?”
Ili rerigardis al ĉiu parto de la ĉambro, kaj, vidinte neniun, Doroteo diris, “Kie vi estas?”
“Mi estas ĉie,” respondis la Voĉo, “sed por la okuloj de ordinaraj mortemuloj mi estas nevidebla. Mi nun sidiĝos sur mian tronon, por ke vi konversaciu kun mi.” Vere, la Voĉo ŝajnis ĝuste tiam soni rekte el la trono mem; do ili marŝis tien kaj staris en vico dum Doroteo diris:
“Oz, ni venis por peti la plenumiĝon de la promeso.”
“De kiu promeso?” demandis Oz.
“Vi promesis resendi min al Kansas kiam la Fia Sorĉistino estos detruita,” diris la knabino.
“Kaj vi promesis doni al mi cerbon,” diris la Birdotimigilo.
“Kaj vi promesis doni al mi koron,” diris la Stana Lignohakisto.
“Kaj vi promesis doni al mi kuraĝon,” diris la Malkuraĝa Leono.
“Ĉu la Fia Sorĉistino vere estas detruita?” demandis la Voĉo, kaj Doroteo kredis ke ĝi iomete tremas.
“Jes,” ŝi respondis, “mi degeligis ŝin per sitelo da akvo.”
“Nu!” diris la Voĉo, “tio okazis subite! Nu, revenu al mi morgaŭ, ĉar mi bezonas tempon por pripensi la aferon.”
“Vi jam havis multan tempon,” diris la Stana Lignohakisto, kolere.
“Ni rifuzas atendi eĉ unu tagon pli,” diris la Birdotimigilo.
“Plenumu viajn promesojn!” krietis Doroteo.
La Leono opiniis ke taŭgos timigi la Sorĉiston, do li laŭte muĝis plenvoĉe, kaj tiu feroca sono tiom teruris Toton ke li forsaltis alarmite kaj frapegis la ekranon kiu staris en angulo. Dum ĝi brue falis ili rigardis tien, kaj la sekvan momenton ĉiu el ili vere miris. Ĉar ili vidis, staranta en precize tiu loko kiun la ekrano antaŭe kaŝis, malgrandan maljunulon, kun kalva kapo kaj sulketoplena vizaĝo, kiu ŝajne estis egale surprizita kiel ili. La Stana Lignohakisto, levinte sian hakilon, kuris al la vireto kaj kriis, “Kiu vi estas?”
“Mi estas Oz, la Potenca kaj la Terura,” diris la malgranda viro, per tremanta voĉo, “sed ne batu min-mi petas, ne batu-mi faros kion ajn vi volos.”
Niaj amikoj rigardis lin surprizite kaj senesperigite.
“Mi kredis ke Oz estas granda Kapo,” diris Doroteo.
“Kaj mi kredis ke Oz estas bela Damo,” diris la Birdotimigilo.
“Kaj mi kredis ke Oz estas terura Besto,” diris la Stana Lignohakisto.
“Kaj mi kredis ke Oz estas Globo de Fajro,” kriis la Leono.
“Ne; vi ĉiuj eraris,” diris la malgranda viro humile. “Mi nur ŝajnigis tion.”
“Ŝajnigis!” kriis Doroteo. “Ĉu vi ne estas Potenca Sorĉisto?”
“Ĉit, karulino,” li diris; “ne tiom laŭte parolu, ĉar oni aŭdos vin--kaj mi perdus ĉion. Oni kredas min Potenca Sorĉisto.”
“Sed vi ja estas, ĉu ne?”
“Tute ne, karulino; mi estas nur ordinara homo.”
“Eĉ pli,” diris la Birdotimigilo, per doloroplena voĉo, “vi estas ĉarlatano.”
“Ĝuste tiel!” deklaris la malgranda viro, kunfrotante siajn manojn kvazaŭ la akuzo plaĉis al li; “Mi estas ĉarlatano.”
“Sed ve!” diris la Stana Lignohakisto, “do kiel mi akiros mian koron?”
“Kaj mi mian kuraĝon?” demandis la Leono.
“Kaj mi mian cerbon?” ploris la Birdotimigilo, viŝante la larmojn el siaj okuloj per la maniko de sia jako.
“Miaj karaj amikoj,” diris Oz, “bonvolu ne paroli pri tiaj malgravaĵoj. Konsideru min, kaj mian malfeliĉan situacion pro mia senmaskiĝo.”
“Ĉu neniu alia scias pri via fraŭdo?” demandis Doroteo.
“Neniu, nur vi kvar--kaj mi mem,” respondis Oz. “Mi trompis ĉiun dum tiom da tempo ke mi supozis ke oni neniam sciiĝos. Mi eraregis kiam mi decidis permesi ke vi eniru la Tronoĉambron. Kutime mi rifuzas vidi eĉ miajn regatojn, kaj tial ili kredas min terura.”
“Sed, mi ne komprenas,” diris Doroteo, konfuzite. “Kiel vi povis aspekti granda Kapo al mi?”
“Tio estis nur trompo,” respondis Oz. “Bonvolu sekvi min, kaj mi klarigos ĉion al vi.”
Li kondukis ilin en malgrandan ĉambron malantaŭ la Tronoĉambro, kaj ili ĉiuj sekvis lin. Li gestis al unu angulo, en kiu kuŝis la Granda Kapo, el multaj tavoloj de papero, kaj kun zorge pentrita vizaĝo.
“Mi pendigis tion de la plafono per drato,” diris Oz; “mi staris malantaŭ la ekrano kaj tiris fadenon, por ke la okuloj moviĝu kaj la buŝo malfermiĝu.”
“Sed kiel vi faris la voĉon?” ŝi demandis.
“Nu, mi estas ventroparolisto,” diris la malgranda viro, “kaj mi povas ĵeti la sonon de mia voĉo al kie ajn mi deziras; tiel ke vi supozis ke ĝi sonis el la Kapo. Jen la aliaj trompiloj.” Li montris al la Birdotimigilo la robon kaj la maskon per kiu li vestis sin kiam li aspektis bela Damo, kaj la Stana Lignohakisto vidis ke la terura Besto estis nur aro da haŭtoj kunkudritaj, kun lignaĵoj kiuj elpremis la flankojn. Kaj la Globo de Fajro, nu la Pseŭdosorĉisto ankaŭ pendigis tion de la plafono. Efektive ĝi estis globo de kotono, sed kiam oleo estis surverŝita la globo brulis feroce.
“Vere,” diris la Birdotimigilo, “vi hontu ke vi estas tia ĉarlatano.”
“Mi hontas--certe mi hontas,” respondis la malgranda viro malgaje; “sed mi povis fari nenion alian. Bonvolu sidiĝi, troviĝas multaj seĝoj; kaj mi rakontos al vi mian historion.”
Do ili sidiĝis kaj aŭskultis dum li rakontis ĉi tiel:
“Mi naskiĝis en Omaha--”
“Sed, tio estas ne malproksime de Kansas!” kriis Doroteo, ekscitite.
“Vi pravas; sed pli malproksime de ĉi tie,” li diris, malgaje skuante sian kapon je ŝi. “Kiam mi plenkreskis mi fariĝis ventroparolisto, kaj trejnis min tre lerta majstro. Mi povas imiti ĉian birdon kaj beston.” Li miaŭis tiel precize kiel katido ke Toto ekatentis kaj ekrigardis ĉiudirekten por trovi kie ŝi estas. "Post iom da tempo," pludiris Oz, "tio tedis min, do mi fariĝis balonisto."
“Kio estas tio?” demandis Doroteo.
“Persono kiu supreniras en balono ĉe cirko, por instigi homojn alveni kaj pagi por vidi la cirkon,” li klarigis.
“O,” ŝi diris, “mi scias.”
“Nu, unu tagon mi supreniris en balono kaj la ŝnuro interimplikiĝis, tiel ke mi ne povis denove malsupreniri. Ĝi iris tre alten super la nubojn, tiom alten ke aerfluo trafe ĝin portis multajn, multajn kilometrojn for. Dum tago kaj nokto mi veturis tra la aero, kaj en la mateno de la dua tago mi vekiĝis kaj trovis ke la balono flosas super nekonata kaj bela lando.
“Ĝi malsupreniris nerapide, kaj mi tute ne estis damaĝita. Sed mi trovis min inter nekonata popolo, kiu, vidante min veni el la nuboj, kredis ke mi estas granda Sorĉisto. Kompreneble mi lasis ilin kredi tion, ĉar ili timis min, kaj promesis fari kion mi volas.
“Simple por distri min, kaj okupi la bonan popolon, mi ordonis ke ili konstruu ĉi tiun Urbon, kaj mian palacon; kaj ili faris tion volonte kaj bone. Post tio mi pensis, ĉar la lando estis tiel verda kaj bela, ke mi nomos ĝin la Smeralda Urbo, kaj por ke la nomo pli konvenu mi metis verdajn okulvitrojn sur ĉiujn popolanojn, tiel ke ĉio kion ili vidis estis verda.
“Sed ĉu ĉio ĉi tie ne estas verda?” demandis Doroteo.
“Ne pli ol en ĉiu alia urbo,” respondis Oz; sed kiam vi surhavas verdajn okulvitrojn, nu, kompreneble ĉio kion vi vidas aspektas verda. La Smeralda Urbo estis konstruita antaŭ tre multaj jaroj, ĉar mi estis junulo kiam la balono portis min ĉi tien, kaj mi estas tre maljuna viro nun. Sed mia popolo surportas verdajn okulvitrojn sur la okuloj de tiom longe ke la plej multaj el ili kredas ke ĝi vere estas Smeralda Urbo, kaj certe ĝi ja estas bela loko, abundas juveloj kaj valoraj metaloj, kaj ĉio bona por feliĉigi onin. Mi ame regas la popolon, kaj ili amas min; sed ekde kiam ĉi tiu Palaco estis konstruita mi enfermas min kaj rifuzis vidi iun el ili.
“Unu el miaj plej grandaj timoj estis pro la Sorĉistinoj, ĉar kvankam mi mem havas tute nenian magian potencon mi baldaŭ trovis ke la Sorĉistinoj vere kapablas fari mirindaĵojn. Kvar Sorĉistinoj ekzistis en ĉi tiu lando, kaj ili regis la popolojn kiuj loĝas en la Nordo kaj Sudo kaj Oriento kaj Okcidento. Feliĉe, la Sorĉistinoj de la Nordo kaj Sudo estis bonaj, kaj mi sciis ke ili ne damaĝos min; sed la Sorĉistinoj de la Oriento kaj Okcidento estis terure fiaj, kaj se ili ne kredus ke mi estas pli potenca ol ili, ili certe detruus min. Do mi vivis konstante timante ilin dum multaj jaroj; do vi povas kompreni kiom mi ĝojis kiam mi informiĝis ke via domo falis sur la Fian Sorĉistinon de la Oriento. Kiam vi venis al mi mi volonte promesus ĉion ajn por ke vi neniigu la alian Sorĉistinon; sed mi devas honte diri ke nun, post ŝia degelo, mi ne povas plenumi miajn promesojn.”
“Laŭ mia opinio vi estas tre malbona persono,” diris Doroteo.
“Ho ne, karulino; mi estas tre bona persono; sed mi konfesas ke mi estas tre malkompetenta Sorĉisto.”
“Ĉu vi ne povas doni al mi cerbon?” demandis la Birdotimigilo.
“Vi ne bezonas ĝin. Vi lernas ion novan ĉiutage. Bebo havas cerbon, sed ĝi malmulton scias. Nur sperto donas scion, kaj ju pli longe vi vivos, des pli multe vi nepre spertos.”
“Eble,” diris la Birdotimigilo, “sed mi restos tre malfeliĉa se vi ne donos al mi cerbon.”
La falsa sorĉisto atente rigardis lin.
“Nu,” li diris ĝemante, “mi ne estas lerta magiisto, mi jam diris tion al vi; sed se vi venos al mi morgaŭ matene, mi plenigos vian kapon per cerbo. Tamen mi ne povas instrui vin ĝin uzi; vi mem devos eltrovi tion.”
“Ho, dankon--dankon!” kriis la Birdotimigilo. “Mi eltrovos kiel uzi ĝin, tute certe!”
“Sed kion pri mia kuraĝo?” demandis la Leono maltrankvile.
“Vi havas multan kuraĝon, mi certas,” respondis Oz. “Vi nur bezonas memfidon. Ne ekzistas vivanto kiu ne timas kiam okazas danĝero. Vera kuraĝo signifas fronti la danĝeron kiam vi timas, kaj tian kuraĝon vi jam abunde posedas.”
“Eble, tamen malgraŭe mi timas,” diris la Leono. “Mi estos tre malfeliĉa krom se vi donos al mi tian kuraĝon kiu forgesigas pri timo.”
“Nu, bone; mi donos al vi tian kuraĝon morgaŭ,” respondis Oz.
“Kion pri mia koro?” demandis la Stana Lignohakisto.
“Nu, rilate al tio,” respondis Oz, “laŭ mi vi malpravas pro via deziro havi koron. Koro plejofte malfeliĉigas. Plej bone estus ke vi komprenu ke al vi tre bonsorte mankas koro.”
“Pri tio vi kaj mi malsimile opinias,” diris la Stana Lignohakisto. “Laŭ mia prefero, mi akceptos ĉian malfeliĉon senproteste, se vi donos al mi koron.”
“Bone,” respondis Oz humile. “Venu al mi morgaŭ kaj vi ricevos koron. Mi ludis esti Sorĉisto dum tiom da jaroj ke mi povos iomete pli ludi.”
“Kaj nun,” diris Doroteo, “kiel mi reiros al Kansas?”
“Ni devos pripensi tion,” respondis la malgranda viro. “Lasu min konsideri la problemon dum du aŭ tri tagoj kaj mi klopodos elpensi manieron transporti vin super la dezerton. Intertempe vi estos miaj bonvenaj gastoj, kaj dum vi loĝos en la Palaco miaj servistoj servos vin kaj obeos ĉiun vian deziron eĉ la plej malgrandan. Mi petas nur unu rekompencon pro mia helpo--kiom ajn malgranda. Kaŝu mian sekreton kaj diru al neniu ke mi estas ĉarlatano.”
Ili akceptis informi neniun pri tio kion ili trovis, kaj reiris al siaj ĉambroj kun esperoj. Eĉ Doroteo esperis ke “La Ĉarlatano, la Potenca, la Terura”
Neuna amauresse i Corcurco eque máloryain:
“Á alarya onye. Inye lélea Óþonna na cave sanarinya teldave. Yá nanwéniévan, nauvanye ve hyane neri nár.”
“Illume atyásienyel ve nalye,” eque Valanna eripsinwa.
“Tyasie Corcurco ná naþima lyeo,” hanquentes. “Mal tancave ambe mirtauvalden yá hlárauvalde i alcarini tennar yai vinya sanarinya yávauva.” Tá eques namárie ilye inten alassea ómanen ar menne i Tarhanwa Þambenna, yasse nonces i fennasse.
“Á mitta,” eque Óþ.
I Corcurco mittane ar túve i nerince , ye hande ara i lattin, caraite orda sanwenen.
“Utúlien na sanarinya,” eque i Corcurco, nice hraiave.
“A, þá; á harue tana hanwasse, mecin,” hanquente Óþ. “Mauva lyen apsene nin haitienya carelyava, mal é caruvanyes na sesta sanarelya téra nómeryanna.”
“Ta mára,” eque i Corcurco. “Mai lavin lyen haita carinya, au aryuvas yá sestaniévalyes ata.”
Epetai i Istyar lehtane carya ar cumyane i þarde. Tá mittanes i nanda þambenna ar lestane cina laive, ya hwinintes ó lai line pirindi ar nelmar. Óquanþes tai tercara, ar quantanes i inga i Corcurcuva caro i ostiménen ar þañquantanes i yáneo lemma þardenen, na hepe sa nómesse.
Yá táciénes i Corcurquo cas pulcosse ata, eques senna, “Epesi nauvalye túra nér, pan ánien lyen li-vinye sanar.”
I Corcurco náne fasta yo valatea i amaquatien artúra mermeryava, holmo hantane Óþ, ar nanne máloryannar.
Valanna tirne se céþula. Caryo inga haranye hoa tumpo sanaro.
“Malle félal?” maquentes.
“Felinye é istima,” hanquentes holmo. “Yá sítuyévan sanarinya, istuvan ilqua.”
“Maro tane nelmar ar pirindi rásar carelyasse?” maquente i Latúcen Ornendur.
“Ta ná nembale i nás mixa,” eque i Rauro.
“Mára, é menuvan Óþen ar cauvan hominya,” eque i Ornendur. San patanes i Tarhanwa Þambenna ar tonne i fenna.
“Á mitta,” holtune Óþ, ar i Ornendur mittane ar eque, “Utúlien pá hominya.”
“Márave,” hanquente i nerince. “Mal mauruvan cire assa amborelyasse, itan polinye sesta homelya i téra nómesse. Merin i sa úva hyane lye.”
“A, ú,” hanquente i Ornendur. “Úvan tunta sa aiande.”
San Óþ tulyane latúcentamo maicat ar cirne níca, cantildea assa i Latúcen Ornendurwa amboro hyarma permesse. Tá mennes taucolcanna, ar tuccolcallo nampes netya hón, aqua carina samindanen ar þañquanta þarmamulunen.
“Sa ná maire, ma naite?” maquentes.
“Nás, é!” hanquente i Ornendur, ye náne anfasta. “Mal nás naþima hón?”
“A, lai!” hanquente Óþ. Sestanes i hón i Ornendurwa amboresse ar tá enpannes i cantil latúceno, ar ticulimyanesses uo yasse círiénesses.
“Ela,” eques; “sí samil hón pá ya ilíte nér ista ná valatea. Luissen i maune nin napane lilma amborelyasse, mal sa naitie turindura.”
“I lilma ui valda,” holtune i alassea Ornendur. “Nanye lai hantaite elyen, ar allume lityuva nillo ofelmelya.”
“Ui maura atesta,” hanquente Óþ.
Tá i Latúcen Ornendur nanne máloryannar, i merner sen ilya alasse almaryo.
I Rauro sí patane i Tarhanwa Þambenna ar tonne i fennasse.
“Á mitta,” eque Óþ.
“Utúlien na verienya,” eccanne i Rauro, mittaila i þambe.
“Lai mai,” hanquente i nerince; “Ñetuvanyes lyen.”
Mennes hauronna, amaracantes orwa palustanna, ar nampes tal cantildea laica olpe, yo cavanwa ulyanes mina laica-malina vene, maireáve cirina. Sestaila si pó i Úverya Rauro, ye nusse sa vequi únes tyase sa, i Istyar quente:
“Á yule.”
“Mana nás?” maquente i Rauro.
“Máre,” hanquente Óþ, “quíta nás mi lye, san sa nauva verie. Istal, aþahanye, i verie ná illume mi mo; etta naitie ui ece esta si verie mennai uhlúcielyes. Epetai ósananye lyen yule sa éya cárima.”
I Rauro pustane lemie, ar yulle mennai i vene náne cumna.
“Malle félal sí?” maquente Óþ.
“Quanta veriénen,” hanquente i Rauro, ye alassea nanne máloryannar na nyare ten pá almarya.
Óþ, sí erinqua, raine lan sannes pá túrerya antiéo i Corcurquen ar i Latúcen Ornenduren ar i Rauron poicave ya sávelte yesta. “Manen ece nin uþe náve cuptamo,” eques, “yá sine ilye lie tyarir ni care nateli yai ilquen ista i ui pole care? Alastie i Corcurco ar i Rauro ar i Ornendur náne hraia, pan nóquistanelte i polinye care aima. Mal mauruva ma han síma na cole Valanna ata Hyarveastanna, ar nanye tanca i uinye ista yalle ece care sa.”
Next morning the Scarecrow said to his friends:
“Congratulate me. I am going to Oz to get my brains at last. When I return I shall be as other men are.”
“I have always liked you as you were,” said Dorothy simply.
“It is kind of you to like a Scarecrow,” he replied. “But surely you will think more of me when you hear the splendid thoughts my new brain is going to turn out.” Then he said good-bye to them all in a cheerful voice and went to the Throne Room, where he rapped upon the door.
“Come in,” said Oz.
The Scarecrow went in and found the little man sitting down by the window, engaged in deep thought.
“I have come for my brains,” remarked the Scarecrow, a little uneasily.
“Oh, yes; sit down in that chair, please,” replied Oz. “You must excuse me for taking your head off, but I shall have to do it in order to put your brains in their proper place.”
“That’s all right,” said the Scarecrow. “You are quite welcome to take my head off, as long as it will be a better one when you put it on again.”
So the Wizard unfastened his head and emptied out the straw. Then he entered the back room and took up a measure of bran, which he mixed with a great many pins and needles. Having shaken them together thoroughly, he filled the top of the Scarecrow’s head with the mixture and stuffed the rest of the space with straw, to hold it in place.
When he had fastened the Scarecrow’s head on his body again he said to him, “Hereafter you will be a great man, for I have given you a lot of bran-new brains.”
The Scarecrow was both pleased and proud at the fulfillment of his greatest wish, and having thanked Oz warmly he went back to his friends.
Dorothy looked at him curiously. His head was quite bulged out at the top with brains.
“How do you feel?” she asked.
“I feel wise indeed,” he answered earnestly. “When I get used to my brains I shall know everything.”
“Why are those needles and pins sticking out of your head?” asked the Tin Woodman.
“That is proof that he is sharp,” remarked the Lion.
“Well, I must go to Oz and get my heart,” said the Woodman. So he walked to the Throne Room and knocked at the door.
“Come in,” called Oz, and the Woodman entered and said, “I have come for my heart.”
“Very well,” answered the little man. “But I shall have to cut a hole in your breast, so I can put your heart in the right place. I hope it won’t hurt you.”
“Oh, no,” answered the Woodman. “I shall not feel it at all.”
So Oz brought a pair of tinsmith’s shears and cut a small, square hole in the left side of the Tin Woodman’s breast. Then, going to a chest of drawers, he took out a pretty heart, made entirely of silk and stuffed with sawdust.
“Isn’t it a beauty?” he asked.
“It is, indeed!” replied the Woodman, who was greatly pleased. “But is it a kind heart?”
“Oh, very!” answered Oz. He put the heart in the Woodman’s breast and then replaced the square of tin, soldering it neatly together where it had been cut.
“There,” said he; “now you have a heart that any man might be proud of. I’m sorry I had to put a patch on your breast, but it really couldn’t be helped.”
“Never mind the patch,” exclaimed the happy Woodman. “I am very grateful to you, and shall never forget your kindness.”
“Don’t speak of it,” replied Oz.
Then the Tin Woodman went back to his friends, who wished him every joy on account of his good fortune.
The Lion now walked to the Throne Room and knocked at the door.
“Come in,” said Oz.
“I have come for my courage,” announced the Lion, entering the room.
“Very well,” answered the little man; “I will get it for you.”
He went to a cupboard and reaching up to a high shelf took down a square green bottle, the contents of which he poured into a green-gold dish, beautifully carved. Placing this before the Cowardly Lion, who sniffed at it as if he did not like it, the Wizard said:
“Drink.”
“What is it?” asked the Lion.
“Well,” answered Oz, “if it were inside of you, it would be courage. You know, of course, that courage is always inside one; so that this really cannot be called courage until you have swallowed it. Therefore I advise you to drink it as soon as possible.”
The Lion hesitated no longer, but drank till the dish was empty.
“How do you feel now?” asked Oz.
“Full of courage,” replied the Lion, who went joyfully back to his friends to tell them of his good fortune.
Oz, left to himself, smiled to think of his success in giving the Scarecrow and the Tin Woodman and the Lion exactly what they thought they wanted. “How can I help being a humbug,” he said, “when all these people make me do things that everybody knows can’t be done? It was easy to make the Scarecrow and the Lion and the Woodman happy, because they imagined I could do anything. But it will take more than imagination to carry Dorothy back to Kansas, and I’m sure I don’t know how it can be done.”
[Esperanto]
Nu la sekvan matenon la Birdotimigilo diris al siaj amikoj:
“Gratulu min. Mi finfine ricevos mian cerbon de Oz. Kiam mi revenos mi estos kiaj estas aliaj homoj.”
“Mi ĉiam ŝatis vin kia vi estas,” diris Doroteo simple.
“Vi afablas ŝatante Birdotimigilon,” li respondis. “Sed certe vi pli alte estimos min kiam vi aŭdos la belegajn pensojn kiujn produktos mia nova cerbo.” La Birdotimigilo diris adiaŭ al ili per feliĉa voĉo kaj iris al la Tronoĉambro, kie li frapis sur la pordon.
“Envenu,” diris Oz.
La Birdotimigilo eniris kaj trovis la malgrandan viron sidanta apud la fenestro, profunde pensanta.
“Mi venis por mia cerbo,” komentis la Birdotimigilo, iom malkviete.
“Ho, jes, sidiĝu en tiu seĝo, mi petas,” respondis Oz. “Mi bezonas forpreni vian kapon, bonvolu pardoni, sed tio estas necesa por povi meti vian cerbon en la ĝustan lokon.”
“Nepardonpetinde,” diris la Birdotimigilo. “Volonte vi deprenu mian kapon, se ĝi estos pli bona kiam vi resurmetos ĝin.”
Do la Sorĉisto malfiksis lian kapon kaj elprenis la pajlon. Post tio li eniris la malantaŭan ĉambron kaj prenis malgrandan ceramikan poteton da brano, en kiun li metis ankaŭ pinglojn kaj kudrilojn. Forte skuinte ĝin, li metis ĝin en la supron de la kapo de la Birdotimigilo kaj plenigis la vakan spacon per pajlo, por firme teni ĝin.
Kiam li finis refiksi la kapon de la Birdotimigilo li diris al li, “Ekde nun vi estos vere pensamanta homo, ĉar mi donis al vi cerbamikan menson.”
La Birdotimigilo estis kaj plaĉita kaj fiera pro la plenumiĝo de lia plej granda deziro, kaj varme dankinte Ozon li reiris al siaj amikoj.
Doroteo rigardis lin scivole. Lia kapo ŝvelis pro la cerbo.
“Kiel vi vin sentas?” ŝi demandis.
“Tre saĝa, efektive,” li respondis fervore. “Kiam mi kutimiĝos al mia cerbo mi scios ĉion.”
“Kial tiuj kudriloj kaj pingloj elpuŝas sin tra la flankon de via kapo?” demandis la Stana Lignohakisto.
“Tio pruvas ke lia menso estas akra,” komentis la Leono.
“Nu, mi devas iri al Oz por ricevi mian koron,” diris la Stana Lignohakisto. Do li marŝis al la Tronoĉambro kaj frapis sur la pordon.
“Envenu,” vokis Oz, kaj la Hakisto envenis kaj diris, “Mi venis por mia koro.”
“Bone,” respondis la malgranda viro. “Sed mi devos tondi truon en via brusto, por meti vian koron en la ĝustan lokon. Mi esperas ke tio ne dolorigos vin.”
“Ho, ne,” respondis la Hakisto. “Mi tute ne sentos ĝin.”
Do Oz elprenis tondilon de stanisto kaj tondis malgrandan, kvadratan truon en la maldekstra flanko de la brusto de la Stana Lignohakisto. Post tio, li iris al ŝranko de tirkestoj kaj elprenis belan koron, tute el silko kaj plenigitan per segaĵo.
“Vere bela, ĉu ne?” li demandis.
“Jes, ja!” respondis la Hakisto, al kiu ĝi multe plaĉis. “Sed ĝi estas ĉu amema koro?”
“Nepre jes!” respondis Oz. Li metis la koron en la bruston de la Hakisto kaj post tio li remetis la kvadraton el stano, lutante ĝin nete kie ĝi estis eltondita.
“Finite,” diris li; “nun vi havas koron kiu fierigus ĉiun ajn homon. Mi bedaŭras ke mi devis fliki vian bruston, sed vere tio estis necesa.”
“Ne ĝenas min la fliko,” fervore diris la feliĉa Hakisto. “Mi dankegas vin, kaj mi neniam forgesos vian komplezon.”
“Ne menciinde,” respondis Oz.
Post tio la Stana Lignohakisto reiris al siaj amikoj, kiuj deziris al li ĉian ĝojon pro lia bona fortuno.
Nun la Leono marŝis al la Tronoĉambro kaj frapis sur la pordon.
“Envenu,” diris Oz.
“Mi venis por mia kuraĝo,” anoncis la Leono, enirante la ĉambron.
“Bone,” respondis la malgranda viro. “Mi portos ĝin al vi.”
Li iris al ŝranko kaj etendinte sian brakon ĝis alta breto li deprenis kvadratan verdan botelon, kies enhavon li verŝis en verd-oran teleron, bele ĉizitan. Metinte tion antaŭ la Malkuraĝan Leonon, kiu flaris ĝin kvazaŭ malŝate, la Sorĉisto diris:
“Trinku.”
“Kio ĝi estas?” demandis la Leono.
“Nu,” respondis Oz, “se ĝi estus en vi, ĝi estus kuraĝo. Vi scias, kompreneble, ke kuraĝo ĉiam estas interna; do oni ne povas nomi ĉi tion kuraĝo antaŭ ol vi glutis ĝin. Tial mi konsilas al vi trinki ĝin kiel eble plej baldaŭ.”
La Leono ne plu hezitis, sed trinkis ĝis la telero estis malplena.
“Kiel vi sentas vin nun?” demandis Oz.
“Plena de kuraĝo,” respondis la Leono, kiu reiris ĝoje al siaj amikoj por informi ilin pri sia bona fortuno.
Oz, nun sola, ridetis al si pro sia sukceso doni al la Birdotimigilo kaj al la Stana Lignohakisto kaj al la Leono precize tion kion ili kredis deziri. “Kiel mi ne povas esti ĉarlatano?” li diris, “kiam tiom da personoj devigas min fari tion, kio tute ne estas farebla, kiel scias ĉiu homo? Estis facile feliĉigi la Birdotimigilon kaj la Leonon kaj la Hakiston ĉar ili imagis ke mi povas fari ĉion ajn. Sed bezonata estos pli ol imago por reporti Doroteon al Kansas, kaj mi certas ke mi ne scias kiel fari tion.”
Ter rí nelde Valanna hlasse alla Óþollo. Sinar náner colonde réli i netten, anahtai ilye máloryar náner faren alassie ar fartaine. I Corcurco quente ten i elmendie tennar ear caryasse; mal i úvas quete yai nalte pan istas i alquen pole hanya tai hequa isse inse. Yá i Latúcen Ornendur patane rimbi, appanes homya levila rimbi patacanwen mi amborya; ar nyarnes Valannan i utúvies i sa náne annilda ar ammoica hón epe sa ya háriénes yá nánes hráveo. I Rauro etequente i þoryas alla ambaresse, ar alasseáve nai neuvas hotse hya valce Calindaci yunque.
San i níca otorniéo ilya náne fartaina hequa Valanna, ye milyane lai epe fai nanwene Hyarveastanna.
I cantea resse, alta alasseryanna, Óþ nahamne se, ar yá tulles mir i Tarhanwa Þambe, suilanesses fastima:
“Á haru, moinanya; savinye i utúvien i lé lerien lye sina nórello.”
“Ar nane Hyarveastanna?” maquentes mína.
“Mai, lanye tanca pá Hyarveasta,” eque Óþ, “pan peninye anníca síve os yanna latis. Mal i minya nat ya moa care ná lahta i erume, ar tá tuve menelya mar nai nauva hraia.”
“Manen polin lahta i erume?” maquentes.
“Mai, quetuvanyel ya sanan,” eque i nerince. “Cenilye, yá tullenye sina nórenna, náne pusulpenen. Elye arye tulle ter i vilya, colina ló hwinwaiwa. Epetai savinye í arya lé menien lanna i erume nauva ter i vilya. Sí, care hwinwaiwa ná faren han melehtenyar; mal asánienye os i natto, ar savin i polin care pusulpe.”
“Manen?” maquente Valanna.
“Pusulpe,” eque Óþ, “ná samindo, ya same himmo haume na camya i visse mi sa. Samin line samindi i Túriondesse, san úva ea tarastie cariesse i pusulpe. Mal sina quanna nóresse ui ea visse yanen quanta i pusulpe, na care sa vile.”
“Qui úvas vile,” eque Valanna, “san lauvas yuhtaima inquen.”
“Naite,” hanquente Óþ. “Mal ea enta lé carien sa vile, ya ná quantie sa úrin vistanen. Úrin vista lá ta mára ve visse, pan qui i vista oluva ringa, en i pusulpe andúyuva i erumesse, ar inque nauvar vanwat.”
“Inque!” holtune i vende. “Ma ménauval onye?”
“Þá, aþahanye,” hanquente Óþ. “Nanye lumba návesse síte cuptamo. Qui efuvan sina Túriondello, en lienya ron túvar i lanye Istyar, ar tá nauvalte ruxe nin cuptiéla te. Epetai moa nin hare lanwa sine þambessen quanna ré, ar sa ola sapsarrima. Arye tyasuvanye nane Hyarveastanna olye ar ná corcanwastasse ata.”
“Alaryuvan same yonávelya,” eque Valanna.
“Hantanyel,” hanquentes. “Sí, qui alyauvalyen þere i samin uo, yestuvalve móta pusulpenquan.”
San Valanna nampe nelma ar ipsin, ar ta larca ve Óþ cirne i rimpi samindo ier téra canta, i vende oþerne tai poica. Minya enge rimpe calina laica samindo, tá rimpe nurno laica so ar tá rimpe laimaril-laica so; pan Óþ sáme íre na care i pusulpe viríti tyellínen quileo os tu. Maurane rí nelde na oþere ilye rimpi, mal yá nánes telina sámelte alta poco laica samindo olla tali yuquain andeo.
Tá Óþ antance mir sasse linya himmo haume, na care sa hapaite vista, epta eccannes í pusulpe náne aupenya.
“Mal mauruvanque vircolca na cole vet,” eques. Epetai leltanes i mahtar ó i laice appafini na ñete alta hampe-vircolca, ya tances line rappainen i pusulpeo talanna.
Yá ta aqua ferya, Óþ eccanne lieryan i cecennuvas túra otorno Istyar ye mare i fanyassen. I sinyar larcave palune ter i quanna osto ar ilquen tulle cene i elmendea ehten.
Óþ canyane eccole i pusulpe opo i Túrion, ar i lie tirner sa ancéþula. I Latúcen Ornendur hahyáriéne alta hamna tundo, ar sí carnes úre sanen, ar Óþ camyane i pusulpeo talma or i úre itan i analauca vista ya óreáne sallo nauvane atina mí saminda poco. Ruave i pusulpe tiune esta ar oronye vilyanna, mennai teldave i vircolca hraia appeáne i hún.
Tá Óþ mittane i vircolcanna ar eque ilye lien romya ómanen:
“Sí lelyuvanye oa na cecenna. Lan nanye vanwa, i Corcurco cunyauva elde. Canyanye le þáquete sen ve carilde nin.”
I pusulpe silume poldave túcane i rappa ya hápane sa i hunesse, pan i mitya vista náne analauca, ar si carne sa tande anvilina lunguméo ep' i ette vista i lunces poldave na orya menelenna.
“Á tule, Valanna!” holtune i Istyar. “Á ronga, hyaqui i pusulpe viluva oa.”
“Ui ece nin tuve Ilwe ainome,” hanquente Valanna, ye úne yesta hehta níca roarya. Ilwe nóriéne mina i þanga na hue titsenna, ar Valanna teldave túve se. Nampesses ar norne i pusulpenna.
Nánes patelínen amna sasse, ar Óþ rahteáne máryat na alya hye mina i vircolca, yá “poccin!” i rappar hlontaner, ar i pusulpe oronye i vilyanna pen hyé.
“Á nanwene!” holtunes. “Inye mína, yú!”
“Uinye pole entule, moinanya,” holtune Óþ i vircolcallo. “Namárie!”
“Namárie!” holtuner ilquen, ar ilye hendi quernelte ama na yasse i Istyar hárane i vircolcasse, oryaila ilya þenwasse amba ar amba háya menelenna.
Ar ta náne i telda ya teo mo tennoio cato cenne Óþo, i Elmendea Istyar, anahtai nai ánies Hansirien varna, ar ná tanome sí, et sinwalma. Mal i lie renner se méla, ar eque mo hyen:
“Óþ náne illume málolva. Yá nánes sinome, ampananes ven sina vanima Laimarilinon, ar sí yá nás vanwa, alávies lemba i Istima Corcurco na cunya vé.”
Aimanen, ter line rí apantanelte nyére os rove i Elmendea Istyar, ar úne ece tiuta te.::
For three days Dorothy heard nothing from Oz. These were sad days for the little girl, although her friends were all quite happy and contented. The Scarecrow told them there were wonderful thoughts in his head; but he would not say what they were because he knew no one could understand them but himself. When the Tin Woodman walked about he felt his heart rattling around in his breast; and he told Dorothy he had discovered it to be a kinder and more tender heart than the one he had owned when he was made of flesh. The Lion declared he was afraid of nothing on earth, and would gladly face an army or a dozen of the fierce Kalidahs.
Thus each of the little party was satisfied except Dorothy, who longed more than ever to get back to Kansas.
On the fourth day, to her great joy, Oz sent for her, and when she entered the Throne Room he greeted her pleasantly:
“Sit down, my dear; I think I have found the way to get you out of this country.”
“And back to Kansas?” she asked eagerly.
“Well, I’m not sure about Kansas,” said Oz, “for I haven’t the faintest notion which way it lies. But the first thing to do is to cross the desert, and then it should be easy to find your way home.”
“How can I cross the desert?” she inquired.
“Well, I’ll tell you what I think,” said the little man. “You see, when I came to this country it was in a balloon. You also came through the air, being carried by a cyclone. So I believe the best way to get across the desert will be through the air. Now, it is quite beyond my powers to make a cyclone; but I’ve been thinking the matter over, and I believe I can make a balloon.”
“How?” asked Dorothy.
“A balloon,” said Oz, “is made of silk, which is coated with glue to keep the gas in it. I have plenty of silk in the Palace, so it will be no trouble to make the balloon. But in all this country there is no gas to fill the balloon with, to make it float.”
“If it won’t float,” remarked Dorothy, “it will be of no use to us.”
“True,” answered Oz. “But there is another way to make it float, which is to fill it with hot air. Hot air isn’t as good as gas, for if the air should get cold the balloon would come down in the desert, and we should be lost.”
“We!” exclaimed the girl. “Are you going with me?”
“Yes, of course,” replied Oz. “I am tired of being such a humbug. If I should go out of this Palace my people would soon discover I am not a Wizard, and then they would be vexed with me for having deceived them. So I have to stay shut up in these rooms all day, and it gets tiresome. I’d much rather go back to Kansas with you and be in a circus again.”
“I shall be glad to have your company,” said Dorothy.
“Thank you,” he answered. “Now, if you will help me sew the silk together, we will begin to work on our balloon.”
So Dorothy took a needle and thread, and as fast as Oz cut the strips of silk into proper shape the girl sewed them neatly together. First there was a strip of light green silk, then a strip of dark green and then a strip of emerald green; for Oz had a fancy to make the balloon in different shades of the color about them. It took three days to sew all the strips together, but when it was finished they had a big bag of green silk more than twenty feet long.
Then Oz painted it on the inside with a coat of thin glue, to make it airtight, after which he announced that the balloon was ready.
“But we must have a basket to ride in,” he said. So he sent the soldier with the green whiskers for a big clothes basket, which he fastened with many ropes to the bottom of the balloon.
When it was all ready, Oz sent word to his people that he was going to make a visit to a great brother Wizard who lived in the clouds. The news spread rapidly throughout the city and everyone came to see the wonderful sight.
Oz ordered the balloon carried out in front of the Palace, and the people gazed upon it with much curiosity. The Tin Woodman had chopped a big pile of wood, and now he made a fire of it, and Oz held the bottom of the balloon over the fire so that the hot air that arose from it would be caught in the silken bag. Gradually the balloon swelled out and rose into the air, until finally the basket just touched the ground.
Then Oz got into the basket and said to all the people in a loud voice:
“I am now going away to make a visit. While I am gone the Scarecrow will rule over you. I command you to obey him as you would me.”
The balloon was by this time tugging hard at the rope that held it to the ground, for the air within it was hot, and this made it so much lighter in weight than the air without that it pulled hard to rise into the sky.
“Come, Dorothy!” cried the Wizard. “Hurry up, or the balloon will fly away.”
“I can’t find Toto anywhere,” replied Dorothy, who did not wish to leave her little dog behind. Toto had run into the crowd to bark at a kitten, and Dorothy at last found him. She picked him up and ran towards the balloon.
She was within a few steps of it, and Oz was holding out his hands to help her into the basket, when, crack! went the ropes, and the balloon rose into the air without her.
“Come back!” she screamed. “I want to go, too!”
“I can’t come back, my dear,” called Oz from the basket. “Good-bye!”
“Good-bye!” shouted everyone, and all eyes were turned upward to where the Wizard was riding in the basket, rising every moment farther and farther into the sky.
And that was the last any of them ever saw of Oz, the Wonderful Wizard, though he may have reached Omaha safely, and be there now, for all we know. But the people remembered him lovingly, and said to one another:
“Oz was always our friend. When he was here he built for us this beautiful Emerald City, and now he is gone he has left the Wise Scarecrow to rule over us.”
Still, for many days they grieved over the loss of the Wonderful Wizard, and would not be comforted.
[Esperanto]
Forpasis tri tagoj dum kiuj Doroteo tute ne ricevis komunikon de Oz. Tiuj estis malfeliĉaj tagoj por la malgranda knabino, kvankam ŝiaj amikoj estis tute feliĉaj kaj kontentaj. La Birdotimigilo diris al ili ke estas bonegaj pensoj en lia kapo; sed li rifuzis diri ilin ĉar li sciis ke nur li mem povas kompreni ilin. Kiam la Stana Lignohakisto marŝadis li sentis sian koron skuiĝi en lia brusto; kaj li diris al Doroteo ke li trovas ĝin pli afabla kaj pli amema ol tiu kiun li havis kiam li konsistis el karno. La Leono deklaris ke li timas nenion sur la tero, kaj li volonte frontus armeon aŭ dekduon da ferocaj Kolizuloj.
Tiel ĉiu en la grupeto estis kontenta escepte de Doroteo, kiu sopiris eĉ pli ol iam antaŭe reiri al Kansas.
La kvaran tagon, ĝojigante ŝin, Oz ordonis ke ŝi reeniru la Tronĉambron, kaj kiam ŝi eniris li diris afable al ŝi:
“Sidiĝu, karulino; mi kredas ke mi trovis metodon forveturigi vin el ĉi tiu lando.”
“Al Kansas?” ŝi demandis fervore.
“Nu, mi ne certas pri Kansas,” diris Oz, “ĉar mi ne povas eĉ konjekti pri ĝia direkto. Sed la unua tasko estas transiri la dezerton, kaj post tio verŝajne estos facile trovi vian vojon hejmen.”
“Kiel mi povos transiri la dezerton?” ŝi demandis.
“Nu, jen mia penso,” diris la malgranda viro. “Komprenu, kiam mi venis al ĉi tiu lando mi flugis en balono. Ankaŭ vi venis peraere, vin portis ciklono. Do mi kredas ke la plej bona metodo retransiri la dezerton estos peraera. Nu, mi tute ne kapablas krei ciklonon; sed mi pripensadis la eblecojn, kaj mi kredas ke mi povos fari balonon.”
“Kiel?” demandis Doroteo.
“Balono,” diris Oz, “estas el silko, sur kiu estas tavolo de gluo por enteni la gason. Mi havas multe da silko en ĉi tiu palaco, do tute ne estos malfacile fari la balonon. Sed en la tuta lando ne estas gaso por plenigi la balonon, por ke ĝi flugu.”
“Se ĝi ne flugos,” komentis Doroteo, “ĝi estos senutila.”
“Vere,” respondis Oz. “Sed ekzistas alia rimedo por flugigi ĝin, nome plenigi ĝin per varmega aero. Varmega aero ne estas egale bona kiel gaso, ĉar se la aero malvarmiĝus la balono falus en la dezerton, kaj ni perdiĝus.”
“Ni!” kriis la knabino. “Ĉu vi akompanos min?”
“Jes, certe,” respondis Oz. “Min enuigas esti ĉarlatano. Se mi elirus ĉi tiun Palacon mia popolo tuj trovus ke mi ne estas Sorĉisto, kaj ili koleriĝus kontraŭ min ĉar mi trompis ilin. Do mi devas resti fermita en ĉi tiujn ĉambrojn tuttage, kaj estas tre tede. Mi multe preferus reiri al Kansas kun vi kaj reesti en cirko.”
“Mi ĝuos vian kuneston,” diris Doroteo.
“Dankon,” li respondis. “Nun, se vi helpos min kunkudri la silkon, ni komencu labori pri la balono.”
Do Doroteo prenis kudrilon, kaj tuj kiam Oz tondis striojn de silko ĝustaforme la knabino zorge kunkudris ilin. Unue estis strio el pala verda silko, sekvis strio el malpala verda kaj post tio strio el smeralda verda; ĉar Oz decidis fari la balonon laŭ diversaj nuancoj de la koloro ĉirkaŭ ili. Tri tagoj necesis por kunkudri ĉiujn striojn, sed kiam ĝi estis finita ili havis grandan sakon el verda silko pli ol ses metrojn longa.
Post tio, Oz ŝmiris ĝian internon per tavolo de maldensa gluo, por ke ĝi rezistu aerlikadon, kaj post tio li anoncis ke la balono estas preta.
“Sed ni devos havi korbon en kiu ni veturos,” li diris. Do li ordonis ke la Soldato kun la Verdaj Lipharoj alportu grandan korbon por lavotaj vestaĵoj, kiun li fiksis al la malsupro de la balono per ŝnuregoj.
Kiam ĝi estis tute preta, Oz disanoncigis inter sia popolo ke li vizitos grandan fratan Sorĉiston kiu loĝas en la nuboj. La informo disvastiĝis rapide tra la urbo kaj ĉiu venis por rigardi la mirindaĵon.
Oz ordonis ke la balono estu portita antaŭ la Palacon, kaj la popolo rigardadis ĝin tre scivoleme. La Stana Lignohakisto estis hakinta grandan amason da ligno, kaj nun li bruligis ĝin, kaj Oz tenis la malsupron de la balono super la fajro tiel ke la varmega aero kiu leviĝis de la fajro plenigos la silkan sakon. Iom post iom la balono ŝvelis kaj enaeriĝis, ĝis fine la korbo preskaŭ ne plu tuŝis la teron.
Post tio, Oz eniris la korbon kaj diris al la tuta popolo per laŭta voĉo:
“Mi nun foriros por viziti. Dum mi forestos la Birdotimigilo regos vin. Mi ordonas ke vi obeu lin kiel vi obeus min.”
La balono jam tiris forte por eskapi de la ŝnurego kiu ligis ĝin al la tero, ĉar la aero en ĝi estis varmega, kaj tio faris ĝin tiom malpli peza ol la aero ekster la balono ke ĝi tiregis klopodante alteniri en la ĉielon.
“Venu, Doroteo!” kriis la Sorĉisto. “Rapidu por ke la balono ne forflugu sen vi!”
“Mi tute ne trovas Toton ie ajn,” respondis Doroteo, kiu ne volis forlasi sian hundon. Toto estis kurinta inter la homamason por boji kontraŭ katideton, kaj fine Doroteo trovis lin. Ŝi prenis lin kaj kuris cele la balonon.
Ŝi estis nur kelkajn paŝojn for de ĝi, kaj Oz etendis siajn manojn por helpi ŝin eniri la korbon, kiam krak! la ŝnuregoj rompiĝis kaj la balono leviĝis en la aeron sen ŝi.
“Revenu!” ŝi kriegis. “Mi volas kuniri!”
“Mi ne povas reveni, karulino,” vokis Oz el la korbo. “Adiaŭ!”
“Adiaŭ!” kriis ĉiu, kaj ĉies okuloj turniĝis supren al kie la Sorĉisto veturas en la korbo, altiĝanta ĉiumomente eĉ pli en la ĉielon.
Kaj de tiam neniu revidis Ozon, la Mirindan Sorĉiston, kvankam eble li ja atingis Omahan sekure kaj tie estas nun, sed tion ni ne scias. Sed la popolo ame memoris lin, kaj oni diris unu al la alia,
“Oz estis ĉiam nia amiko. Kiam li estis ĉi tie li konstruis por ni ĉi tiun belan Smeraldan Urbon, kaj nun dum lia foresto li lasis por ni la Saĝan Birdotimigilon por regi nin.”
Tamen, dum multaj tagoj ili lamentis la perdiĝon de la Mirinda Sorĉisto, kaj ne estis konsoleblaj.
Valanna níne sárave pá i vanwe estelyo lelien mardar Hyarveastanna ata; mal yá sannes pá quanna sa, alaranyes i uiesse amavile pusulpesse. Ar yú felles nairea rovien Óþ, ar máloryar vélave.
I Latúcen Ornendur tulle senna ar eque:
“Naitie nauvan úhantaula quíta uinye ñurnaina i nér ye áne nin mairea hominya. Horyan níta nit pan Óþ ná vanwa, au nildave oapsaruvalye nienyar, itan úvan ola aumatina.”
“Ó almare,” hanquentes, ar tulyanes parco ú-pusto. Tá i Latúcen Ornendur níne ter lúmincili, ar hye cendane i nier ancimbaila ar oapsarne tai i parconen. Yá teliénes, hantanesses naþimáve ar tercaráve milihintes inse mírea millo-calparyanen, na alatya útulma.
I Corcurco sí i Laimarilinóno hér, ar anahtai lánes Istyar i lie náner valatie pá se. “Pan,” quentelte, “ui ea enta osto quanna ambaresse ya ná cunina ló þañquanta nér.” Ar, ta lio ve sintelte, nánelte faren mecime.
I arinesse epeni í pusulpe amavíliéne ó Óþ, i ranyari canta ócomne i Tarhanwa Þambesse ar lanquenter nattur. I Corcurco hande i alta tarhanwasse ar i hyanar tarner taliénen opo sé.
“Lalve talle almelóre,” eque i sinya hér, “pan elve oar sina Túrion ar Laimarilinon, ar ece ven care aqua írelvar. Yá renin i né þenna lúme lingeánen andulesse mi cemenduro porisalquenor, ar i sí nanye i sina vanima Osto hér, nanye faren fartaina ó martonya.”
“Yú inye,” eque i Latúcen Ornendur, “ná mai-fasta vinya hominyanen; ar, naitie, ta náne i rea nat ya yesteánen quanna ambaresse.”
“Rá inye, farta ni i istie i nanye ta verya ve ilya hravan ye ummanan ocoinie, hya é ambe,” eque i Rauro nustirwa.
“Au Valanna alaryuva marien Laimarilinonesse,” cacarrane i Corcurco, “nai alaryuvalve uo.”
“Mal uinye yesta mare sinome,” holtune Valanna. “Yestan lelya Hyarveastanna, ar mare ó Voriel Peramil ar Martar Peratar.”
“Mára, san, mana pole care?” maquente i Ornendur.
I Corcurco þantane sana, ar sannes talle ricíte í pirindi ar nelmar yesenter rase sanaryallo. Teldave eques:
“Maro uilye yale i Rámaiti Maimuni, ar cesta ten cole lye ar langa i erume?”
“Allume sannen ta!” eque Valanna alassea. “Sa ná i ilvana nat. Menuvan ú-pusto i Laurea Carpenna.”
Yá tulyanes sa mina i Tarhanwa Þambe, quentes i sairine quettar, ar rongo i Rámaiti Maimunion hotse ville hont ter i láta lattin ar tarne ara se.
“Si ná i attea lú ya acanyaniel me,” eque i Maimun Aran, cuvila pó i nette. “Mana yestalye?”
“Yestan vilitalya onye Hyarveastanna,” eque Valanna.
Mal i Maimun Aran láquense carya.
“Ta únat,” eques. “Elme nár satta er sina nóreo, ar uir pole etemene sio. Allume Rámaite Maimun anaie Hyarveastasse hinna, ar quistan i allume nauva, pan inte lalte satta tanome. Alaryuvalme veuven lye aite lénen melehtelmasse, mal uilme lerta lahta i erume. Namárie.”
Ar ó enta cungorda, i Maimun Aran pantane rámaryat ar ville oa ter i lattin, hilina ló quanna hotserya.
Valanna amna níne varin. “Alwaráve acárien i Laurea Carpeo luhtu meter alla,” eques, “pan i Rámaiti Maimuni uilte lerta alya ni.”
“Nás tancave nainaima!” eque i honda-moica Ornendur.
I Corcurco sáneáne ata, ar carya etelante talle ñortave i Valanna þoronye i sa rúvane.
“Álve yale mir i mahtar ó i laice appafini,” eques, “ar cesta tercenya.”
San yalle i mahtar ar tulles mir i Tarhanwa Þambe numbea, pan lan Óþ coine, allume láviéne sen tule han i fenna.
“Sina nette,” eque i Corcurco i mahtaren, “mere lahta i erume. Manen polis care sa?”
“Uinye ista quete,” hanquente i mahtar, “pan alquen alahtie i erume, laqui nás Óþ inse.”
“Ma ui ea mo yen ece alya ni?” maquente Valanna holmo.
“Ai Failisse,” tenges.
“Man ná Failisse?” maquente i Corcurco.
“I Curuni Hyarmeno. Nás i arturwa ilye Curuníron, ar cunya i Quatalinor. Ente, tarasserya tare i eruméo pelmasse, san nai istas lé lahtien sa.”
“Failisse ná Mane Curuni, ma naite?” maquente i hína.
“I Quatalinor sanar i nasse mane,” eque i mahtar, “ar nás naþima ilquenen. Ahlárien i Failisse ná mimírima nís, ye ista yalle hepe nessima anat i line loar ter yai ocoinies.”
“Manen ece nin mene tarasseryanna?” maquente Valanna.
“I malle ná téra hyarmenna,” hanquentes, “mal quetir i nás quanta raxínen ranyarin. Ear verce hravalli i tavastissen, ar nostale aie nerion i uir tyase hyanor lahta nórenta. Siro i Quatalinóron alla ummanan tule Laimarilinonna.”
I mahtar tá oante tello ar i Corcurco quente:
“Nemis, hehtauvaila raxeli, í arya nat ya ece Valannan care ná lelelya i Nórenna Hyarmeno ar cesta Failissen alya se. Pan, aþahanye, qui Valanna reþuva sinome, san allume nanwenuvas Hyarveastanna.”
“É sáneánel ata,” eque i Latúcen Ornendur.
“Nása,” eque i Corcurco.
“Menuvanye ó Valanna,” etequente i Rauro, “pan felin lustindo ostolyo ar milyean tavasti ar restasse ata. Naitie nanye hróva hravan, istal. Ente, Valanna mauruvas mo varya se.”
“Ta ná naite,” náquente i Ornendur. “Hyaldanya nai nauva veuyaléo sen; san inye yú menuva óse i Nórenna Hyarmeno.”
“Mallume yestuvalve?” maquente i Corcurco.
“Ma elye menuva?” maquentelte, eandenen.
“Tancave. Quíta uine ea Valanna, san allume cáviévanen sanar. Ortanessen i andulenna i porisalquenoresse ar tulyanessen Laimarilinonna. Epetai almarenya ná quanna rohta issen, ar allume hehtauvanyes mennai yestuvas nan Hyarveastanna tennoio.”
“Hantanyel,” eque Valanna hantaite. “Ilye elde anfaile nin. Mal nai tyasuvan yesta éya cárima.”
“Menuvalve enar amauresse,” hanquente i Corcurco. “Etta sí álve ilye ferya inwe, pan nauvas anda lenda.”
Dorothy wept bitterly at the passing of her hope to get home to Kansas again; but when she thought it all over she was glad she had not gone up in a balloon. And she also felt sorry at losing Oz, and so did her companions.
The Tin Woodman came to her and said:
“Truly I should be ungrateful if I failed to mourn for the man who gave me my lovely heart. I should like to cry a little because Oz is gone, if you will kindly wipe away my tears, so that I shall not rust.”
“With pleasure,” she answered, and brought a towel at once. Then the Tin Woodman wept for several minutes, and she watched the tears carefully and wiped them away with the towel. When he had finished, he thanked her kindly and oiled himself thoroughly with his jeweled oil-can, to guard against mishap.
The Scarecrow was now the ruler of the Emerald City, and although he was not a Wizard the people were proud of him. “For,” they said, “there is not another city in all the world that is ruled by a stuffed man.” And, so far as they knew, they were quite right.
The morning after the balloon had gone up with Oz, the four travelers met in the Throne Room and talked matters over. The Scarecrow sat in the big throne and the others stood respectfully before him.
“We are not so unlucky,” said the new ruler, “for this Palace and the Emerald City belong to us, and we can do just as we please. When I remember that a short time ago I was up on a pole in a farmer’s cornfield, and that now I am the ruler of this beautiful City, I am quite satisfied with my lot.”
“I also,” said the Tin Woodman, “am well-pleased with my new heart; and, really, that was the only thing I wished in all the world.”
“For my part, I am content in knowing I am as brave as any beast that ever lived, if not braver,” said the Lion modestly.
“If Dorothy would only be contented to live in the Emerald City,” continued the Scarecrow, “we might all be happy together.”
“But I don’t want to live here,” cried Dorothy. “I want to go to Kansas, and live with Aunt Em and Uncle Henry.”
“Well, then, what can be done?” inquired the Woodman.
The Scarecrow decided to think, and he thought so hard that the pins and needles began to stick out of his brains. Finally he said:
“Why not call the Winged Monkeys, and ask them to carry you over the desert?”
“I never thought of that!” said Dorothy joyfully. “It’s just the thing. I’ll go at once for the Golden Cap.”
When she brought it into the Throne Room she spoke the magic words, and soon the band of Winged Monkeys flew in through the open window and stood beside her.
“This is the second time you have called us,” said the Monkey King, bowing before the little girl. “What do you wish?”
“I want you to fly with me to Kansas,” said Dorothy.
But the Monkey King shook his head.
“That cannot be done,” he said. “We belong to this country alone, and cannot leave it. There has never been a Winged Monkey in Kansas yet, and I suppose there never will be, for they don’t belong there. We shall be glad to serve you in any way in our power, but we cannot cross the desert. Good-bye.”
And with another bow, the Monkey King spread his wings and flew away through the window, followed by all his band.
Dorothy was ready to cry with disappointment. “I have wasted the charm of the Golden Cap to no purpose,” she said, “for the Winged Monkeys cannot help me.”
“It is certainly too bad!” said the tender-hearted Woodman.
The Scarecrow was thinking again, and his head bulged out so horribly that Dorothy feared it would burst.
“Let us call in the soldier with the green whiskers,” he said, “and ask his advice.”
So the soldier was summoned and entered the Throne Room timidly, for while Oz was alive he never was allowed to come farther than the door.
“This little girl,” said the Scarecrow to the soldier, “wishes to cross the desert. How can she do so?”
“I cannot tell,” answered the soldier, “for nobody has ever crossed the desert, unless it is Oz himself.”
“Is there no one who can help me?” asked Dorothy earnestly.
“Glinda might,” he suggested.
“Who is Glinda?” inquired the Scarecrow.
“The Witch of the South. She is the most powerful of all the Witches, and rules over the Quadlings. Besides, her castle stands on the edge of the desert, so she may know a way to cross it.”
“Glinda is a Good Witch, isn’t she?” asked the child.
“The Quadlings think she is good,” said the soldier, “and she is kind to everyone. I have heard that Glinda is a beautiful woman, who knows how to keep young in spite of the many years she has lived.”
“How can I get to her castle?” asked Dorothy.
“The road is straight to the South,” he answered, “but it is said to be full of dangers to travelers. There are wild beasts in the woods, and a race of queer men who do not like strangers to cross their country. For this reason none of the Quadlings ever come to the Emerald City.”
The soldier then left them and the Scarecrow said:
“It seems, in spite of dangers, that the best thing Dorothy can do is to travel to the Land of the South and ask Glinda to help her. For, of course, if Dorothy stays here she will never get back to Kansas.”
“You must have been thinking again,” remarked the Tin Woodman.
“I have,” said the Scarecrow.
“I shall go with Dorothy,” declared the Lion, “for I am tired of your city and long for the woods and the country again. I am really a wild beast, you know. Besides, Dorothy will need someone to protect her.”
“That is true,” agreed the Woodman. “My axe may be of service to her; so I also will go with her to the Land of the South.”
“When shall we start?” asked the Scarecrow.
“Are you going?” they asked, in surprise.
“Certainly. If it wasn’t for Dorothy I should never have had brains. She lifted me from the pole in the cornfield and brought me to the Emerald City. So my good luck is all due to her, and I shall never leave her until she starts back to Kansas for good and all.”
“Thank you,” said Dorothy gratefully. “You are all very kind to me. But I should like to start as soon as possible.”
“We shall go tomorrow morning,” returned the Scarecrow. “So now let us all get ready, for it will be a long journey.”
[Esperanto]
Doroteo ploris amare pro la perdiĝo de ŝia espero reiri al sia hejmo en Kansas; sed kiam ŝi konsideradis la aferon zorge, ŝi ĝojis ne esti suprenirinta en balono. Tamen ŝi lamentis la perdon de Oz, kaj ankaŭ lamentis ŝiaj akompanantoj.
La Stana Lignohakisto venis al ŝi kaj diris,
“Vere mi estus nedankema se mi ne lamentus la viron kiu donis al mi mian belan koron. Mi volas iom plori pro la foriro de Oz, se vi bonvolos forviŝi miajn larmojn, por ke mi ne rustu.”
“Volonte,” ŝi respondis, kaj ŝi tuj alportis tukon. La Stana Lignohakisto ploris dum pluraj minutoj, kaj ŝi zorge atentis la larmojn kaj forviŝis ilin per la tuko. Kiam li ne plu ploris li forte dankis ŝin kaj oleumis sin zorge per sia juvelkovrita oleujo, por malebligi ruston.
La Birdotimigilo nun estis la reganto de la Smeralda Urbo, kaj kvankam li ne estis Sorĉisto la popolo fieris pri li. “Ĉar,” ili diris, “en la tuta mondo ne ekzistas alia urbo regata de pajloplenigita viro.” Kaj se ili ne eraris, ili pravis.
La matenon post la leviĝo de la balono kun Oz la kvar marŝintoj kuniĝis en la Tronoĉambro kaj diskutis. La Birdotimigilo sidis sur la granda trono kaj la aliaj staris respektoplene antaŭ li.
“Nia sorto efektive estis feliĉiga,” diris la nova reganto; “ĉar ĉi tiu Palaco kaj la Smeralda Urbo nun apartenas al ni, kaj ni povas fari kion ajn ni volas. Kiam mi memoras ke antaŭ nelonge mi estis sur stango en maizkampo de kultivisto, kaj ke nun mi estas la reganto de ĉi tiu bela Urbo, mi vere kontentas pri mia sorto.”
“Ankaŭ mi,” diris la Stana Lignohakisto, “multe kontentas pri mia nova koro; kaj, efektive, nur tion mi volis en la tuta mondo.”
“Rilate al mi, mi kontentas sciante ke mi estas egale kuraĝa kiel ĉiu alia besto dum la tuta historio, kaj eble pli kuraĝa,” diris la Leono modeste.
“Se Doroteo nur kontentus loĝante en la Smeralda Urbo,” pludiris la Birdotimigilo, “eble ni ĉiuj kontentus kune.”
“Sed mi ne volas loĝi ĉi tie,” kriis Doroteo. “Mi volas iri al Kansas, kaj loĝi kun Onklino Em kaj Onklo Henriko.”
“Nu, do, kio estas farebla?” demandis la Hakisto.
La Birdotimigilo decidis pensi, kaj li tiom forte pensis ke la pingloj kaj kudriloj komencis puŝi sin el lia kapo. Fine li diris:
“Kial ne alvoki la Flugantajn Simiojn, kaj peti ilin porti vin trans la dezerton?”
“Min tute ne trafis tiu ideo!” diris Doroteo ĝoje. “Jen la solvo! Mi tuj alportos la Oran Ĉapon.”
Kiam ŝi estis alportinta ĝin en la Tronoĉambron ŝi parolis la magiajn vortojn, kaj baldaŭ la bando de Flugantaj Simioj flugis tra la malferman fenestron kaj stariĝis antaŭ ŝi.
“Nun jam la duan fojon vi alvokis nin,” diris la Simireĝo, klinante sin antaŭ la knabino. “Kion vi deziras?”
“Mi deziras ke vi flugportu min al Kansas,” diris Doroteo.
Sed la Simireĝo kapneis.
“Tio ne estas farebla,” li diris. “Ni apartenas al nur ĉi tiu lando, kaj ne povas eliri ĝin. Neniam estis Flugantaj Simioj en Kansas, kaj mi kredas ke neniam estos, ĉar ne taŭgas ke ili estu tie. Ni volonte servos vin laŭ nia povo se iel eble, sed ni ne povas transiri la dezerton. Adiaŭ.”
Kaj denove klininte sin la Simireĝo etendis siajn flugilojn kaj forflugis tra la fenestron, sekvate de sia tuta bando.
Doroteo estis preskaŭ ploronta pro sia senesperiĝo. “Mi malŝparis la sorĉon de la Ora Ĉapo senefike,” ŝi diris, “ĉar la Flugantaj Simioj ne povas helpi min.”
“Estas tute vere tre domaĝe!” diris la bonkora Hakisto.
La Birdotimigilo denove pensadis, kaj lia kapo tiom terure ŝvelis ke Doroteo timis ke ĝi krevos.
“Ni alvoku la Soldaton kun la Verdaj Lipharoj,” li diris, “kaj petu ke li konsilu nin.”
Do la Soldato estis alvokita kaj eniris la Tronoĉambron timeme, ĉar dum Oz vivis li neniam ricevis permeson trairi la pordon.
“Ĉi tiu knabineto,” diris la Birdotimigilo al la Soldato, “volas transiri la dezerton. Kiel ŝi povos fari tion?”
“Mi ne scias,” respondis la Soldato; “ĉar neniu iam transiris la dezerton, krom se eble Oz mem faris tion.”
“Ĉu ekzistas neniu kiu povas helpi min?” demandis Doroteo fervore.
“Eble Glinda,” li sugestis.
“Kiu estas Glinda?” demandis la Birdotimigilo.
“La Sorĉistino de la Sudo. Ŝi estas la plej potenca Sorĉistino, kaj regas la Kvelulojn. Krome, ŝia kastelo staras apud la dezerto, do eble ŝi scias metodon transiri ĝin.”
“Glinda estas bona Sorĉistino, ĉu ne?” demandis la infano.
“La Kveluloj opinias ke ŝi estas bona,” diris la Soldato, “kaj ŝi estas afabla al ĉiu. Mi aŭdis ke Glinda estas bela virino, kiu scias resti juna eĉ kvankam ŝi jam vivis multegajn jarojn.”
“Kiel mi povos atingi ŝian kastelon?” demandis Doroteo.
“La vojo al la Sudo estas rekta,” li respondis, “sed oni diras ke ĝi estas plena de danĝeroj por marŝantoj. Sovaĝaj bestoj loĝas en la arbaro, kaj raso de strangaj homoj kiuj ne volas ke fremduloj trairu ilian landon. Pro tio neniu Kvelulo ĝis nun iam venis al la Smeralda Urbo.”
La Soldato tiam foriris kaj la Birdotimigilo diris,
“Ŝajnas ke malgraŭ la danĝeroj, plejbone estos ke Doroteo marŝu al la Lando de la Sudo kaj petu ke Glinda helpu ŝin. Ĉar, kompreneble, se Doroteo restos ĉi tie ŝi neniam reiros al Kansas.”
“Evidente vi denove pensis,” komentis la Stana Lignohakisto.
“Jes ja,” diris la Birdotimigilo.
“Mi akompanos Doroteon,” deklaris la Leono, “ĉar mi enuas pro via urbo kaj sopiras la arbaron kaj la kamparon. Mi efektive estas sovaĝa besto, sciu. Ankaŭe, Doroteo bezonos protektanton.”
“Vi pravas,” akordis la Hakisto. “Mia hakilo eble povos helpi ŝin; do ankaŭ mi akompanos ŝin al la Lando de la Sudo.
“Kiam do ni ekiros?” demandis la Birdotimigilo.
“Ĉu vi kuniros?” ili demandis, surprizite.
“Certe. Sen Doroteo mi ne havus cerbon. Ŝi levis min de la stango en la maizkampo kaj venigis min al la Smeralda Urbo. Do mia bona sorto ŝuldiĝas al ŝi, kaj mi neniam apartiĝos de ŝi antaŭ ol ŝi finfine reiros al Kansas.”
“Dankon,” diris Doroteo, kortuŝite. “Vi ĉiuj estas vere afablegaj al mi. Sed mi deziras komenci kiel eble plej baldaŭ.”
“Ni ekiros morgaŭ matene,” respondis la Birdotimigilo. “Do nun ni ĉiuj pretigu nin, ĉar la marŝado estos longa.”
Neuna amauresse Valanna minque i netya laica vende ve namárie, ar ilyar quanþer má ó i mahtar ó i laice appafini, ye pátiéne óte tenna i andon. Yá i Varno i Andondo cenne te ata, sa lio aitane se i mínanelte lóya i vanima Osto itan mene mina vinya tarastie. Mal ú-pusto carnes láte hencalcantar, yai nansestanes mina i laica colca, ar ánes ten line valde mermi na cole óte.
“Nalye sí herulma,” eques i Corcurquen; “etta moa lyen entule men éya cárima.”
“Tancave caruvan qui ece nin,” i Corcurco hanquente; “mal moa nin alya Valanna mene mar, minyave.”
Lan Valanna eque i mára-nasseo Varnon telda namárie, an eques:
“Mai-aháþier ni írima Ostolyasse, ar ilquen anaie máre nin. Uinye ista quete lyen yalle hantaite nanye.”
“Vá rice, moinanya,” hanquentes. “Nai tyasilme hape lye óme, mal qui mermelya nás nanwenie Hyarveastanna, san merin i túvalye men.” Epta latyanes i ava rambo andon, ar patanelte póna ar yesentelte lendaltasse.
Anar calde calina lan málolvar querner antaltar i Nórenna Hyarmeno. Ilye nánelte arya inwalmesse, ar landelte ar lalammanelte uo. Valanna ata quanta estelmen meniéno mardar, ar i Corcurco ar i Latúcen Ornendur alaranyer yuhtaimaletto sen. Pá i Rauro: nusses i virya vista fastave ar quequerne pimperya permello permenna, óripantave alaryaila náven i restassesse ata, lan Ilwe norne os te ar roine i malwi ar vilvarindi, huila alassea i quanna lúmesse.
“Ostosse coive aqua ui canta nin,” eque i Rauro, lan patanelte ener linta empatyellenen. “Oróvien laca hráve lan marnen tanome, ar sí ñormerin ecesta tanien i hyane hravanin yalle verya ólien.”
Sí quernelte ar telda nattirnelte Laimarilinonna. Ilqua ya pollelte cene náne þanga mindonion ar tópamention cata i laice rambar, ar orwe ama or ilqua i hlóciller ar telluma i Óþua Túriondo.
“Óþ láne talle urra Istyar, teldesse,” eque i Latúcen Ornendur, lan appanes homya tottocila rimbi mi amborya.
“Sintes manen anta nin sanar, ar ná lai mára sanar, arye,” eque i Corcurco.
“Quíta Óþ yúliéne estatie i imya veriéo ya ánessen,” napanne i Rauro, “naiévanes verya nér.”
Valanna eque alla. Óþ uiéne hritya i vanda ya acáries sen, mal acáries aryarya, etta apsennesses. Ve eques, nánes mára nér, equi nánes urra Istyar.
I minya aureo lenda menne ter i laice palari ar calime lotteli yai lanter os Laimarilinon ilya pelmasse. Lornelte tana lómesse i salquesse, ó rie i eleni or inte; ar sérelte naitie lai mai.
Amauresse lelendelte ener mennai tullelte nelca tavastesse. Úne ea men meniéo os sa, pan nemnes late forya ar hyarya ta háya ve pollelte cene; ar, ente, únelte verya vista i lelielto mentie pan þoronyelte rove men. Etta cessente nóme yasse mittare i taure nauvane aþcárima.
I Corcurco, ye náne pentesse, teldave túve alta alda ó taiti palda-pante olbar i enge latse i otornien na mene nún. Etta patanes póna i aldannar, mal vin yá tulles nu i minye olbar, tai cainuner ar rincer inte os se, ar i neuna lúmincisse ortaneltes i hunello ar hanteltes cas-póna imbe hyane ranyaryar.
Si úne hyane i Corcurco, mal áne sen aime, ar nemnes faren hwínesse yá Valanna nampe se.
“Sisse ea enta latse enel i aldar,” holtune i Rauro.
“Ánye rice sa minya,” eque i Corcurco, “pan ui hyane ni yá hate ni.” Patanes tenna enta alda, lan quentes, mal olbaryar ú-pusto namper se ar namhante se ata.
“Si ná aia,” holtune Valanna. “Mana caruvalve?”
“Nemne í aldar aþantanier indoltasse mahta vé, ar tape lendalva,” eque i Rauro.
“Sanan i inye ricuva sa,” eque i Ornendur, ar sestiéla hyaldarya almonna, vantanes tenna i minya alda ye mahtiéne i Corcurco talle lungumaite. Yá alta olba cúve tal na nape se, i Ornendur hahyande sanna talle níríte i cirnes sa permenta. Ú-pusto i alda yesente quaþe ilye olbaryar vequi ñwalila, ar i Latúcen Ornendur lahante varna nu sa.
“Á tule!” holtunes i hyanain. “Á ná linta!” Ilye nornelte póna ar termennelte nu i alda ú harnaléo, hequa Ilwe, ye atina ló níca olba ar quaþina mennai ñaunanes. Mal i Ornendur arrongo hahyande oa i olba ar leryane i níca roa.
I taureo hyane aldar carner alla hapien te, etta ananyelte sanarintasse i rie i aldar minya rímo poller cúna tal olbantar, ar i nembave sinar náner i taureo tirista, ar i cáviénelte sina elmendea melehte itan hapilte hyanor ló sa.
I ranyari canta pataner aþcare ter i aldar mennai tullelte i tavasto palan cimbanna. Tá, aimeltan, túvelte pó inte orwa ramba ya nemne carina fána silcemnanen. Sa náne runda, ve veneo palme, ar halla han carintar.
“Mana caruvalve sí?” maquente Valanna.
“Caruvan rantala,” eque i Latúcen Ornendur, “pan tancave é retuvalve olla i ramba.”
The next morning Dorothy kissed the pretty green girl good-bye, and they all shook hands with the soldier with the green whiskers, who had walked with them as far as the gate. When the Guardian of the Gate saw them again he wondered greatly that they could leave the beautiful City to get into new trouble. But he at once unlocked their spectacles, which he put back into the green box, and gave them many good wishes to carry with them.
“You are now our ruler,” he said to the Scarecrow; “so you must come back to us as soon as possible.”
“I certainly shall if I am able,” the Scarecrow replied; “but I must help Dorothy to get home, first.”
As Dorothy bade the good-natured Guardian a last farewell she said:
“I have been very kindly treated in your lovely City, and everyone has been good to me. I cannot tell you how grateful I am.”
“Don’t try, my dear,” he answered. “We should like to keep you with us, but if it is your wish to return to Kansas, I hope you will find a way.” He then opened the gate of the outer wall, and they walked forth and started upon their journey.
The sun shone brightly as our friends turned their faces toward the Land of the South. They were all in the best of spirits, and laughed and chatted together. Dorothy was once more filled with the hope of getting home, and the Scarecrow and the Tin Woodman were glad to be of use to her. As for the Lion, he sniffed the fresh air with delight and whisked his tail from side to side in pure joy at being in the country again, while Toto ran around them and chased the moths and butterflies, barking merrily all the time.
“City life does not agree with me at all,” remarked the Lion, as they walked along at a brisk pace. “I have lost much flesh since I lived there, and now I am anxious for a chance to show the other beasts how courageous I have grown.”
They now turned and took a last look at the Emerald City. All they could see was a mass of towers and steeples behind the green walls, and high up above everything the spires and dome of the Palace of Oz.
“Oz was not such a bad Wizard, after all,” said the Tin Woodman, as he felt his heart rattling around in his breast.
“He knew how to give me brains, and very good brains, too,” said the Scarecrow.
“If Oz had taken a dose of the same courage he gave me,” added the Lion, “he would have been a brave man.”
Dorothy said nothing. Oz had not kept the promise he made her, but he had done his best, so she forgave him. As he said, he was a good man, even if he was a bad Wizard.
The first day’s journey was through the green fields and bright flowers that stretched about the Emerald City on every side. They slept that night on the grass, with nothing but the stars over them; and they rested very well indeed.
In the morning they traveled on until they came to a thick wood. There was no way of going around it, for it seemed to extend to the right and left as far as they could see; and, besides, they did not dare change the direction of their journey for fear of getting lost. So they looked for the place where it would be easiest to get into the forest.
The Scarecrow, who was in the lead, finally discovered a big tree with such wide-spreading branches that there was room for the party to pass underneath. So he walked forward to the tree, but just as he came under the first branches they bent down and twined around him, and the next minute he was raised from the ground and flung headlong among his fellow travelers.
This did not hurt the Scarecrow, but it surprised him, and he looked rather dizzy when Dorothy picked him up.
“Here is another space between the trees,” called the Lion.
“Let me try it first,” said the Scarecrow, “for it doesn’t hurt me to get thrown about.” He walked up to another tree, as he spoke, but its branches immediately seized him and tossed him back again.
“This is strange,” exclaimed Dorothy. “What shall we do?”
“The trees seem to have made up their minds to fight us, and stop our journey,” remarked the Lion.
“I believe I will try it myself,” said the Woodman, and shouldering his axe, he marched up to the first tree that had handled the Scarecrow so roughly. When a big branch bent down to seize him the Woodman chopped at it so fiercely that he cut it in two. At once the tree began shaking all its branches as if in pain, and the Tin Woodman passed safely under it.
“Come on!” he shouted to the others. “Be quick!” They all ran forward and passed under the tree without injury, except Toto, who was caught by a small branch and shaken until he howled. But the Woodman promptly chopped off the branch and set the little dog free.
The other trees of the forest did nothing to keep them back, so they made up their minds that only the first row of trees could bend down their branches, and that probably these were the policemen of the forest, and given this wonderful power in order to keep strangers out of it.
The four travelers walked with ease through the trees until they came to the farther edge of the wood. Then, to their surprise, they found before them a high wall which seemed to be made of white china. It was smooth, like the surface of a dish, and higher than their heads.
“What shall we do now?” asked Dorothy.
“I will make a ladder,” said the Tin Woodman, “for we certainly must climb over the wall.”
[Esperanto]
Tuj la sekvan matenon Doroteo adiaŭe kisis la belan verdan knabinon, kaj ĉiuj premis la manon de la Soldato kun la Verdaj Lipharoj, kiu marŝis kun ili ĝis la pordego. Kiam la Pordogardisto revidis ilin li miregis ke ili volas foriri el la bela Urbo por renkonti novajn problemojn. Sed li tuj malŝlosis iliajn okulvitrojn, kiujn li remetis en la verdan keston, kaj donis al ili multajn bondezirojn por kunporti kun si.
“Vi nun estas nia reganto,” li diris al la Birdotimigilo, “do nepre vi devos reveni al ni kiel eble plej baldaŭ.”
“Mi certe revenos se mi povos,” la Birdotimigilo respondis; “sed unue mi devas helpi Doroteon reiri al sia hejmo.”
Dum Doroteo lastafoje adiaŭis la bonhumoran Gardiston ŝi diris:
“Oni tre afablis al mi en via bela Urbo, kaj ĉiu estis tre ĝentila al mi. Mi ne povas esprimi kiom dankema mi estas.”
“Ne provu, karulino,” li respondis. “Ni volonte havus vin kun ni, sed se via deziro estas reiri al Kansas mi esperas ke vi trovos rimedon.”
La suno brilegis dum niaj amikoj turnis siajn vizaĝojn cele la Landon de la Sudo. Ili estis ĉiuj plejaltspiritaj, kaj ridis kaj interbabiladis. Doroteo denove estis plengita de la espero iri al sia hejmo, kaj la Birdotimigilo kaj la Stana Lignohakisto ĝojis ĉar ili povis utili al ŝi. Kaj la Leono, nu li flaris la freŝan aeron tre plezure kaj balancis sian voston de flanko al flanko pro pura ĝojo ĉar li denove estas en la kamparo, dum Toto kuris ĉirkaŭ ilin kaj ĉasis la tineojn kaj papiliojn, tutdume gaje bojante.
“Urboloĝado tute ne konvenas por mi,” komentis la Leono, dum ili rapidpaŝe marŝadis. “Mi perdis multe da mia karno ekde kiam mi ĉesis loĝi tie, kaj nun mi fervoras trovi oportunon montri al la aliaj bestoj kiom kuraĝa mi fariĝis.”
Ili nun turnis sin kaj lastafoje rigardis la Smeraldan Urbon. Ili vidis nur amason da turoj malantaŭ la verdaj muroj, kaj alte super ĉio estis la pintoj kaj kupolo de la Palaco de Oz.
“Oz ja ne estis malbona Sorĉisto,” diris la Stana Lignohakisto, dum li sentis sian koron frapadi la flankojn de lia brusto.
“Li sciis doni al mi cerbon, vere tre bonan cerbon,” diris la Birdotimigilo.
“Se Oz trinkus dozon de la sama kuraĝo kiun li donis al mi,” aldonis la Leono, “li estus kuraĝa persono.”
Doroteo diris nenion. Oz ne plenumis sian promeson al ŝi, sed li ja klopodis, do ŝi pardonis lin. Ĉar, kiel li diris, li estas bona persono, kvankam li estas malkompetenta Sorĉisto.
La marŝado dum la unua tago trairis la verdajn kampojn kaj brilajn florojn kiuj etendiĝis ĉirkaŭ la Smeralda Urbo ĉiuflanke. Ili dormis tiun nokton sur la herbaro, kun nur la steloj super si; kaj ili tre bone ripozis.
En la mateno ili plue marŝadis ĝis ili atingis densan arbaron. Tute ne estis eble ĉirkaŭiri ĝin, ĉar laŭaspekte ĝi etendiĝis dekstren kaj maldekstren ĝis preter ilia vidpovo; kaj, krome, ili ne volis riski ŝanĝi sian direkton ĉar ili timis ke ili perdiĝus. Do ili serĉis tiun lokon kie estos plej facile eniri la arbaron.
La Birdotimigilo, kiu estis la unua en la vico, fine trovis grandan arbon kiu havis sufiĉe larĝetendajn branĉojn ke estis sufiĉa spaco por ke ili povu marŝi sube. Do li antaŭenmarŝis al la arbo, sed tuj kiam li subiris la unuajn branĉojn ili klinis sin kaj ĉirkaŭvolvis lin, kaj la sekvan minuton li trovis sin levita super la tero kaj ĵetita kapantaŭen inter siajn kunmarŝantojn.
Tio ne damaĝis la Birdotimigilon, sed ĝi surprizis lin, kaj li aspektis iom konfuzita kiam Doroteo levis lin.
“Jen alia spaco inter la arboj,” vokis la Leono.
“Mi la unua provu ĝin,” diris la Birdotimigilo, “ĉar ne dolorigas min esti disdirekten ĵetita.” Li marŝis al alia arbo, dum li parolis, sed ĝiaj branĉoj tuj kaptis lin kaj reĵetis lin.
“Estas tre strange,” kriis Doroteo; “kion ni faru?”
“Ŝajnas ke la arboj decidis batali kontraŭ nin kaj haltigi nian marŝadon,” komentis la Leono.
“Mi intencas mem provi,” diris la Hakisto, kaj surŝultriginte sian hakilon li marŝis al la unua arbo kiu tiom mistraktis la Birdotimigilon. Kiam granda branĉo kliniĝis por kapti lin, la Hakisto hakis ĝin tiom feroce ke li duonigis ĝin. Tuj la arbo komencis skuadi siajn branĉojn kvazaŭ pro doloro, kaj la Stana Lignohakisto submarŝis sendanĝere.
“Venu!” li kriis al la aliaj. “Rapide!” Ĉiuj antaŭen kuris kaj subiris la arbon sen damaĝo, escepte de Toto, kiun kaptis malgranda branĉo kaj skuis ĝis li hurlis. Sed la Hakisto tuj dehakis la branĉon kaj liberigis la hundeton.
La aliaj arboj de la arbaro tute nenion faris por bari ilin, do ili decidis ke nur la unua vico de arboj kapablas fleksi siajn branĉojn, kaj ke verŝajne tiuj arboj estas la policistoj de la arbaro, kaj havas tiun mirigan kapablon por forteni fremdulojn.
La kvar marŝantoj facile marŝis inter la arboj ĝis atingi la plej foran randon de la arbaro. Tie, surprizate, ili trovis antaŭ si altan muron el, ŝajne, blanka porcelano. Ĝi estis glata, kiel la surfaco de telero, kaj pli alta ol iliaj kapoj.
“Kion ni faru nun?” demandis Doroteo.
“Mi faros eskalon,” diris la Stana Lignohakisto, “ĉar evidente ni devos transgrimpi la muron.”
Lan i Ornendur finyeáne rantala toanen ya túves i tauresse, Valanna cainune ar lorne, pan nánes lumba ló i anda patie. I Rauro yú lonce inse na lore ar Ilwe caine ara se.
I Corcurco cendane i Ornendur lan mótanes, ar eque hyen:
“Uinye pole sana maro sina ramba ná sisse, yola ó mana orma nás carina.”
“Á sere sanaritya ar vátye cimba pá i ramba,” hanquente i Ornendur. “Yá rétiévalve olla sa, istuvalve mana ea i olle permesse.”
Apa lúme teliéne i rantala. Nemnes auqua, mal i Latúcen Ornendur náne tanca i sa náne turca ar veuyúvane mínastanta. I Corcurco cuitane Valanna ar i Rauro ar Ilwe, ar quente ten í rantala náne férima. I Corcurco rente cas i rantala minyave, mal nánes talle úmaite i maune Valannan hilya area ca se ar nuhta se lanta callo. Yá ortanes carya olla i rambo inga i Corcurco quente, “A, ela!”
“Á men' ener,” holtune Valanna.
Etta i Corcurco rente ama ener ar harune i rambo ingasse, ar Valanna ortane carya tande ar holtune, “A, ela!” yalle i Corcurco cáriéne.
Tá Ilwe tulle amba, ar ú-pusto yesente hue, mal Valanna tyarne se quilda.
I Rauro rente i rantala ró, ar i Latúcen Ornendur tulle telda; mal yúyu holtunette, “A, ela!” éya tirnette olla i ramba. Yá ilye háranelte rímanen i rambo ingasse, tirnelte tal ar cennelte aia ehten.
Pó te enge restasseo velca yón ya sáme hún ta runda ar silila ar fána ve alta paldo tál. Ríþimande rimbi enger line mardi aqua silcemna ar embaine i arcoivenque quilelínen. Sine mardi náner níce, i aralta taio anyaila rie ta orwa ve Valannava quilitse. Arye enger netye níce tumpoli, ó silcemne hahtali os tai; ar line yaxi ar mámar ar roccor ar polcar ar poroci, illi silcemne, ostáraner combelissen.
Mal ilquo i anaie náner i lie i marner sina aia nóresse. Enger ilinwendeli ar emerwendeli, ó calimáve quilie rotsencar ar laurie tixi rínave hlappontassen; ar aranelli ó ammairie vaimar, telpine ar laurie ar luicarni; ar emerroli colile ciucahampi ó néca-carne ar malde ar luini tarmenye rimpi, ar laurie tangwar hyapatintassen; ar cunduli ó mírie arcasti carintasse, colile heletsi ar pastalanne þenne vaimar; ar laltaule autyar mi laupi ó solmeserési, ó corne carni tixi carannaltatse ar halle, tildie carpi. Ar, ilquo i anaia, sine lie náner aqua silcemne, éta hampeltassen, ar náner talle níce í teo anhalla láne halla han Valannava occa.
Alquen éta tirne i ranyari minya, hequa níca luicarne silcemna roa min ó acca-alta cas, ye tulle i rambanna ar hunge ten nípa ómanen, ar cato norne oa ata.
“Manen andúyuvalve?” maquente Valanna.
Túvelte í rantala talle lungo i únelte pole luce sa ama, epetai i Corcurco lanante callo i ramballo ar i hyanar camper tal to se itan i sarda hún uiúvane male talintar. Aþahanye rícanelte ui andorya caryasse ar cave i pirindi talintassen. Yá illi náner varne hunesse, nampelte i Corcurco, yeva hroa náne mai-lárina, ar maxatanelte þarderya téra cantanna ata.
“Moa vén lahta sina aia nóme na mene i olle rénanna,” eque Valanna, “pan é nauva alasaila ven lelya ainomenna hequa térave hyarmenna.”
Yesentelte pata ter i nóre i silcemne liéo, ar i minya nat yanna tullelte náne silcemna ilinwen ye túcane ilin silcemna yaxello. Lan analelenyelte, i yaxe alahorina lahte caimenna i hanwa, i calpa, ar éta i ilinwen inse, ar illi lananter i silcemna hunesse ó alta patacan.
Aitane Valanna cene í yaxe ráciéne telcurya au, ar í calpa látane pitye nihtalínen, an i almelóra ilinwen sáme unquince hyarma ólemeryasse.
“Ela!” holtune i ilinwen ruxa. “Á cene mana acárielde! Yaxenya arácie telcurya, ar moa nin tulya se i apterie tammenna ar iquirya himyaitaryas himmanen ata. Mana þelilde tuliénen sir ar þostiénen yaxenya?”
“Lai apanainan,” hanquente Valanna. “Iquiryan apsenitalya me.”
Mal i netya ilinwen náne ruxa han hanquetie. Nampes i telco ruxa-pengaila ar tulyane yaxerya oa, i almelóra laman hraipataila telquínen nelde. Lan oantesset i ilinwen hante line naityaiti tihti lanna aldamorya i úmaiti hyanonnar, camyaila hyanina ólemerya area ara permerya.
Valanna náne faren naica sina útulman.
“Moa ven ná lai cimbaile sinome,” eque i hondolauca Ornendur, “hyaqui nai harnuvalve sine netye níce lie talle i allume ecuva ten venya.”
Nit enera Valanna omenne vinya Aranel colila mimírima ohampe, ye nuhtane inse yá cennes i hyanor ar yesente nore oa.
Valanna merne amba cene i Aranel, etta nornes ca senna. Mal i silcemna vende holtune:
“Válye roita ni! Válye roita ni!”
Sámes talle þossea níca óma i Valanna haune ar eque, “Maro ú?”
“Pan,” hanquente i Aranel, yú hautaila, varna hairie au, “qui norinye, nai lantuvan ar hatuvan imni.”
“Mal ui ece apterya lye?” maquente i vende.
“A, náto; mal mo ná allume talle mairea apa apterie, istal,” hanquente i Aranel.
“Quistan san,” eque Valanna.
“Sí ea Heru Yairo, autyalmaron min,” cacarrane i silcemna heri, “ye illume ríca tare caryasse. Arácies inse talle lillume i nás apterina nómessen tuxa, ar ui neme aiande mairea. Sira tulis sí, san ece lyen imle cene.”
É, alastaula níca autya tulle pataila tunna, ar Valanna polle cene i anat netye hamperyar ó carne ar malda ar laica nánes aqua tupina hattiénen quaquenome ar apantaile mindave i mo táciéne se line nómessen.
I Autya sestane máryat mina pocolleryat, hwesente ara carannaryat ar cúve carya etten sempalengaite, an eques:
“Vanya herinya,
Tall' eteminya,
Mar' elye tíra i Yairo
Antalya poica,
Istir ammoica,
Mal misse cumn' ar lairo!”
“Á quilda, tar!” eque i Aranel. “Ma uilye pole cene i sinar nár hyanor, ar moa naþe te mirtaila?”
“Mai, ta ná aitale, ninya maitale,” etequente i Autya, ar ú-pusto tarnes caryasse.
“Áva lasta Heru Yairon,” eque i Aranel Valannan. “Sen talle mi carya hattier ente i harya catt' ier pente.”
“A, uis tarasta nin nit,” eque Valanna. “Mal nalye talle mirya,” cacarranes, “i nanye tanca i nai ecuva nin mele lye valdave. Nai lauvalye nancolitanyal Hyarveastanna, ar sestaitanyal ruimen-palustasse Voriel Peramílo? Polin cole lye vircolcanyasse.”
“Ta caruva ni anangayanda,” hanquente i silcemna Aranel. “Cenil, sinome nórelmasse coitalme alasseáve, ar polilme quete ar leve rimbi ve yestalme. Mal quie haita veo mo oa, limiryar ú-pusto olar tarye, ar rie polilme tare téra ar neme mairie. Aþahanye ta ná ilqua ya maura men care yá marilme to ruimen-palustar ar hauri ar lauleþambion paluhtalissen, mal epe ta coivielmar nár lio anfastime sinome véra nórelmasse.”
“Úvanye care lye angayanda airo!” holtune Valanna. “Epetai nán quetuvan namárie.”
“Namárie,” hanquente i Aranel.
Patanelte ancimbaila ter i silcemna nóre. I níce lamni ar ilye lie hótuller meneltallo, þoryaile í hyanor racúvaner te, ar apa harive lúme i ranyari ananyer i nóreo etwa pelma ar tuller enta silcemna rambanna.
Sa láne ta orwa ve i minya, aimanen, ar tariénen to i Rauro catta, ilye pollente rete i inganna. Tá i Rauro hostane telcuryar nu inse ar campe i rambanna; mal vin yá campes, perestanes silcemna corda pimperyanen ar lárane sa aqua mi nihtannar.
“Ta náne nainaima,” eque Valanna, “mal naitie savin i alme enge ven i únelve care sine níce lien amba harnale han race yaxeo telco ar corda. Ilye nalte talle rácular!”
“Nalte, é,” eque i Corcurco, “ar nanye hantaite i nanye þardeo ar lanye aþaharna. Ear nati ambaresse felde epe ná Corcurco.”
While the Woodman was making a ladder from wood which he found in the forest Dorothy lay down and slept, for she was tired by the long walk. The Lion also curled himself up to sleep and Toto lay beside him.
The Scarecrow watched the Woodman while he worked, and said to him:
“I cannot think why this wall is here, nor what it is made of.”
“Rest your brains and do not worry about the wall,” replied the Woodman. “When we have climbed over it, we shall know what is on the other side.”
After a time the ladder was finished. It looked clumsy, but the Tin Woodman was sure it was strong and would answer their purpose. The Scarecrow waked Dorothy and the Lion and Toto, and told them that the ladder was ready. The Scarecrow climbed up the ladder first, but he was so awkward that Dorothy had to follow close behind and keep him from falling off. When he got his head over the top of the wall the Scarecrow said, “Oh, my!”
“Go on,” exclaimed Dorothy.
So the Scarecrow climbed farther up and sat down on the top of the wall, and Dorothy put her head over and cried, “Oh, my!” just as the Scarecrow had done.
Then Toto came up, and immediately began to bark, but Dorothy made him be still.
The Lion climbed the ladder next, and the Tin Woodman came last; but both of them cried, “Oh, my!” as soon as they looked over the wall. When they were all sitting in a row on the top of the wall, they looked down and saw a strange sight.
Before them was a great stretch of country having a floor as smooth and shining and white as the bottom of a big platter. Scattered around were many houses made entirely of china and painted in the brightest colors. These houses were quite small, the biggest of them reaching only as high as Dorothy’s waist. There were also pretty little barns, with china fences around them; and many cows and sheep and horses and pigs and chickens, all made of china, were standing about in groups.
But the strangest of all were the people who lived in this queer country. There were milkmaids and shepherdesses, with brightly colored bodices and golden spots all over their gowns; and princesses with most gorgeous frocks of silver and gold and purple; and shepherds dressed in knee breeches with pink and yellow and blue stripes down them, and golden buckles on their shoes; and princes with jeweled crowns upon their heads, wearing ermine robes and satin doublets; and funny clowns in ruffled gowns, with round red spots upon their cheeks and tall, pointed caps. And, strangest of all, these people were all made of china, even to their clothes, and were so small that the tallest of them was no higher than Dorothy’s knee.
No one did so much as look at the travelers at first, except one little purple china dog with an extra-large head, which came to the wall and barked at them in a tiny voice, afterwards running away again.
“How shall we get down?” asked Dorothy.
They found the ladder so heavy they could not pull it up, so the Scarecrow fell off the wall and the others jumped down upon him so that the hard floor would not hurt their feet. Of course they took pains not to light on his head and get the pins in their feet. When all were safely down they picked up the Scarecrow, whose body was quite flattened out, and patted his straw into shape again.
“We must cross this strange place in order to get to the other side,” said Dorothy, “for it would be unwise for us to go any other way except due South.”
They began walking through the country of the china people, and the first thing they came to was a china milkmaid milking a china cow. As they drew near, the cow suddenly gave a kick and kicked over the stool, the pail, and even the milkmaid herself, and all fell on the china ground with a great clatter.
Dorothy was shocked to see that the cow had broken her leg off, and that the pail was lying in several small pieces, while the poor milkmaid had a nick in her left elbow.
“There!” cried the milkmaid angrily. “See what you have done! My cow has broken her leg, and I must take her to the mender’s shop and have it glued on again. What do you mean by coming here and frightening my cow?”
“I’m very sorry,” returned Dorothy. “Please forgive us.”
But the pretty milkmaid was much too vexed to make any answer. She picked up the leg sulkily and led her cow away, the poor animal limping on three legs. As she left them the milkmaid cast many reproachful glances over her shoulder at the clumsy strangers, holding her nicked elbow close to her side.
Dorothy was quite grieved at this mishap.
“We must be very careful here,” said the kind-hearted Woodman, “or we may hurt these pretty little people so they will never get over it.”
A little farther on Dorothy met a most beautifully dressed young Princess, who stopped short as she saw the strangers and started to run away.
Dorothy wanted to see more of the Princess, so she ran after her. But the china girl cried out:
“Don’t chase me! Don’t chase me!”
She had such a frightened little voice that Dorothy stopped and said, “Why not?”
“Because,” answered the Princess, also stopping, a safe distance away, “if I run I may fall down and break myself.”
“But could you not be mended?” asked the girl.
“Oh, yes; but one is never so pretty after being mended, you know,” replied the Princess.
“I suppose not,” said Dorothy.
“Now there is Mr. Joker, one of our clowns,” continued the china lady, “who is always trying to stand upon his head. He has broken himself so often that he is mended in a hundred places, and doesn’t look at all pretty. Here he comes now, so you can see for yourself.”
Indeed, a jolly little clown came walking toward them, and Dorothy could see that in spite of his pretty clothes of red and yellow and green he was completely covered with cracks, running every which way and showing plainly that he had been mended in many places.
The Clown put his hands in his pockets, and after puffing out his cheeks and nodding his head at them saucily, he said:
“My lady fair,
Why do you stare
At poor old Mr. Joker?
You’re quite as stiff
And prim as if
You’d eaten up a poker!”
“Be quiet, sir!” said the Princess. “Can’t you see these are strangers, and should be treated with respect?”
“Well, that’s respect, I expect,” declared the Clown, and immediately stood upon his head.
“Don’t mind Mr. Joker,” said the Princess to Dorothy. “He is considerably cracked in his head, and that makes him foolish.”
“Oh, I don’t mind him a bit,” said Dorothy. “But you are so beautiful,” she continued, “that I am sure I could love you dearly. Won’t you let me carry you back to Kansas, and stand you on Aunt Em’s mantel? I could carry you in my basket.”
“That would make me very unhappy,” answered the china Princess. “You see, here in our country we live contentedly, and can talk and move around as we please. But whenever any of us are taken away our joints at once stiffen, and we can only stand straight and look pretty. Of course that is all that is expected of us when we are on mantels and cabinets and drawing-room tables, but our lives are much pleasanter here in our own country.”
“I would not make you unhappy for all the world!” exclaimed Dorothy. “So I’ll just say good-bye.”
“Good-bye,” replied the Princess.
They walked carefully through the china country. The little animals and all the people scampered out of their way, fearing the strangers would break them, and after an hour or so the travelers reached the other side of the country and came to another china wall.
It was not so high as the first, however, and by standing upon the Lion’s back they all managed to scramble to the top. Then the Lion gathered his legs under him and jumped on the wall; but just as he jumped, he upset a china church with his tail and smashed it all to pieces.
“That was too bad,” said Dorothy, “but really I think we were lucky in not doing these little people more harm than breaking a cow’s leg and a church. They are all so brittle!”
“They are, indeed,” said the Scarecrow, “and I am thankful I am made of straw and cannot be easily damaged. There are worse things in the world than being a Scarecrow.”
[Esperanto]
Dum la Hakisto faris eskalon el ligno kiun li trovis en la arbaro, Doroteo kuŝiĝis kaj dormis, ĉar ŝi estis laca pro la longa marŝado. La Leono ankaŭ kunrulis sin por dormi kaj Toto kuŝiĝis apud li.
La Birdotimigilo rigardis la Hakiston labori, kaj diris al li:
“Mi ne povas kompreni kial tiu muro estas ĉi tie, nek el kio ĝi konsistas.”
“Ripozigu vian cerbon kaj ne ĝenu ĝin pri la muro,” respondis la Hakisto; “grimpinte ĝin ni scios kio estas aliflanke.”
Post iom da tempo la eskalo estis finita. Ĝi aspektis mallerte farita, sed la Stana Lignohakisto estis certa ke ĝi estas fortika kaj bone taŭgos. La Birdotimigilo vekis Doroteon kaj la Leonon kaj Toton, kaj diris al ili ke la eskalo estas preta. La Birdotimigilo la unua grimpis la eskalon, sed li estis tiom mallerta ke Doroteo devis tuj sekvi lin por neebligi ke li falos. Kiam li metis sian kapon trans la supron de la muro la Birdotimigilo diris, “Nekredeble!”
“Plu grimpu,” kriis Doroteo.
Do la Birdotimigilo grimpis pli kaj sidiĝis sur la supron de la muro, kaj Doroteo puŝis sian kapon trans la muron kaj kriis, “Nekredeble!”
Toto sekvis, kaj tuj komencis boji, sed Doroteo silentigis lin.
Post li la Leono grimpis la eskalon, kaj la Stana Lignohakisto estis la lasta; sed ambaŭ kriis, “Nekredeble!” tuj kiam ili rigardis trans la muron. Kiam ili ĉiuj sidis en vico sur la supro de la muro ili malsuprenrigardis kaj vidis ion tre strangan.
Antaŭ ili estis grande etendiĝanta lando kies planko estis glata kaj brilanta kaj blanka kiel la malsupro de granda telero. Dise staris multaj domoj tute el porcelano kaj brilkoloraj. Tiuj domoj estis tre malgrandaj, la plej granda atingis nur la altecon de la talio de Doroteo. Ankaŭ vidiĝis belaj malgrandaj brutodomoj, kiujn ĉirkaŭis porcelanaj bariloj; kaj multaj bovinoj kaj ŝafoj kaj ĉevaloj kaj porkoj kaj gekokoj, ĉiuj konsistantaj el porcelano, staris en grupoj.
Sed plej strangaj estis la homoj loĝantaj en tiu kurioza lando. Troviĝis melkistinoj kaj ŝafistinoj, kun brilkoloraj korsaĵoj kaj oraj cirkletoj tute kovrantaj la robojn; kaj princinoj kun plej belaj roboj el arĝento kaj oro kaj purpuro; kaj ŝafistoj vestitaj per ĝisgenuaj kulotoj kiujn ornamis vertikalaj ruĝetaj kaj flavaj kaj bluaj strioj, kaj oraj bukoj sur la ŝuoj; kaj princoj kun juvelkovritaj kronoj sur la kapoj, kaj ili surportis ermenajn robojn kaj satenajn manteletojn; kaj komikaj klaŭnoj kun krisphavaj roboj, kaj rondaj ruĝaj makuloj sur la vangoj kaj altaj, pintaj ĉapoj. Kaj plej strange, la homoj ĉiuj konsistis el porcelano, eĉ iliaj vestoj, kaj ili estis tiel malgrandaj ke la plej alta el ili ne estis pli alta ol genuo de Doroteo.
Unue neniu eĉ rigardis la alvenintojn, escepte de unu malgranda purpura porcelana hundo kun tre granda kapo, kiu iris al la muro kaj bojis je ili per voĉeto, kaj tuj poste forkuris.
“Kiel ni malsupreniros?” demandis Doroteo.
Ili trovis la eskalon tro peza tiel ke ili ne povis suprentiri ĝin, do la Birdotimigilo faligis sin de la muro kaj la aliaj saltis sur lin por ke la malmola planko ne damaĝu iliajn piedojn. Kompreneble ili zorgis ne fali sur lian kapon por ke la pingloj ne penetru iliajn piedojn. Kiam ĉiu jam malsupreniĝis sekure ili levis la Birdotimigilon, kies korpo nun estis tre plata, kaj per frapetoj reĝustigis lian pajlon.
“Ni devos transiri ĉi tiun strangan lokon por atingi la alian flankon,” diris Doroteo; “ĉar estus malsaĝe iri alidirekte ol rekte Suden.”
Ili komencis marŝi tra la lando de la porcelana popolo, kaj jam tuj ili proksimiĝis al porcelana melkistino melkanta porcelanan bovinon. Dum ili proksimiĝis, la bovino subite piedfrapis kaj renversis la tabureton, la sitelon, kaj eĉ la melkistinon mem, kiuj ĉiuj falis sur la porcelanan teron tre brue.
Doroteon ŝokis vidi ke kruro de la bovino estis derompita, kaj ke la sitelo kuŝis multe dispecigita, kaj la maldekstra kubuto de la kompatinda melkistino estis noĉita.
“Jen!” kriis la melkistino kolere. “Vidu kion vi faris! La kruro de mia bovino estas rompita, kaj mi devos konduki ŝin al la riparisto por surgluigi ĝin. Pro kio vi venis ĉi tien kaj timigis mian bovinon?”
“Mi multe bedaŭras,” respondis Doroteo, “bonvolu pardoni nin.”
Sed la bela melkistineto estis multe tro ĉagrenita por respondi. Ŝi prenis la kruron paŭte kaj forkondukis sian bovinon, la kompatinda besto lamis sur siaj tri kruroj. Forirante la melkistino riproĉege transrigardis sian ŝultron al la mallertaj fremduloj, premante sian noĉitan kubuton al sia flanko.
Doroteo multe malĝojis pro tiu akcidento.
“Ni devos esti zorgoplenaj,” diris la bonkora Hakisto, “por ke ni ne damaĝu tiom ĉi tiujn belajn hometojn ke ili neniam reĝustiĝos.”
Iom poste Doroteo renkontis vere belege vestitan junan princinon, kiu ekhaltis tuj kiam ŝi vidis la fremdulojn kaj komencis forkuri.
Doroteo volis pli detale vidi la princinon, do ŝi kure sekvis ŝin; sed la porcelana knabino kriis,
“Ne ĉasu min! Ne ĉasu min!”
Ŝia voĉeto estis tiom timoplena ke Doroteo ekhaltis kaj diris, “Sed kial?”
“Ĉar,” respondis la princino, ankaŭ haltinte, el sendanĝera malproksimo, “se mi kuros mi eble falos kaj rompiĝos.”
“Sed ĉu ne eblus ripari vin?” diris la knabino.
“Ho, jes; sed oni neniam estas egale bela post ripariĝo, komprenu,”
“Verŝajne ne,” diris Doroteo.
“Pripensu S-ron Ŝerciston, unu el niaj klaŭnoj,” pludiris la porcelanulino. “Li ĉiam klopodas stari surkape. Li tiom ofte rompis sin ke cent partoj de li estas riparitaj, kaj li tute ne plu estas bela. Jen, li venas jam nun, vidu mem.”
Efektive, gaja malgranda klaŭno nun venis marŝante direkte al ili, kaj Doroteo povis vidi ke malgraŭ liaj belaj vestoj el ruĝo kaj flavo kaj verdo lin tute kovris fendetoj ĉiudirekten irantaj kiuj klare montris ke li estis multparte riparita.
La Klaŭno metis siajn manojn en siajn poŝojn, kaj ŝveliginte siajn vangojn kaj kapoklinetinte al ili senrespekte li diris:
“Mia kara dam',
Pro kio jam
Okulo tre rigida?
Kvazaŭ estas vi
Nenio pli
Ol fajrŝovil' ridiga!”
“Silentu, sinjoro!” diris la Princino; “jen fremduloj respektendaj!”
“Mi venis ek', do jen respekt'” deklaris la Klaŭno, kaj tuj li surkapen stariĝis.
“Ne ĝenu vin S-ro Ŝercisto,” diris la Princino al Doroteo; “lia kapo estas multe fendita, kaj tio malsaĝigas lin.”
“Li tute ne ĝenas min,” diris Doroteo. “Sed vi estas belega,” ŝi pludiris, “certe mi amegus vin. Ĉu vi permesos ke mi reportu vin al Kansas, kaj metu vin sur la kamenbreton de Onklino Em? Mi povus porti vin en mia korbo.”
“Tio tre malfeliĉigus min,” respondis la porcelana Princino. “Sciu ke ĉi tie en nia lando ni loĝas kontente, kaj ni povas paroli kaj ĉirkaŭmoviĝi laŭplaĉe. Sed kiam iu el ni estas forprenita niaj artikoj tuj rigidiĝas, kaj ni nur staras rekte kaj belaspektas. Kompreneble oni ne volas ion alian kiam ni estas sur kamenbretoj kaj ŝrankoj kaj salontabloj, sed niaj vivoj estas multe pli agrablaj ĉi tie en nia propra lando.”
“Mi neniel volus malfeliĉigi vin!” krietis Doroteo. “Do mi nur diros adiaŭ.”
“Adiaŭ” respondis la princino.
Ili zorgoplene marŝis tra la porcelana lando. La bestetoj kaj homoj forkuris por eviti ilin, timante ke la fremduloj rompos ilin, kaj post proksimume horo la marŝantoj atingis la alian flankon de la lando kaj la porcelanan muron.
Ĝi estis malpli alta ol la unua, tamen, kaj starante sur la dorso de la Leono ili ĉiuj sukcesis grimpadi al la supro. Post tio la Leono kuntiris siajn krurojn kaj saltis sur la muron; sed ĝuste kiam li saltis li renversis porcelanan preĝejon per sia vosto kaj plene disfrakasis ĝin.
“Domaĝe,” diris Doroteo, “sed mi vere kredas ke nur tre bonŝance ni ne pli damaĝis tiujn hometojn ol per rompo de kruro de bovino kaj de preĝejo. Ili estas tiom rompeblaj!”
“Tiel ja estas,” diris la Birdotimigilo, “kaj mi dankemas ĉar mi konsistas el pajlo kaj ne estas facile rompata. Oni povas sperti multon pli malbonan en la mondo ol esti Birdotimigilo.”
Apa retie tal i silcemna ramballo, i ranyari túver i nánelte úmara nóresse, quanta loxorínen ar mottoinen ar tupina halla, þaura salquenen. Náne urda pata pen lanta mina loxunque lattar, pan i salque náne talle nelca i cúvesset cenello. Aimanen, ancimbaila ciliénen menelta, lendelte varna ener mennai ananyelte ronda hún. Mal sís i restasse nemne anahráva epe umman fai, ar apa anda ar ampenda patie ter i nuñgaldas mittanelte enta taurenna, yasse i aldar náner analte ar anhaure epe illi yai ecénielte fai.
“Sina taure ná ilvanáve maira,” etequente i Rauro, ostirila alassea. “Allume ecénien ambe vanima nóme.”
“Nemnes lumba,” eque i Corcurco.
“Ú taite nit,” hanquente i Rauro. “nai tyasuvan mare sinome ter quanna coivienya. Á cene yalle maxe i parce lassi nár nu talutya ar yalle tiuca ar laica i lóma ya himya sine yáre aldar. Tancave alla hravan pole mere ambe fastima mar.”
“Nai ear hravalli i tauresse sí,” eque Valanna.
“Quistan i ear,” hanquente i Rauro, “mal uinye cene alla teo os sís.”
Patanelte ter i taure mennai olane acca more na lelya ener. Valanna ar Ilwe ar i Rauro cainuner na lore, lan i Ornendur ar i Corcurco hempe tiris tun situnen.
Yá tulle amaure, ata patunelte. Nó léliénelte palan hlasselte núra omie, ve line hráve celvaron yarriéo. Ilwe nice sisinque, mal hyanaron alquen náne þóreáne, ar cacarranelte pelas i mai-patina vata mennai tullelte latyanna tavastesse, yasse hravalli tuxar ilya nostaléo ócómiéner. Enger rimpirávéli ar andamundar ar morcor ar ñarmor ar rusqui ar ilye hyanar i celvaron ingolello, ar ter þenwa Valanna þoronye. Mal i Rauro rastane í celvar cáranelte omentie, ar namne o nurruyelta ar yarrielta i nánelte alta tarastiesse.
Lan quentes, nótime i hravanion hententaner se, ar ú-pusto i alta ocombe olane quilda vequi luhtúnen. I analta i rimpirávion tulle tenna i Rauro ar cúve, an eques:
“Alla, A Hravanion Aran! Utúliel mára lúmesse na mahta cottolva ar tulya sére taureo ilye celvannar ata.”
“Mana tarastielda?” maquente i Rauro quilda.
“Elme ilye ordaine,” hanquente i rimpira, “ló valca cotto ye utúlie lanéya sina taurenna. Nás aryána ulundo, ve velca ungol, ó pulco ta alta ve andamunda ar telqui ta ande ve alda-pulco. Samis sine ande telqui toldo, ar lan i ulundo lolóca ter i taure, mapas celva telcunen ar lucis se antoryanna, yasse matisses ve ungol matis pupso. Meo alla ná varna lan sina valca veo coita, ar paniénelme omentie na þanta manen varya imme yá tullel os me.”
I Rauro sanne ter þenwa.
“Ma hyane rauri ear sina tauresse?” maquentes.
“Ú; enger nótimar, mal i ulundo amátie ilye te. Ar, ente, inteo alla amna talle alta ar verya ve lye.”
“Qui teltan cottolda, ma san cúvalde tal nin ar lascaruvalde ni ve i Taureo Aran?” maquente i Rauro.
“Caruvalme ta alassea,” hanquente i rimpira; ar ilye hyane hravani rávelte túrea rávenen: “Caruvalme!”
“Masse ná sina velca ungolelya sí?” maquente i Rauro.
“Entasse, imbe i nornor,” eque i rimpira, leptentaila hyapótoryanen.
“Á cimba mai sine málonyar,” eque i Rauro, “ar menuvan ú-pusto mahta i ulundo.”
Eques menendilyain namárie ar patunes valatea oa na care mahtale ó i cotto.
I velca ungol caiteáne lorna yá i Rauro túve se, ar nemnes talle úvanima i cottorya amaquerne nengwirya uhtaila. Telcuryar náner faren ta ande ve ya i rimpira quétiéne, ar pulcorya tupina norna ñolya loxenen. Sámes alta anto, ó carcane mixe nelcelion andenen talo; mal carya limyane i hlumba pulco langonen ta fimbe ve riccíva quilitse. Si áne i Rauron hiuma os i arya lé yanen nalanta i veo, ar pan sintes, mahta hye yá lorna náne aþcárima epe yá coiva, carnes alta capie ar nunyes térave i ulundova cattasse. Tá, lungo pótoryo erinqua hantanen, aqua sorina maice nappalínen, ciltanes i ungolwa cas pulcoryallo. Campes tal, ar cendanesses mennai i ande telqui hauner vepta, yá sintes i hye náne faren qualin.
I Rauro nanne i latyanna yasse i taureo hravani láreáner sen ar quente valatea:
“Ú en maura elden þorya cottolda.”
Tá i hravani cúver i Rauron ve Aranelta, ar vestanes entule ar cunya te éya Valanna náne varna menyasse Hyarveastanna.::
After climbing down from the china wall the travelers found themselves in a disagreeable country, full of bogs and marshes and covered with tall, rank grass. It was difficult to walk without falling into muddy holes, for the grass was so thick that it hid them from sight. However, by carefully picking their way, they got safely along until they reached solid ground. But here the country seemed wilder than ever, and after a long and tiresome walk through the underbrush they entered another forest, where the trees were bigger and older than any they had ever seen.
“This forest is perfectly delightful,” declared the Lion, looking around him with joy. “Never have I seen a more beautiful place.”
“It seems gloomy,” said the Scarecrow.
“Not a bit of it,” answered the Lion. “I should like to live here all my life. See how soft the dried leaves are under your feet and how rich and green the moss is that clings to these old trees. Surely no wild beast could wish a pleasanter home.”
“Perhaps there are wild beasts in the forest now,” said Dorothy.
“I suppose there are,” returned the Lion, “but I do not see any of them about.”
They walked through the forest until it became too dark to go any farther. Dorothy and Toto and the Lion lay down to sleep, while the Woodman and the Scarecrow kept watch over them as usual.
When morning came, they started again. Before they had gone far they heard a low rumble, as of the growling of many wild animals. Toto whimpered a little, but none of the others was frightened, and they kept along the well-trodden path until they came to an opening in the wood, in which were gathered hundreds of beasts of every variety. There were tigers and elephants and bears and wolves and foxes and all the others in the natural history, and for a moment Dorothy was afraid. But the Lion explained that the animals were holding a meeting, and he judged by their snarling and growling that they were in great trouble.
As he spoke several of the beasts caught sight of him, and at once the great assemblage hushed as if by magic. The biggest of the tigers came up to the Lion and bowed, saying:
“Welcome, O King of Beasts! You have come in good time to fight our enemy and bring peace to all the animals of the forest once more.”
“What is your trouble?” asked the Lion quietly.
“We are all threatened,” answered the tiger, “by a fierce enemy which has lately come into this forest. It is a most tremendous monster, like a great spider, with a body as big as an elephant and legs as long as a tree trunk. It has eight of these long legs, and as the monster crawls through the forest he seizes an animal with a leg and drags it to his mouth, where he eats it as a spider does a fly. Not one of us is safe while this fierce creature is alive, and we had called a meeting to decide how to take care of ourselves when you came among us.”
The Lion thought for a moment.
“Are there any other lions in this forest?” he asked.
“No; there were some, but the monster has eaten them all. And, besides, they were none of them nearly so large and brave as you.”
“If I put an end to your enemy, will you bow down to me and obey me as King of the Forest?” inquired the Lion.
“We will do that gladly,” returned the tiger; and all the other beasts roared with a mighty roar: “We will!”
“Where is this great spider of yours now?” asked the Lion.
“Yonder, among the oak trees,” said the tiger, pointing with his forefoot.
“Take good care of these friends of mine,” said the Lion, “and I will go at once to fight the monster.”
He bade his comrades good-bye and marched proudly away to do battle with the enemy.
The great spider was lying asleep when the Lion found him, and it looked so ugly that its foe turned up his nose in disgust. Its legs were quite as long as the tiger had said, and its body covered with coarse black hair. It had a great mouth, with a row of sharp teeth a foot long; but its head was joined to the pudgy body by a neck as slender as a wasp’s waist. This gave the Lion a hint of the best way to attack the creature, and as he knew it was easier to fight it asleep than awake, he gave a great spring and landed directly upon the monster’s back. Then, with one blow of his heavy paw, all armed with sharp claws, he knocked the spider’s head from its body. Jumping down, he watched it until the long legs stopped wiggling, when he knew it was quite dead.
The Lion went back to the opening where the beasts of the forest were waiting for him and said proudly:
“You need fear your enemy no longer.”
Then the beasts bowed down to the Lion as their King, and he promised to come back and rule over them as soon as Dorothy was safely on her way to Kansas.
[Esperanto]
Atinginte la malsupron de la porcelana muro, la marŝantoj trovis sin en malagrabla lando, plena de marĉoj kaj kovrita de alta fiherbaro. Estis malfacile marŝi longe sen fali en kotoplenajn truojn, ĉar la herbaro estis densega kaj kaŝis ilin. Tamen, zorgante pri sia marŝado ili sukcesis sekure atingi solidan teron. Sed ĉi tie la lando ŝajnis eĉ pli sovaĝa, kaj post longa enuiga marŝado tra la herbaĵaro ili eniris alian arbaron, kie la arboj estis pli grandaj kaj pli malnovaj ol ĉiuj kiujn ili ĝis tiam vidis.
“Jen arbaro vere belega,” deklaris la Leono, ĉirkaŭrigardante ĝojoplene; “neniam mi vidis pli belan lokon.”
“Iom deprima,” diris la Birdotimigilo.
“Tute ne,” respondis la Leono; “Mi volonte loĝus ĉi tie dum la tuta vivo. Rimarku la molecon de la sekaj folioj sub la piedoj kaj la riĉecon kaj verdecon de la musko kroĉiĝinta al la malnovaj arboj. Certe neniu sovaĝa besto povus deziri pli plaĉan hejmon.”
“Eble nun estas sovaĝaj bestoj en la arbaro,” diris Doroteo.
“Verŝajne jes,” respondis la Leono; “kvankam mi neniun vidas ĉirkaŭmarŝanta.”
Ili marŝis tra la arbaro ĝis fariĝis tro mallume por plia marŝado. Doroteo kaj Toto kaj la Leono kuŝiĝis por dormi, dum la Hakisto kaj la Birdotimigilo gardis ilin, kiel kutime.
Post la mateniĝo ili rekomencis marŝi. Antaŭ ol ili marŝis grandan distancon ili aŭdis mallaŭtan sonon, kiel de la muĝetado de multaj sovaĝaj bestoj. Toto ploretis iom sed neniu el la aliaj timis kaj ili plu laŭiris la multe uzitan vojeton ĝis ili atingis malferman lokon en la arbaro, en kiu estis kunen venintaj centoj da ĉiuspecaj bestoj. Estis tigroj kaj elefantoj kaj ursoj kaj vulpoj kaj lupoj kaj ĉiu alia ebla besto, kaj dummomente Doroteo timis. Sed la Leono klarigis ke la bestoj diskutas, kaj laŭ ilia kriado kaj muĝado li supozas ke ili sentas gravan minacon.
Dum li parolis pluraj bestoj ekrimarkis lin, kaj tuj la tuta bestaro eksilentis kvazaŭ pro magio. La plej granda tigro venis al la Leono kaj klinis sin, dirante,
“Bonvenon, Reĝo de Bestoj! Vi venis bontempe por batali kontraŭ nian malamikon kaj revenigi pacon al ĉiuj bestoj de la arbaro.”
“Kio ĝenas vin?” demandis la Leono trankvile.
“Nin ĉiujn minacas,” respondis la tigro, “feroca malamiko kiu lastatempe venis en ĉi tiun arbaron. Ĝi estas giganta monstro, kvazaŭ granda araneo, kun korpo tiel granda kiel de elefanto kaj kruroj longaj kiel de arbotrunko. Ĝi havas ok tiajn longajn krurojn, kaj dum la monstro rampas tra la arbaro li kaptas beston per kruro kaj tiras ĝin al sia buŝo, kie li manĝas ĝin samkiel araneo manĝas muŝon. Neniu el ni estas sekura dum tiu feroca besto vivas, kaj ni okazigis kunvenon por decidi kiel prizorgi nin kiam vi venis inter nin.”
La Leono pensis dummomente.
“Ĉu loĝas aliaj leonoj en ĉi tiu arbaro?” li demandis.
“Ne; ja ekzistis kelkaj, sed la monstro manĝis ilin ĉiujn. Kaj, krome, estis neniu inter ili eĉ iomete tiom granda kaj brava kiel vi.”
“Se mi senvivigos vian malamikon ĉu vi klinos vin antaŭ mi kaj obeos min kiel la Reĝon de la Arbaro?” demandis la Leono.
“Volonte ni faros tion,” respondis la tigro, kaj ĉiuj aliaj bestoj tie muĝegis per forta voĉo: “Nepre jes!”
“Kie estas tiu granda araneo via nun?” demandis la Leono.
“Tie for, inter la kverkarboj,” diris la tigro, indikante per sia antaŭpiedo.
“Bone prizorgu ĉi tiujn amikojn miajn,” diris la Leono, “kaj mi tuj iros kontraŭbatali la monstron.”
Li diris “Ĝis revido” al siaj kamaradoj kaj formarŝis fiere por kontraŭbatali la malamikon.
La granda araneo dormis kiam la Leono trovis ĝin, kaj ĝi aspektis tiom malbela ke ĝia malamiko suprenturnis sian nazon naŭzite. Ĝiaj kruroj ja estis longegaj kiel diris la tigro, kaj ĝia korpo kovrita de densa nigra hararo. Ĝi havis grandan buŝon, kun aro da akraj dentoj duonan metron longaj; sed ĝian kapon ligis al la dika korpo kolo maldika kiel la talio de vespo. Tio indikis al la Leono la plej bonan manieron ataki la beston, kaj ĉar li sciis ke estas pli facile ataki ĝin kiam ĝi dormas ol dum ĝi estas veka, li saltegis kaj rekte trafis la dorson de la monstro. Per unu batego de sia peza piedo, armita per akraj ungoj, li batis la aranekapon de ĝia korpo. Desaltinte, li rigardis ĝis la longaj kruroj ĉesis moviĝadi, kaj li sciis ke nun ĝi estas tute morta.
La Leono reiris al la malfermaĵo kie la bestoj de la arbaro atendas lin kaj diris fiere,
“Vi ne plu bezonas timi vian malamikon.”
Ĉiuj bestoj klinis sin antaŭ la Leono, nomante lin Reĝo, kaj li promesis reveni kaj regi ilin tuj kiam Doroteo estos definitive veturanta al Kansas.
I ranyari canta menner ter i amba taure varna, ar yá tullelte et huineryallo, cennelte pó inte penda ambona, tupina ingallo talda alte luppuinen ondo.
“Ta nauva urda retie,” eque i Corcurco, “mal moa mén mene olla i ambona, aimanen.”
San tulyanes menenna ar i hyanar hilyaner. Amna ániénelte i minya ondo yá hlasselte i naraca óma holtune, “Á reþe au!”
“Man nalye?” maquente i Corcurco.
Tá cas apantane inse olla i ondo ar i imya óma eque, “Elme oar sina ambona, ar uilme lave mon lahta sa.”
“Mal moa men lahta sa,” eque i Corcurco. “Lélealme i Quatalinóron nórenna.”
“Mal válde!” hanquente i óma, ar ondo cattallo mo pante ye náne i anaia nér ye i ranyari úlume céniéner.
Nánes faren þenna ar tiuca ar haranye alta cas, ya náne lára ingasse ar tuluhtaina ló tiuca lango tupina helmunquínen. Mal aqua pennes ranqui, ar, céniéla si, i Corcurco úne þorya i talle aláþe veo pole tape retitanta i ambona. Etta eques, “Nainan ui care ve merilye, mal moa mén lelya olla ambonalda, quima elde tyasir sa hya uir,” ar patanes póna verya.
Ta linta ve menel-íta, i nerwa cas campe póna ar langorya taine esta tenna i candóla, yasse nánes lára, hyaltane i Corcurco i endesse ar leltane hye peltaila, ata ar ata, undu i ambona. Amna ta lintie ve túliéne, i cas nanwenne i pulconna, ar i nér lande naraca lan eques, “Sa lá ta aþcárima ve ya sanal!”
Romya laldo úme tulle i hyane ondollon, ar Valanna cenne alaranqui Namba-Cari tuxe i pendesse, min cata ilya ondo.
I Rauro olane faren ruxa i lalien i Corcurquo útulman, ar carila romya ráve ya hyalle ve hundo, hlintes ama i ambonasse.
Ata cas eccampe lintie, ar i túra Rauro menne peltaila avar i ambonasse vequi hyaltaina ló anga pamba.
Valanna norne senna ar alyane i Corcurco tare taluryasse, ar i Rauro, ye appane faren nirwa ar saqua, tulle senna ar eque, “Mahtale anat lie quihtaite cari ná alwara; alquen pole nanya te.”
“Mana polilve care, san?” maquentes.
“Á yale i Rámaiti Maimuni,” cétane i Latúcen Ornendur. “Nalye hinna valya na canya te ellume ata.”
“Lai mai,” hanquentes, vaimatanes i Laurea Carpenen, ar quentes i sairine quettar. I Maimuni náner ta larca ve oi, ar apa þenwali i quanna hotse tarne pó se.
“Mana canyal?” maquente i Maimunion Aran, cuvila núra.
“Á cole me olla i ambona i Quatalinóron nórenna,” hanquente i vende.
“Caruvar sa,” eque i Aran, ar ú-pusto i Rámaiti Maimuni oronamper i ranyari canta ar Ilwe rancultannar ar auville óte. Lan vananyer or i ambona, i Namba-Cari holtuner urruxa, ar hanter carinta orwa i vilyasse, mal únelte pole anya i Rámaiti Maimuni, i varna coller Valanna ar menendilyar olla i ambona ar sestaner te i Quatalinóron vanima nóresse.
“Si ná i métima lú ya lertanelye canya me,” eque i cáno Valannan; “etta namárie ar almare lyen.”
“Namárie, ar naitie hantanyel,” hanquente i vende; ar i Maimuni oronyer i vilyanna ar náner et cen þenwanen.
I Quatalinóron nóre nemne lárea ar alassie. Enge palar en palar marile orion, ó mai-vaine malleli latile enel tai, ar vanime mirmile neller ó turce yantali lanna tai. Ilye peltaxi ar mardi ar yantar coller calina carne quilma, imyave ve tai coller malda i Malwincion nóresse ar luine i Naucoron nóresse. I Quatalinor inte, i náner þenne ar tiuce ar nemner larmie ar raine, coller aqua carne, ya ettanne calina anat i laica salque ar i maline oriþirpi.
I Maimuni sestaniéner te tal area ara pelescoa, ar i ranyari canta pataner tenna sa ar tonner i fennasse. I cemenduro veri apantane sa, ar yá Valanna iquiryane ma na mate, i nís áne ilye ten mára ahtumat, ó masto nostaler nelde ar havarcion nostaler canta, ar tolpo ilimo Ilwen.
“Malle haira i Failisseo Tarassenna?” maquente i hína.
“Lás anda men,” hanquente i cemenduro veri. “Á lelya i mallesse hyarmenna ar en anyuvalyes.”
Hantanelte i mára nís, ar patunelte céva ar patanelte are i restar ar lanna i vanime yantar, mennai cennelte pó inte anvanima Taras. Pó i andondi náner vinye vendi nelde, colile vanye carni sorwaimar netine laurie sereselínen; ar lan Valanna analelenye, teo mo quente sen:
“Maro utúliel i Hyarna Nórenna?”
“Na cene i Mane Curuni ye cunya sinome,” hanquentes. “Ma tulyauvalden senna?”
“Á quete nin esselya, ar maquetuvan Failissen quima cauvas le.” Quentelte i náner, ar i vende mahtar menne mina i Taras. Apa þenwali nannes quete i moa tulyar mir Valanna ar i hyanar ú-pusto.:
The four travelers passed through the rest of the forest in safety, and when they came out from its gloom saw before them a steep hill, covered from top to bottom with great pieces of rock.
“That will be a hard climb,” said the Scarecrow, “but we must get over the hill, nevertheless.”
So he led the way and the others followed. They had nearly reached the first rock when they heard a rough voice cry out, “Keep back!”
“Who are you?” asked the Scarecrow.
Then a head showed itself over the rock and the same voice said, “This hill belongs to us, and we don’t allow anyone to cross it.”
“But we must cross it,” said the Scarecrow. “We’re going to the country of the Quadlings.”
“But you shall not!” replied the voice, and there stepped from behind the rock the strangest man the travelers had ever seen.
He was quite short and stout and had a big head, which was flat at the top and supported by a thick neck full of wrinkles. But he had no arms at all, and, seeing this, the Scarecrow did not fear that so helpless a creature could prevent them from climbing the hill. So he said, “I’m sorry not to do as you wish, but we must pass over your hill whether you like it or not,” and he walked boldly forward.
As quick as lightning the man’s head shot forward and his neck stretched out until the top of the head, where it was flat, struck the Scarecrow in the middle and sent him tumbling, over and over, down the hill. Almost as quickly as it came the head went back to the body, and the man laughed harshly as he said, “It isn’t as easy as you think!”
A chorus of boisterous laughter came from the other rocks, and Dorothy saw hundreds of the armless Hammer-Heads upon the hillside, one behind every rock.
The Lion became quite angry at the laughter caused by the Scarecrow’s mishap, and giving a loud roar that echoed like thunder, he dashed up the hill.
Again a head shot swiftly out, and the great Lion went rolling down the hill as if he had been struck by a cannon ball.
Dorothy ran down and helped the Scarecrow to his feet, and the Lion came up to her, feeling rather bruised and sore, and said, “It is useless to fight people with shooting heads; no one can withstand them.”
“What can we do, then?” she asked.
“Call the Winged Monkeys,” suggested the Tin Woodman. “You have still the right to command them once more.”
“Very well,” she answered, and putting on the Golden Cap she uttered the magic words. The Monkeys were as prompt as ever, and in a few moments the entire band stood before her.
“What are your commands?” inquired the King of the Monkeys, bowing low.
“Carry us over the hill to the country of the Quadlings,” answered the girl.
“It shall be done,” said the King, and at once the Winged Monkeys caught the four travelers and Toto up in their arms and flew away with them. As they passed over the hill the Hammer-Heads yelled with vexation, and shot their heads high in the air, but they could not reach the Winged Monkeys, which carried Dorothy and her comrades safely over the hill and set them down in the beautiful country of the Quadlings.
“This is the last time you can summon us,” said the leader to Dorothy; “so good-bye and good luck to you.”
“Good-bye, and thank you very much,” returned the girl; and the Monkeys rose into the air and were out of sight in a twinkling.
The country of the Quadlings seemed rich and happy. There was field upon field of ripening grain, with well-paved roads running between, and pretty rippling brooks with strong bridges across them. The fences and houses and bridges were all painted bright red, just as they had been painted yellow in the country of the Winkies and blue in the country of the Munchkins. The Quadlings themselves, who were short and fat and looked chubby and good-natured, were dressed all in red, which showed bright against the green grass and the yellowing grain.
The Monkeys had set them down near a farmhouse, and the four travelers walked up to it and knocked at the door. It was opened by the farmer’s wife, and when Dorothy asked for something to eat the woman gave them all a good dinner, with three kinds of cake and four kinds of cookies, and a bowl of milk for Toto.
“How far is it to the Castle of Glinda?” asked the child.
“It is not a great way,” answered the farmer’s wife. “Take the road to the South and you will soon reach it.”
Thanking the good woman, they started afresh and walked by the fields and across the pretty bridges until they saw before them a very beautiful Castle. Before the gates were three young girls, dressed in handsome red uniforms trimmed with gold braid; and as Dorothy approached, one of them said to her:
“Why have you come to the South Country?”
“To see the Good Witch who rules here,” she answered. “Will you take me to her?”
“Let me have your name, and I will ask Glinda if she will receive you.” They told who they were, and the girl soldier went into the Castle. After a few moments she came back to say that Dorothy and the others were to be admitted at once.
[Esperanto]
Tra la ceteron de la arbaro pasis la marŝantoj sekure, kaj kiam ili venis el ĝia mallumo ili vidis antaŭ si krutan monteton, kovritan, de la supro ĝis la malsupro, de grandaj pecoj de rokoj.
“Estos malfacile grimpi,” diris la Birdotimigilo, “tamen necesas transiri la monteton.”
Do li kondukis kaj la aliaj sekvis. Ili estis preskaŭ atingintaj la unuan rokon kiam ili aŭdis raŭkan voĉon krii, “Fortenu vin!”
“Kiu vi estas?” demandis la Birdotimigilo.
Kapo montris sin super la roko kaj la sama voĉo diris, “Ĉi tiu monteto apartenas al ni, kaj ni ne permesas ke oni transiru ĝin.”
“Sed ni devas transiri,” diris la Birdotimigilo. “Ni iras al la Lando de la Kveluloj.”
“Tamen ne!” respondis la voĉo, kaj venis el malantaŭ la roko la plej stranga homo kiun iam vidis la marŝantoj.
Li estis tre malalta kaj dika kaj havis grandan kapon, kiu estis supre plata kaj ĝin subtenis dika kolo plena de faldomarkoj. Sed li tute ne havis brakojn, kaj, vidante tion, la Birdotimigilo ne kredis ke tia senhelpa ulo povus malebligi ke ili grimpu la monteton. Do li diris, “Mi bedaŭras ne plenumi vian volon, sed ni devas transiri vian monteton negrave ĉu aŭ ne tio plaĉas al vi,” kaj li aŭdace antaŭenmarŝis.
Rapide kiel fulmo la kapo de la viro pafiĝis antaŭen kaj lia kolo etendiĝis ĝis la supro de la kapo, kie ĝi estis plata, batis la mezon de la Birdotimigilo kaj rulfaligis lin kap-super-kapen laŭ la deklivo. Preskaŭ same rapide kiel ĝi venis, la kapo reiris al la korpo, kaj la viro raŭke ridis dirante, “Malpli facile ol vi supozas!”
Ĥoro de laŭta ridado sonis de la aliaj rokoj, kaj Doroteo vidis centojn da senbrakaj Martelkapuloj sur la monteto, ĉiu malantaŭ roko.
La Leono forte koleriĝis pro la ridado kaŭzita de la misfortuno de la Birdotimigilo, kaj laŭte muĝante li tondre suprenkuris la monteton.
Denove kapo rapide elpafiĝis, kaj la granda Leono ruliĝis malsupren laŭ la deklivo kvazaŭ trafita de kanonobuso.
Doroteo malsupren kuris por helpi la Birdotimigilon surpiediĝi, kaj la Leono iris al ŝi, iom kontuzita kaj dolorigita, kaj diris, “Estas senutile batali kontraŭ homojn kun pafiĝantaj kapoj; neniu povas venki ilin.”
“Kion do ni povas fari?”
“Alvoku la Flugantajn Simiojn,” proponis la Stana Lignohakisto; “vi ankoraŭ rajtas ordoni al ili unu fojon pli.”
“Bone,” ŝi respondis, kaj surmetinte la Oran Ĉapon ŝi parolis la magiajn vortojn. La Simioj, kiel kutime, tujis, kaj post malmultaj momentoj la tuta bando staris antaŭ ŝi.
“Kion vi ordonas?” demandis la Reĝo de la Simioj, malalten klinante sin.
“Portu nin trans la monteton al la Lando de la Kveluloj,” respondis la knabino.
“Tiel estos,” diris la Reĝo, kaj tuj la Flugantaj Simioj prenis la kvar marŝintojn kaj Toton per siaj brakoj kaj fluge forportis ilin. Dum ili transflugis la monteton la Martelkapuloj kriegis ĉagrenite, kaj pafis siajn kapojn alten aeren, sed ili ne povis trafi la Flugantajn Simiojn, kiuj portis Doroteon kaj ŝiajn kamaradojn sekure trans la monteton kaj surterigis ilin en la bela Lando de la Kveluloj.
“Nun la lastan fojon vi povis alvoki nin,” diris la estro al Doroteo; “do adiaŭ kaj bonfortunon al vi.”
“Adiaŭ, kaj tre grandan dankon,” respondis la knabino; kaj la Simioj alteniris en la aero kaj post malpli ol momento ili estis jam for de vidpovo.
La Lando de la Kveluloj aspektis riĉa kaj feliĉa. Estis nenombreblaj kampoj de maturiĝanta greno, kaj inter ili estis bone pavimitaj vojoj, kaj belaj ondetantaj riveretoj kiujn transiris fortikaj pontoj. La bariloj kaj domoj kaj pontoj estis ĉiuj brile ruĝaj, same kiel en la Lando de la Palpbrumoj ili estis flavaj, kaj bluaj en la Lando de la Manĝtuloj. La Kveluloj mem, malaltaj kaj dikaj, kompaktaj kaj afablaj estis plene vestitaj per ruĝo, kiu brilis kontraŭ la fono de verda herbaro kaj flaviĝanta greno.
La Simioj surterigis ilin proksime al kampodomo, kaj la kvar marŝantoj iris al ĝi kaj frapis sur la pordon. Ĝin malfermis la edzino de la kultivisto, kaj kiam Doroteo petis manĝaĵon la virino bone manĝigis ilin ĉiujn, donante tri specojn de kukoj kaj kvar specojn de dolĉaj biskvitoj, kaj teleron da lakto al Toto.
“Kiom distanca estas la Kastelo de Glinda?” demandis la infano.
“Ne tre distanca,” respondis la edzino de la kultivisto. “Laŭiru la vojon Suden kaj vi baldaŭ atingos ĝin.”
Dankinte la afablan virinon, ili rekomencis marŝi laŭ la kampoj kaj trans la belajn pontojn ĝis ili vidis antaŭ si tre belan Kastelon. Antaŭ la pordegoj estis tri junaj knabinoj, vestitaj per belaj ruĝaj uniformoj ornamitaj per ora pasamento; kaj kiam Doroteo proksimiĝis unu el ili diris al ŝi,
“Kial vi venis al la Suda Lando?”
“Por konsulti la Bonan Sorĉistinon loĝantan ĉi tie,” ŝi respondis. “Ĉu vi bonvolos konduki min al ŝi?”
“Diru al mi vian nomon kaj mi demandos al Glinda ĉu ŝi akceptos vin.” Ili diris siajn nomojn, kaj la soldatino eniris la Kastelon. Post kelkaj momentoj ŝi revenis por diri ke Doroteo kaj la aliaj tuj eniru.
Nó mennelte cene Failisse, aimanen, mo tulyane te i Tarasso þambenna, yasse Valanna sóve antarya ar penque findesserya, ar i Rauro quanþe i asto mairuryallo, ar i Corcurco maxatane inse arya cantaryanna, ar i Ornendur alcantane latúcenya ar milihinte limiryar.
Yá nánelte ilye faren pótanaime, hilyanelte i mahtar vende mina alta þambe yasse i Curuni Failisse hande sercirillion tarhanwasse.
Nánes mimírima yo vinya hendeltain. Findesserya náne anarussa quileo ar lingane vairi line-lócínen lanna almorya. Hlapporya náne ilvanáve fána mal hendurya náne helwat, ar naþimáve tirnette i nette.
“Mana ece nin care lyen, onya?” maquentes.
Valanna nyarne i Curunin quanna nyárerya: yalle i hwinwaiwa cóliéne se i Nórenna Óþua, yalle túviénes máloryar, ar pá i elmendie veryandi yai vóriénelte.
“Anvelca mermenya sí,” napannes, “ná nanwenie Hyarveastanna, pan Voriel Peramil tancave sanuva i naira má utulluye nin, ar sa tyaruva se vaimata ñurnainiéo hampe; ar laqui i yaustar nár arye sina loasse epe yalle nóloasse, savin tanca i Martar Peratar pene telpe tan.”
Failisse niryane ompa ar minque i raina, amaquerna anta i nilda netteva.
“Manina moina órelya,” eques, “Savin i tancave istan quete lyen men nanweniéo Hyarveastanna.” Tá napannes, “Mal, qui caruvan, san moa lye anta nin i Laurea Carpe.”
“Aþaila!” holtune Valanna; “é, sí sa alwara nin, ar yá samilye sa, lertal canya i Rámaiti Maimuni nellume.”
“Ar sananye i mauruvan veuyalenta rie tane nellume,” hanquente Failisse, raitaila.
Valanna tá áne sen i Laurea Carpe, ar i Curuni eque i Corcurquen, “Mana caruval yá Valanna loiéva vello?”
“Nanwenuvan Laimarilinonna,” hanquentes, “pan Óþ acárie ni herurya ar i lie tyasir ni. I rea nat ya ñormerin ná manen lahta i Namba-Carion ambona.”
“I Laurea Carpenen canyauvan i Rámaiti Maimuni cole lye i Laimarilinóno andondinnar,” eque Failisse, “pan ai nauva naityale í lie nár úne talle elmendea hér.”
“Ma nanye naitie elmendea?” maquente i Corcurco.
“Lalye senya,” hanquente Failisse.
Quernes i Latúcen Ornendurenna, an maquentes, “Mana oluval yá Valanna loiéva sina nóre?”
Niryanes hyaldarya ar sanne ter þenwa. Tá eques, “I Malwinci lai háþealten, ar yestanelte i cunyauvan te epeni i Olca Curuni firne. Tyasin i Malwinci, ar qui ece nin nanwene ata i Nórenna Númeno, san tyasuvan alla arya epe cunya te tennoio.”
“Attea canwanya i Rámaiti Maimunin,” eque Failisse “nauva i varnave coluvaltel i Malwincion nórenna. Sanarelya nai lá ta cénimáve alta ve tana i Corcurquo, mal naitie nalye ancalima epe se—yá nalye mai-ruñgalda—ar savin i tancave cunyauval i Malwinci ñóla ar mára.”
Tá i Curuni tirne i alta, fassa Rauro ar maquente, “Yá Valanna nanwéniéva véra marderyanna, mana tuluva elyen?”
“Han i Namba-Carion ambona,” hanquentes, “late yána yára taure, ar ilye hravani i marir tanome acárier nin ná Aranelta. Au ece nin nanwene sina taurenna, san oiuvan coivienya amalassea tanome.”
“Neldea canwanya i Rámaiti Maimunin,” eque Failisse, “nauva i coluvantel taurelyanna. Tá, váþiéla i melehti i Laurea Carpeo, antauvan sa i Maimunion Aranen, itan epta ecuva sen ar hotseryan ná lére tennoio.”
I Corcurco ar i Latúcen Ornendur ar i Rauro sí hantaner i Mane Curuni holmo meter failasserya; ar Valanna holtune:
“Tancave nalye ta mane ve nalye mimírima! Mal uielye vin quete nin yanen nanwene Hyarveastanna.”
“Telpina Hyapatulya coluva lye lanna i erume,” hanquente Failisse. “Quíta sintiénel melehtettar, póliévanel nanwene Voriel Peramilelyanna i imya minya resse yá tullelye sina nórenna.”
“Mal san uiévanenye same elmendea sanarinya!” holtune i Corcurco. “Nai oinévanen quanna coivienya i cemenduro porisalquenoresse.”
“Ar uiévanen same írima hominya,” eque i Latúcen Ornendur. “Nai táriévanenye ar óliévanen tinco-malo i tauresse tenna i ambaro tel.”
“Ar coiniévanen oi úverya,” etequente i Rauro, “ar alla hravani i quanna tauresse sámiévane mára quetta nin.”
“Quanna si ná naite,” eque Valanna, “ar alárean i nánen yuhtaima sine máre máloin. Mal sí yá teo ilya acávie ta ya orþave yestanes, ar ilya aláreas arye samila aranie na cunya, sanan i tyasuvan nane Hyarveastanna.”
“I Telpina Hyapatu,” eque i Mane Curuni, “same elmendie melehteli. Ar min i anaie nation os tu ná i polis cole lye aiana nómenna ambaresse patínen nelde, ar caruvatte ilya pat ta lintie ve hendo pire. Ilqua ya moa lyen care, ná tone i rastulcu uo nellume ar canya i hyapatu cole lye ainomenna yanna mínalye.”
“Qui ta ná talle,” eque i hína alassea, “san cestauvan tun nancole ni Hyarveastanna ú-pusto.”
Hantes rancurya os i Raurova lango ar minque se, tamila alta carya méla. Tá minques i Latúcen Ornendur, ye níteáne talle i anaraxea limiryain. Mal vaines i Corcurquo maxa, þañquanta pulco rancuryanen minome mique embaina antarya, ar túves inse nítaila sina nairea ciltien méle máloryallon.
Failisse i Mane pante avar serciril tarhanwaryallo na anta i netten namárie-mique, ar Valanna hantane hye pá quanna ofelme ya hye ánie máloryain ar insen.
Valanna sí nampe Ilwe aiamberya ama rancuryanna, ar quétiéla telda namárie min tamnes i hyapaturyava rastulcu uo nellume, quetila:
“Á tulya ni mardar Voriel Peramilenna!”
Mi þenwa hwinyeáne se ter i vilya, talle lintie i ilqua ya polles cene hya tunta appalénen náne i vaile suryaila are hlarurya.
I Telpina Hyapatu patune rie pati nelde, ar tá haunes talle vercálave i peltanes i salquesse sempallume nó sintes yasse nánes.
Apa lúmincili, aimanen, harunes ar tirnes os inse.
“Aina raina!” holtunes.
Pan háranes i palda Hyarveasta altavastesse, ar vin pó inse enge i vinya pelescoa ya Martar Peratar ampániéne epeni i hwinwaiwa haitaniéne i yerna. Martar Peratar túcane ilin i yaxellon i santasse, ar Ilwe cápiéne rancuryallo ar nórane i tumponna, huila awaldave.
Valanna tolune ar túve i nánes tótaluryasse. Pan i Telpina Hyapatu lanantiéne oa alacoryasse ter i vilya, ar náne vanwat tennoio i erumesse.::
Before they went to see Glinda, however, they were taken to a room of the Castle, where Dorothy washed her face and combed her hair, and the Lion shook the dust out of his mane, and the Scarecrow patted himself into his best shape, and the Woodman polished his tin and oiled his joints.
When they were all quite presentable they followed the soldier girl into a big room where the Witch Glinda sat upon a throne of rubies.
She was both beautiful and young to their eyes. Her hair was a rich red in color and fell in flowing ringlets over her shoulders. Her dress was pure white but her eyes were blue, and they looked kindly upon the little girl.
“What can I do for you, my child?” she asked.
Dorothy told the Witch all her story: how the cyclone had brought her to the Land of Oz, how she had found her companions, and of the wonderful adventures they had met with.
“My greatest wish now,” she added, “is to get back to Kansas, for Aunt Em will surely think something dreadful has happened to me, and that will make her put on mourning; and unless the crops are better this year than they were last, I am sure Uncle Henry cannot afford it.”
Glinda leaned forward and kissed the sweet, upturned face of the loving little girl.
“Bless your dear heart,” she said, “I am sure I can tell you of a way to get back to Kansas.” Then she added, “But, if I do, you must give me the Golden Cap.”
“Willingly!” exclaimed Dorothy; “indeed, it is of no use to me now, and when you have it you can command the Winged Monkeys three times.”
“And I think I shall need their service just those three times,” answered Glinda, smiling.
Dorothy then gave her the Golden Cap, and the Witch said to the Scarecrow, “What will you do when Dorothy has left us?”
“I will return to the Emerald City,” he replied, “for Oz has made me its ruler and the people like me. The only thing that worries me is how to cross the hill of the Hammer-Heads.”
“By means of the Golden Cap I shall command the Winged Monkeys to carry you to the gates of the Emerald City,” said Glinda, “for it would be a shame to deprive the people of so wonderful a ruler.”
“Am I really wonderful?” asked the Scarecrow.
“You are unusual,” replied Glinda.
Turning to the Tin Woodman, she asked, “What will become of you when Dorothy leaves this country?”
He leaned on his axe and thought a moment. Then he said, “The Winkies were very kind to me, and wanted me to rule over them after the Wicked Witch died. I am fond of the Winkies, and if I could get back again to the Country of the West, I should like nothing better than to rule over them forever.”
“My second command to the Winged Monkeys,” said Glinda “will be that they carry you safely to the land of the Winkies. Your brain may not be so large to look at as those of the Scarecrow, but you are really brighter than he is—when you are well polished—and I am sure you will rule the Winkies wisely and well.”
Then the Witch looked at the big, shaggy Lion and asked, “When Dorothy has returned to her own home, what will become of you?”
“Over the hill of the Hammer-Heads,” he answered, “lies a grand old forest, and all the beasts that live there have made me their King. If I could only get back to this forest, I would pass my life very happily there.”
“My third command to the Winged Monkeys,” said Glinda, “shall be to carry you to your forest. Then, having used up the powers of the Golden Cap, I shall give it to the King of the Monkeys, that he and his band may thereafter be free for evermore.”
The Scarecrow and the Tin Woodman and the Lion now thanked the Good Witch earnestly for her kindness; and Dorothy exclaimed:
“You are certainly as good as you are beautiful! But you have not yet told me how to get back to Kansas.”
“Your Silver Shoes will carry you over the desert,” replied Glinda. “If you had known their power you could have gone back to your Aunt Em the very first day you came to this country.”
“But then I should not have had my wonderful brains!” cried the Scarecrow. “I might have passed my whole life in the farmer’s cornfield.”
“And I should not have had my lovely heart,” said the Tin Woodman. “I might have stood and rusted in the forest till the end of the world.”
“And I should have lived a coward forever,” declared the Lion, “and no beast in all the forest would have had a good word to say to me.”
“This is all true,” said Dorothy, “and I am glad I was of use to these good friends. But now that each of them has had what he most desired, and each is happy in having a kingdom to rule besides, I think I should like to go back to Kansas.”
“The Silver Shoes,” said the Good Witch, “have wonderful powers. And one of the most curious things about them is that they can carry you to any place in the world in three steps, and each step will be made in the wink of an eye. All you have to do is to knock the heels together three times and command the shoes to carry you wherever you wish to go.”
“If that is so,” said the child joyfully, “I will ask them to carry me back to Kansas at once.”
She threw her arms around the Lion’s neck and kissed him, patting his big head tenderly. Then she kissed the Tin Woodman, who was weeping in a way most dangerous to his joints. But she hugged the soft, stuffed body of the Scarecrow in her arms instead of kissing his painted face, and found she was crying herself at this sorrowful parting from her loving comrades.
Glinda the Good stepped down from her ruby throne to give the little girl a good-bye kiss, and Dorothy thanked her for all the kindness she had shown to her friends and herself.
Dorothy now took Toto up solemnly in her arms, and having said one last good-bye she clapped the heels of her shoes together three times, saying:
“Take me home to Aunt Em!”
Instantly she was whirling through the air, so swiftly that all she could see or feel was the wind whistling past her ears.
The Silver Shoes took but three steps, and then she stopped so suddenly that she rolled over upon the grass several times before she knew where she was.
At length, however, she sat up and looked about her.
“Good gracious!” she cried.
For she was sitting on the broad Kansas prairie, and just before her was the new farmhouse Uncle Henry built after the cyclone had carried away the old one. Uncle Henry was milking the cows in the barnyard, and Toto had jumped out of her arms and was running toward the barn, barking furiously.
Dorothy stood up and found she was in her stocking-feet. For the Silver Shoes had fallen off in her flight through the air, and were lost forever in the desert.
[Esperanto]
Antaŭ ol vidi Glindan, tamen, ili estis kondukitaj al ĉambro en la Kastelo, kie Doroteo lavis sian vizaĝon kaj kombis sian hararon, kaj la Leono elskuis la polvon el sia kolhararo, kaj la Birdotimigilo perfrape plej belaranĝis sin, kaj la Hakisto poluris sian stanon kaj oleumis siajn artikojn.
Kiam ili ĉiuj estis bonaspektaj ili sekvis la soldatinon al granda ĉambro kie la Sorĉistino Glinda sidis sur rubena trono.
Ŝi aspektis al ili kaj bela kaj juna. Ŝia hararo estis riĉe ruĝkolora kaj pendis bukle sur ŝiajn ŝultrojn. Ŝia robo estis purablanka sed ŝiaj okuloj estis bluaj, kaj ili afable rigardis la malgrandan knabinon.
“Kion mi povas fari por vi, mia infano?” Ŝi demandis.
Doroteo rakontis al la Sorĉistino pri si: pri kiel la ciklono portis ŝin al la Lando Oz, kiel ŝi trovis siajn akompanantojn, kaj pri la mirindaj aventuroj kiujn ili spertis.
“Mi plej deziras nun,” ŝi pludiris, “reiri al Kansas, ĉar Onklino Em nepre kredas ke katastrofo detruis min, kaj tial ŝi surmetos funebrajn vestojn; kaj krom se la rikolto estos pli bona ĉijare ol pasintajare, mi certas ke Onklo Henriko ne havas sufiĉan monon por tio.”
Glinda antaŭenklinis sin kaj kisis la dolĉan, suprenlevitan vizaĝon de la amema malgranda knabino.
“Benita estu via kara koro,” ŝi diris, “certe mi povos diri al vi kiel reiri al Kansas.” Post tio ŝi diris, “Sed se mi faros tion, vi devos doni al mi la Oran Ĉapon.”
“Volonte!” krietis Doroteo; “ĝi ja ne plu utilas al mi, kaj havante ĝin vi rajtos trifoje ordoni al la Flugantaj Simioj.”
“Kaj mi kredas ke mi bezonos ilian servon precize trifoje,” respondis Glinda ridetante.
Doroteo tiam donis al ŝi la Oran Ĉapon, kaj la Sorĉistino diris al la Birdotimigilo, “Kion vi faros post la foriro de Doroteo?”
“Mi reiros al la Smeralda Urbo,” li respondis, “ĉar Oz reĝigis min kaj la popolo amas min. Nur mi dubas ĉu mi sukcesos transiri la monteton de la Martelkapuloj.”
“Per la Ora Ĉapo mi ordonos ke la Flugantaj Simioj portu vin al la pordo de la Smeralda Urbo,” diris Glinda, “ĉar estus domaĝe forpreni de la popolo tiom mirindan reganton.”
“Ĉu mi vere estas mirinda?” demandis la Birdotimigilo.
“Vi estas nekutima,” respondis Glinda.
Turninte sin al la Stana Lignohakisto ŝi demandis: “Kio okazos al vi post la foriro de Doroteo?”
Li apogis sin per sia hakilo kaj pensis dum momento. Post tio li diris, “La Palpbrumoj estis tre afablaj kaj petis ke mi regu ilin post la morto de la Fia Sorĉistino. Mi amas la Palpbrumojn, kaj se mi povus reiri al ilia lando, mi plej volonte regus ilin por ĉiam.”
“Mia dua ordono al la Flugantaj Simioj,” diris Glinda, “estos ke ili portu vin sekure al la Lando de la Palpbrumoj. Eble via cerbo ne aspektas tiel granda kiel tiu de la Birdotimigilo, sed certe vi brilas pli ol li--kiam oni bone poluris vin--kaj mi certas ke vi regos la Palpbrumojn saĝe kaj bone.”
Post tio la Sorĉistino rigardis la grandan, vilan Leonon kaj demandis, “Post la reiro de Doroteo al sia propra hejmo kion vi faros?”
“Aliflanke de la monteto de la Martelkapuloj,” li respondis, “estas granda arbaro, kaj ĉiuj bestoj loĝantaj en ĝi reĝigis min. Se mi nur povus reiri al tiu arbaro mi tre feliĉe vivus mian vivon tie.”
“Mia tria ordono al la Flugantaj Simioj,” diris Glinda, “estos ke ili portu vin al via arbaro. Poste, ĉar mi eluzis ĉiujn povojn de la Ora Ĉapo, mi donos ĝin al la Reĝo de la Simioj, por ke li kaj lia bando eterne estu liberaj.”
La Birdotimigilo kaj la Stana Lignohakisto kaj la Leono nun dankis la Bonan Sorĉistinon pro ŝia komplezo, kaj Doroteo krietis,
“Certe vi estas egale bona kiel bela! Sed vi ankoraŭ ne informis min kiel reiri al Kansas.”
“Viaj Arĝentaj ŝuoj portos vin trans la dezerton,” respondis Glinda. “Konante ilian potencon vi povus jam la unuan tagon kiam vi venis al ĉi tiu lando reiri al via Onklino Em.”
“Sed tiuokaze mi ne havus mian mirindan cerbon!” kriis la Birdotimigilo. “Kaj eble mia tuta vivo forpasus en la maizkampo de la kultivisto.”
“Kaj mi ne havus mian belan koron,” diris la Stana Lignohakisto. “Mi eble starus rustiĝante en la arbaro ĝis la fino de la mondo.”
“Kaj mi por ĉiam estus malkuraĝa,” deklaris la Leono, “kaj neniu besto en la tuta arbaro bonkore parolus al mi.”
“Ĉio ĉi estas vera,” diris Doroteo, “kaj plezurigas min ke mi povis utili al ĉi tiuj bonaj amikoj. Sed nun kiam ĉiu el ili havas kion li plej deziris, kaj ĉiu el ili estas feliĉa havante regnon en kiu li povos regi, mi kredas ke mi deziras reiri al Kansas.”
“La Arĝentaj ŝuoj,” diris la Bona Sorĉistino, “havas mirindajn kapablojn. Kaj unu el iliaj plej kuriozaj aspektoj estas ke ili povas porti vin al iu ajn loko en la mondo per tri paŝoj, kaj ĉiu paŝo estos farita dum palpebrumeto. Vi nur devas kunfrapi la kalkanumojn trifoje kaj ordoni ke la ŝuoj portu vin kien vi deziras iri.”
“Se estas tiel,” diris la infano ĝojoplene, “mi tuj petos ke ili portu min al Kansas!”
Ŝi ĉirkaŭbrakumis la kolon de la Leono kaj kisis lin, ame frapetante lian kapon. Post tio ŝi kisis la Stanan Lignohakiston, kiu ploradis kaj per tio multe endanĝerigis siajn artikojn. Sed ŝi ĉirkaŭpremis al si la molan, pajlopenan korpon de la Birdotimigilo anstataŭ kisi lian pentritan vizaĝon, kaj trovis sin mem ploranta pro ĉi tiu bedaŭroplena foriro for de siaj amantaj kamaradoj.
Glinda la Bona malsuprenpaŝis de sia rubena trono por adiaŭkisi la malgrandan knabinon, kaj Doroteo dankis ŝin pro la komplezoj faritaj al ŝiaj amikoj kaj ŝi mem.
Nun Doroteo prenis Toton sobre en siajn brakojn, kaj lastafoje dirinte adiaŭ, ŝi kunfrapis trifoje la kalkanumojn de siaj ŝuoj, dirante,
“Portu min hejmen al Onklino Em!”
Tuj ŝi flugadis tra la aero, tiom rapide ke ŝi povis vidi kaj senti nur la venton pasantan ŝiajn orelojn.
La Arĝentaj ŝuoj nur trifoje paŝis, kaj post tio ŝi haltis tiom subite ke ŝi ruliĝis plurfoje sur la herbaro antaŭ ol scii kie ŝi estas.
Fine ŝi sidiĝis kaj ĉirkaŭrigardis.
“Nekredeble!” ŝi kriis.
Ĉar ŝi sidas sur la larĝa ebenaĵo de Kansas, kaj tuj antaŭ ŝi estis la nova kampara domo kiun konstruis Onklo Henriko post la forportiĝo de la malnova de la ciklono. Onklo Henriko melkadis la bovinojn en la bonvinkampo, kaj Toto saltis de ŝiaj brakoj kaj kuris al la brutejo ĝoje bojante.
Doroteo stariĝis kaj trovis sin staranta en nur siaj ŝtrumpoj. Ĉar la Arĝentaj ŝuoj forfalis de ŝi dum la flugo tra la aero, kaj perdiĝis por ĉiam en la dezerto.
Voriel Peramil vin ettúliéne i mardello na sohta i tuiþirpi yá ama-tirnes ar cennes Valanna norila senna.
“Melda onya!” holtunes, vaitaila i nette rancuryanna ar tupila cendelerya miquelissínen. “Mallo ambaresse ai utúlietye”
“Óþnorello,” Valanna sanwelungave quente. “Ar sisse an ea Ilwe. Ar a, Voriel Peramil! Lai aláreanye ata nála marye!”
Aunt Em had just come out of the house to water the cabbages when she looked up and saw Dorothy running toward her.
“My darling child!” she cried, folding the little girl in her arms and covering her face with kisses. “Where in the world did you come from?”
“From the Land of Oz,” said Dorothy gravely. “And here is Toto, too. And oh, Aunt Em! I’m so glad to be at home again!”
[Esperanto]
Akvumonte la brasikojn, Onklino Em estis ĵus veninta el la domo. Ŝi suprenrigardis kaj vidis Doroteon kuranta al ŝi.
“Mia amata infano!” ŝi kriis, prenegante la malgrandan knabinon en siajn brakojn kaj kovrante ŝian vizaĝon per kisoj. “El kie vi venis?”
“El la Lando Oz,” diris Doroteo, sobre. “Kaj ankaŭ revenis Toto. Kaj ho, Onklino Em, mi ĝojegas reesti hejme!”
© 2026, Chaered
This work is licensed under the CC-BY-SA 4.0 International License. To view a copy of this license, visit http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/ or send a letter to Creative Commons, PO Box 1866, Mountain View, CA 94042, USA.